Masowe zbrodnie niemieckie. Koniec prac archeologicznych nad jeziorem w Borównie [wideo]

Jezioro Borówno/fot. Wikipedia/fot. Mariusz Guć - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org

15 czerwca, Oddziałowa Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku zakończyła czynności procesowe prowadzone w Borównie pod Bydgoszczą.

Badania archeologiczne pod kierunkiem dr. Dawida Kobiałki (Instytut Archeologii, Uniwersytet Łódzki) nad jeziorem Borówno związane były z masowymi mordami, do których doszło w pobliżu jeziora w październiku 1939 r.

Pola okalające jezioro od południa oraz biegnąca na zachód od niego zostały przecięte latem 1939 r. linią umocnień polowych (okopy). Nie prowadzono tutaj jednak walk obronnych. Niemniej, transzeje posłużyły rożnym niemieckim formacjom w październiku 1939 r. do przeprowadzenia nad okopami masowych zbrodni.

Prace miały z jednej strony na celu odnalezienie nieznanych i nieoznaczonych grobów związanych z masowymi zbrodniami, do których dochodziło w październiku 1939 r., z drugiej – zmierzały do udokumentowania i przeanalizowania materialnych śladów związanych z tuszowaniem masowych zbrodni w ramach tzw. Akcji 1005 (niem. Aktion 1005) – akcji ekshumacyjnej mającej zniszczyć materialne dowody niemieckich zbrodni z początkowego okresu II wojny światowej.

Jak wynika z dokumentacji archiwalnej, w czerwcu 1944 r. nad Jezioro Borówno przybyły specjalne niemieckie jednostki, które wydobyły zalegające zwłoki i spaliły je w pobliżu lasku znajdującego się z zachodniej strony jeziora. Po wojnie prowadzono oględziny miejsc zbrodni i przesłuchiwano świadków. Na tej podstawie zlokalizowano miejsce palenia zwłok, okop z którego zwłoki były wydobyte oraz dwie odnogi okopu, które jednak nie zostały zniszczone przez Niemców. W nich udało się ekshumować zwłoki 102 osób.

Badania były wsparte opracowaniem historycznych zdjęć lotniczych, pochodnych produktów lotniczego skanowania laserowego oraz badaniami powierzchniowymi za pomocą detektorów metali. Z poczynionych ustaleń wynika, że w październiku 1939 r. na tym terenie doszło do masowych mordów ludności cywilnej, w tym pacjentów szpitala psychiatrycznego ze Świecia. Na tym obszarze planowane są kolejne etapy prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych.