Historia – w Polskim Radiu PiK

Archiwum Dokumentów Fonicznych Polskiego Radia PiK (ADF) to ponad 100 tysięcy audycji. Pierwsze z nich pochodzą z 1946 roku – wcześniejsze zostały zniszczone przez niemieckich i radzieckich okupantów. Zachowane nagrania stanowią dźwiękową historię Kujaw, Pałuk, Kociewia, Krajny, Borów Tucholskich i innych regionów województwa. Kolejne pozycje ADF przedstawiają wydarzenia społeczne, gospodarcze, sportowe, religijne, kulturalne i są ważnym elementem dziedzictwa narodowego.

Polskie Radio Pomorza i Kujaw, jako pierwsza rozgłośnia w Polsce, udostępniło w 2009 roku wszystkie nagrania i dokumenty programowe na portalu: archiwum.radiopik.pl. Najważniejszym elementem dokumentacji papierowej są scenariusze audycji, często opatrzone pieczęcią cenzury. Teksty wygłoszone na antenie od 14 lutego 1945 roku zajmują ponad milion stron a sam proces digitalizacji i udostępniania na portalu zajmie kilka lat.

Bogactwo treści, zarówno w formie pisanej, jak i audialnej, może stanowić źródło wiedzy o regionie (i nie tylko) a specyfika dokumentów jest dodatkową atrakcją ułatwiającą jej poznanie. Radio z Historią, wykorzystując internetowe linki, tagi, słowa kluczowe itp., przedstawi prosty sposób na uzupełnienie wiadomości o Kazimierzu Wielkim, Mikołaju Koperniku, Andrzeju Szwalbe, Leonie Wyczółkowskim, Mennonitach, Krzyżakach, Krwawej Niedzieli oraz wielu innych postaciach, wydarzeniach, miejscowościach oraz obiektach związanych z regionem Pomorza i Kujaw.

---

Środowy wieczór ponownie zaprosił na spotkanie w ramach cyklu tegorocznych audycji „Radio z Historią w XXI wieku”. To trzecie spotkanie w 91. roku działalności pomorsko-kujawska rozgłośni. Wsłuchujemy się w styczniową codzienność Polskiego Radia na Pomorzu i Kujawach na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza. Przypominamy kolejne materiały dokumentujące naszą współczesność od początku XXI stulecia, choć mogą zdarzyć się i dużo starsze. Sięgnijmy po ślady pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, zebrane i zachowane w bogatych zbiorach Archiwum Dokumentów Fonicznych na portalu archiwum.radiopik.pl.

Rozpoczynamy nasz przegląd od audycji okolicznościowej pt. „W rocznicę oswobodzenia Bydgoszczy”, wyemitowanej 26 stycznia 1946 roku z okazji pierwszej rocznicy wyzwolenia Bydgoszczy. 25 stycznia 2000 w cyklu „Alfabet gmin”, kultura i gospodarkę w gminie Boniewo przybliżył Marek Ledwosiński. 24 stycznia 2017 w cyklu „Jaki region” Żaneta Walentyn zwróciła uwagę Słuchaczy na życie mieszkańców Świecia nad Wisłą, jednego z najbogatszych miast powiatowych w Polsce. Echo spotkania z profesor Danielą Szymańską, demografem z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, zabrzmiało 25 stycznia 2000 roku w reportażu Piotra Majewskiego, pt. „Mniej niż zero”. 23 stycznia 2001 w audycji pt. „Paderewski - wielki Polak, obywatel świata”, Ewa Dąbska rozmawiała z profesorem Drozdowskim o życiu, twórczości i działalności muzycznej politycznej Ignacego Jana Paderewskiego. Siostrze Karolinie wyróżnionej medalem za duszpasterstwo wśród skazanych i osadzonych w Zakładzie Karnym, 21 stycznia 2002 roku Maciej Jastrzębski poświęcił reportaż pt. „Karolcia”. 21 stycznia 2004 roku, o dniu dziadka i babci w relacji Danuty Maciejewskiej pt. „Dzień dziadka” wypowiadali się oczywiście dziadkowie i wnuczęta. „Przełamać ciszę” to tytuł reportażu z 24 stycznia 2007 roku, w którym Michał Słobodzian odniósł się do inwigilacji księży i sprawy znęcania się nad ojcem Władysławem Wołoszynem, w latach 80-tych XX wieku znanym duszpasterzem akademickim. O katedrze w Pelplinie opowiedział Tomasz Kaźmierski w audycji „Na szlaku” z 24 stycznia 2009 roku. 23 stycznia 2010 roku, w „Światowy Dzień Środków Masowego Przekazu”, o ewangelizowaniu za pomocą współczesnych mediów rozmawiali goście Ewy Dąbrowskiej w audycji „Pierwszy Dzień Tygodnia”. 23 stycznia 2011 roku w audycji „Radio Planet i Komet”, Piotr Majewski zdał relację z przebiegu częściowego zaćmienia Słońca w dni 4 stycznia tego samego roku. Również w audycji „Radio Planet i Komet” z 27 stycznia 2020 roku, Piotr Majewski odniósł się do sygnałów od Słuchaczy alarmujących o dziwnych obiektach pojawiających się w styczniowe wieczory na niebie! 21 stycznia 2014 roku gośćmi Magdy Jasińskiej w audycji „Zwierzenia przy muzyce” byli liderzy zespołu „Skaldowie”. 22 stycznia 2015 roku w audycji „Vivat Academia”, Elżbieta Rupniewska przedstawiła pierwszą część opowieści o Marianie Rejewskim i historii złamania kodu niemieckiej maszyny szyfrującej „Enigma”. 27 stycznia 2021 roku w „Radiowej Akademii Myśli”, o jedzeniu i piciu Polaków w czasie karnawału, z prof. Tomaszem Szlendakiem z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, rozmawiał Piotr Majewski.

14 stycznia 2002 roku z podróżnikiem w audycji „Pakuję plecak i jadę” rozmawiał Tomasz Kaźmierski. O znieczulicy i dziecku znalezionym na śmietnisku opowiedział Grzegorz Fafiński w reportażu pt. „Jak mi prędko bije twoje serce” z 17 stycznia 2001 roku. Dźwiękową historię Rozgłośni Polskiego Radia w Bydgoszczy, w latach 1945-1955, przedstawił Marek Rzepa w audycji pt. „70 lat w 70 minut: 45-55” z 14 stycznia 2005. 13 stycznia 1946 roku Jeremi Przybora przygotował „Kwadrans speakera” w cyklu audycji prowadzonych przez spikerów Rozgłośni Pomorskiej w latach 40. XX wieku. 15 stycznia 2006 roku w audycji z cyklu „Radio Planet i Komet”, Piotr Majewski i Jerzy Rafalski rozmawiali m.in. o powrocie sondy „Stardust” na Ziemię. 15 stycznia 2009 roku w audycji „Popołudnie z Nami”, Ireneusz Sanger przedstawił „Opinie słuchaczy” wspominających swoje „studniówki”. 17 stycznia 2010 roku w relacji pt. „Memoriał w sprawie Pierzei”, Adriana Andrzejewska odniosła się do apelu twórców memoriału w sprawie odbudowy zachodniej pierzei Starego Rynku w Bydgoszczy. Problemy z budową sali koncertowej na toruńskich Jordankach poruszyli Adriana Andrzejewska i Michał Zaręba w audycji z cyklu pt. „Dwunasta dwadzieścia” z 16 stycznia 2013 roku. W cyklu Ewy Kurzawy pt. „Podróże filozoficzne” w „Radiowej Akademii Myśli” z 15 stycznia 2014 roku, sylwetkę filozofa Empedoklesa przybliżył Janusz Sytnik-Czetwertyński. 15 stycznia 2020 roku, również w cyklu „Radiowa Akademia Myśli”, o tradycji w konfrontacji z nowoczesnością z prof. Tomaszem Szlendakiem rozmawiał Piotr Majewski. 20 stycznia 2025 roku w cyklu „Złapani w sieć”, Tomasz Kaźmierski i jego gość rozmawiali o wykorzystaniu sztucznej inteligencji w pracy.

Tyle w zestawie kolejnych wspomnień w audycji „Radio z Historią w XXI wieku”. Na więcej poczekać musimy do trzeciej środy stycznia, kiedy w środowym spotkaniu odkurzymy kolejne z materiałów dziennikarskich, dokumentujących ćwierć wieku nowego stulecia. Oczywiście poszukamy ich w bogactwie źródeł audialnych w Archiwum Dokumentów Fonicznych. Do wysłuchania audycji zapraszają: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa.

Na początek „Sportowe podsumowanie roku 2000”, które przygotował i 3 stycznia 2001 roku przedstawił Tomasz Sławiński. O zwycięstwach Adama Małysza opowiedział Maciej Jastrzębski w audycji pt. „Maszynka do wygrywania” z 8 stycznia 2002 roku. Maciej i jego goście w audycji pt. „Jaki Kościół w trzecim tysiącleciu?” z 7 stycznia 2000 roku, rozmawiali o przyszłości i roli Kościoła na starcie i w kolejnych latach XXI wieku.5 stycznia 2016 roku, o Święcie Objawienia Pańskiego, znaczeniu symbolu C+M+B, orszakach Trzech Króli opowiadał ks. Wenancjusz Zmuda - gość Mady Jasińskiej w „Rozmowie dnia”. Każda z miejscowości organizujących „Orszaki Trzech Króli” ma już swoją tradycję, o czym 4 stycznia 2020 roku w audycji pt. „Orszaki - Inowrocław, Lubostroń” opowiadał Tomasz Gronet. Torunianie i turyści przeszli ulicami miasta w orszaku Trzech Króli, do czego Adriana Andrzejewska-Kuras odniosła się w materiale pt. „Trzej Królowie - Toruń” z 6 stycznia 2020 roku. 9 stycznia 2002 roku w audycji z cyklu „Po zgiełku dnia”, o kolędzie, odwiedzinach duszpasterskich z ks. Wojciechem Szukalskim rozmawiał Paweł Janicki. Peregrynacja obrazu Matka Boża „Stolica Mądrości”, to temat audycji z cyklu „Mówimy to publicznie”, którą Maciej Jastrzębski zaprezentował 11 stycznia 2005 roku. Jestem człowiekiem - a nie konsumentem, to myśl przewodnia audycji pt. „Homo ecce”, którą Iwona Komisarek, Żaneta Walentyn przedstawiły 8 stycznia 2001 roku. „Żołnierze do Iraku - pożegnanie” to tytuł relacji z pożegnaniu żołnierzy polskich, którą 5 stycznia 2004 roku przygotowała Sława Skibińska. 3 stycznia 2005 roku o otwarciu Studia w Bydgoszczy opowiedział Marek Rzepa w 14. odcinku cyklu audycji publicystycznych pt. „Historia Rozgłośni Pomorskiej Polskiego Radia”. „Arnold Rezler patronem studia” Polskiego Radia PiK - imię twórcy orkiestry radiowej w Bydgoszczy otrzymało studio S-1, z którego nadawany jest nasz program, o czym 12 stycznia 2020 opowiedziała Tatiana Adonis. O opisywaniu skarbu znalezionego w bydgoskiej Katedrze opowiedziała Kamila Zroślak w materiale pt. „Skarb w Katedrze” z 3 stycznia 2018 roku. Szukając perełek regionu, o kościele w Byszewie i tamtejszym klasztorze cysterskim opowiedziała Żaneta Walentyn w reportażu pt. „Świątynia”, zaprezentowanym 5 stycznia 2014 roku w audycji „Bliżej życia”. 6 stycznia 2006 roku Słuchacze pomorsko-kujawskiej rozgłośni usłyszeli drugą część słuchowiska pt. „Kwiaty z Tuwima” powstałego na podstawie „Kwiatów Polskich” Juliana Tuwima, w realizacji Marka Rzepy.

Za nami pierwsze w tym roku spotkanie w audycji „Radio z Historią w XXI wieku”, jednak kolejne jeszcze wnikliwiej przybliżą to, co zachowało się wspomnieniami w bogatej kolekcji materiałów dziennikarskich, dokumentujących ćwierć wieku nowego stulecia. Zaczerpniemy je z bogactwa źródeł audialnych w Archiwum Dokumentów Fonicznych. Do wysłuchania audycji zapraszają: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa.

---