Archiwum Dokumentów Fonicznych Polskiego Radia PiK (ADF) to ponad 100 tysięcy audycji. Pierwsze z nich pochodzą z 1946 roku – wcześniejsze zostały zniszczone przez niemieckich i radzieckich okupantów. Zachowane nagrania stanowią dźwiękową historię Kujaw, Pałuk, Kociewia, Krajny, Borów Tucholskich i innych regionów województwa. Kolejne pozycje ADF przedstawiają wydarzenia społeczne, gospodarcze, sportowe, religijne, kulturalne i są ważnym elementem dziedzictwa narodowego.
Polskie Radio Pomorza i Kujaw, jako pierwsza rozgłośnia w Polsce, udostępniło w 2009 roku wszystkie nagrania i dokumenty programowe na portalu: archiwum.radiopik.pl. Najważniejszym elementem dokumentacji papierowej są scenariusze audycji, często opatrzone pieczęcią cenzury. Teksty wygłoszone na antenie od 14 lutego 1945 roku zajmują ponad milion stron a sam proces digitalizacji i udostępniania na portalu zajmie kilka lat.
Bogactwo treści, zarówno w formie pisanej, jak i audialnej, może stanowić źródło wiedzy o regionie (i nie tylko) a specyfika dokumentów jest dodatkową atrakcją ułatwiającą jej poznanie. Radio z Historią, wykorzystując internetowe linki, tagi, słowa kluczowe itp., przedstawi prosty sposób na uzupełnienie wiadomości o Kazimierzu Wielkim, Mikołaju Koperniku, Andrzeju Szwalbe, Leonie Wyczółkowskim, Mennonitach, Krzyżakach, Krwawej Niedzieli oraz wielu innych postaciach, wydarzeniach, miejscowościach oraz obiektach związanych z regionem Pomorza i Kujaw.
Polskie Radio Pomorza i Kujaw, jako pierwsza rozgłośnia w Polsce, udostępniło w 2009 roku wszystkie nagrania i dokumenty programowe na portalu: archiwum.radiopik.pl. Najważniejszym elementem dokumentacji papierowej są scenariusze audycji, często opatrzone pieczęcią cenzury. Teksty wygłoszone na antenie od 14 lutego 1945 roku zajmują ponad milion stron a sam proces digitalizacji i udostępniania na portalu zajmie kilka lat.
Bogactwo treści, zarówno w formie pisanej, jak i audialnej, może stanowić źródło wiedzy o regionie (i nie tylko) a specyfika dokumentów jest dodatkową atrakcją ułatwiającą jej poznanie. Radio z Historią, wykorzystując internetowe linki, tagi, słowa kluczowe itp., przedstawi prosty sposób na uzupełnienie wiadomości o Kazimierzu Wielkim, Mikołaju Koperniku, Andrzeju Szwalbe, Leonie Wyczółkowskim, Mennonitach, Krzyżakach, Krwawej Niedzieli oraz wielu innych postaciach, wydarzeniach, miejscowościach oraz obiektach związanych z regionem Pomorza i Kujaw.
„Radio z Historią w XXI wieku” z 7 października 2026
Pierwszy raz w październiku spotkaliśmy się w audycji „Radio z Historią w XXI wieku” na antenie Polskiego Radia PiK. To już 39. wieczór w 92. roku działalności naszej pomorsko-kujawskiej rozgłośni. Jak zawsze przywołujemy wspomnienia równoległych datami wydarzeń z dziejów kraju i regionu, zapisanych w historii Pomorza i Kujaw. Odwołujemy się do materiałów dziennikarskich, koncentrując się na wydarzeniach z pierwszego ćwierćwiecza XXI stulecia, zachowane w śladach pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, w bogatych zbiorach na portalu archiwum.radiopik.pl
Niejasności wokół rzekomego polowania francuskiego mera na kaczki, znalazły się w reportażu Iwony Komisarek i Żanety Walentyn pt. „Dzika kaczka po polsku”, zaprezentowanym 7 października 2000 roku. W cyklu „Legendy Pomorza i Kujaw”, 8 października 2017 roku Małgorzata Jarocińska i Ewa Dąbrowska przedstawiły miejscowość Osie. 23 września 2022 roku odbył się jubileuszowy koncert Orkiestry Dętej z Chełmna, o którym 8 października 2022 roku w reportażu pt. „Złota Orkiestra - Jubileusz 50-lecia” opowiedziała Ewa Dąbrowska. Faćka czyli lebioda, komosa, zwykły chwast jest, po stosownym przyrządzeniu, pożywnym daniem od pokoleń znanym i spożywanym na Ziemi Dobrzyńskiej, o czym 7 października 2013 roku w audycji „Regionalny Znak Jakości” opowiedział Andrzej Krystek. Zespół prof. Janusza Hermana z Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy, wyróżnieni tytułem „Liderzy Regionu”, a nowinę tę 13 października 2014 roku obwieścił Andrzej Krystek. Cajon i djembe to kolejne hasła ze „Słownika muzycznego”, które 7 października 2014 roku wyjaśniła Ewa Dąbrowska. O zjawisku socjologicznym jakim byli Beatlesi, 9 października 2017 roku w audycji „Regionalny Punkt Widzenia” opowiedziała Magda Jasińska. 20. rocznica uprowadzenia i śmierci ks. Jerzego Popiełuszki była tematem sesji naukowej zorganizowanej przez Polskie Radio PiK w Toruniu, o czym 11 października 2004 roku opowiedział Maciej Jastrzębski w audycji „Mówimy to publicznie”. Pod tytułem „IX Dzień Papieski - Jan Paweł II Papież Wolności”, Ewa Dąbrowska opracowała dwie audycje, zaprezentowane kolejno 7 października i 8 października 2009 roku. 12 października 2022 roku, o definicji i rodzajach mobbingu, a także naszych wobec niego postawach, z gośćmi audycji „Pytać każdy może” rozmawiała Magda Jasińska. 12 października 2006 roku Monika Siwak zdała relację z „Ewakuacji Polskiego Radia PiK” w trakcie pozorowanego pożaru w budynku bydgoskiej siedziby naszej rozgłośni. W „Radiowych Pamiątkach” z 9 października 2007 roku, Paweł Turski i Marek Rzepa odwiedzili pomieszczenia, w których do dziś czuje się tragiczną atmosferę II wojny światowej.
Autorzy: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa
Emisja: „Radio z Historią w XXI wieku”, 7 października 2026
W audycji m.in. 50-leciu Orkiestry Dętej z Chełmna, tytule „Liderów Regionu dla zespołu naukowców z bydgoskiego UTP, o IX Dniu Papieskim, o mobbingu i pozorowanym pożarze z ewakuacją bydgoskiego budynku Polskiego Radia PiK. Audycja Ewy Dąbrowskiej i Marka Rzepy
„Radio z Historią w XXI” wieku z 30 września 2026
Ostatnie wrześniowe spotkanie w audycji „Radio z Historią w XXI wieku” na antenie Polskiego Radia PiK to kolejna podróż po archiwalnych nagraniach i wydarzeniach, które zapisały się w historii Pomorza i Kujaw. Jak zawsze wracamy do materiałów dokumentujących ważne, czasem niezwykłe, a niekiedy zapomniane już historie, zapisane przez dziennikarzy i reporterów naszej rozgłośni. Przeszukujemy materiały koncentrując się na wydarzeniach z pierwszego ćwierćwiecza XXI stulecia, zachowane w śladach pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, w bogatych zbiorach na portalu archiwum.radiopik.pl.
W tym wydaniu sięgamy między innymi do 2009 roku i słuchowisk „Mimesis w Chrystkowie”, a także „Wyczółkowski wychodzi z obrazu” z 2012 roku. Przypominamy również historie związane z uratowaniem relikwii św. Wojciecha, o których opowiada materiał „Organista” z 2004 roku, oraz „Kurier Kardynała” z 2012 roku.
Nie brakuje tematów związanych z historią Kościoła i postaciami ważnymi dla regionu. Wracamy do materiału „Taki jest świat” z 2002 roku, poświęconego biskupowi Michałowi Kozalowi i ustanowieniu go patronem Włocławka, a także do „Santo Subito” z 2005 roku. Bohaterami są m.in. osoby, które spotykały się z papieżem Janem Pawłem II.
W audycji jest również miejsce na dramatyczne karty historii. Przypominamy „Głos z wygnania” z 2009 roku i historię Bohdana Horbaczewskiego, jednego z obrońców Grodna w 1939 roku oraz materiał o Zbrodni pomorskiej z 2019 roku, kiedy wspominano jedną z ofiar tego tragicznego zdarzenia - dra Józefa Bednarza.
Zaglądamy także do historii kultury i literatury. Wspominamy rozmowę „Trzy serca, trzy wątroby” z 2000 roku, poświęconą miejscu kultury i sztuki w mediach, oraz „Porozmawiajmy o literaturze” z 2011 roku, tym razem o biografii Bolesława Prusa. Na koniec zaglądamy do archiwalnej opowieści o tradycyjnej wiedzy i ziołach – „Zielarka – wino ziołowe” z 2011 roku.
„Radio z Historią w XXI wieku” to spotkanie z archiwum, w którym dawne nagrania pozwalają nie tylko przypomnieć wydarzenia i ludzi, ale także zobaczyć, jak przez lata zmieniały się Pomorze i Kujawy oraz sposób opowiadania o ich historii.
Autorzy: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa
Emisja: „Radio z Historią w XXI wieku”, 30 września 2026
„Radio z Historią w XXI wieku” z 23 września 2026
Czwarte wrześniowe spotkanie w audycji „Radio z Historią w XXI wieku” na antenie Polskiego Radia PiK, to już 37. wieczór w 92. roku działalności naszej pomorsko-kujawskiej rozgłośni. Jak zawsze przywołujemy wspomnienia równoległych datami wydarzeń z dziejów kraju i regionu, zapisanych w historii Pomorza i Kujaw.
Przeszukujemy materiały koncentrując się na wydarzeniach z pierwszego ćwierćwiecza XXI stulecia, zachowane w śladach pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, w bogatych zbiorach na portalu archiwum.radiopik.pl.
W tym wydaniu przypominamy między innymi emocje związane z sukcesem Tomasza Golloba, który w 2010 roku został indywidualnym mistrzem świata na żużlu. Cofamy się również do 2006 roku, by posłuchać o radiu, które pozwalało słuchać kosmosu, oraz do 2012 roku, kiedy przyglądaliśmy się bezrobociu w naszym regionie. Nie brakuje tematów społecznych i ważnych pytań o kondycję współczesnego świata. Wracamy do audycji „Radiowy Klub Rodzica” z 2022 roku, poświęconej problemowi otyłości, a także do materiałów dotyczących resocjalizacji młodych przestępców z Niemiec w ramach projektu „Wspólne dzieci” z 2004 roku. Przypominamy również reportaż „Czarna lista” z 2003 roku, poświęcony nieludzkim działaniom pracodawców, oraz rozmowę o kodeksie etyki zawodowej lekarzy z tego samego roku. W audycji jest także miejsce na historię, literaturę i kulturę. Przypominamy materiały związane z Dniem Polskiego Państwa Podziemnego z 2025 roku, poetycką refleksję w audycji „Trochę jesieni…” z 2003 roku oraz obchody Ogólnopolskiego Dnia Głośnego Czytania, podczas których w 2016 roku mówiliśmy o Henryku Sienkiewiczu, jego twórczości i problemach ze zdrowiem. Sięgamy też do archiwalnej relacji z 2004 roku, kiedy Polskie Radio PiK otwierało swoje drzwi dla słuchaczy.
I na koniec najlepsze. W 2012 roku nasz dziennikarz Piotr Majewski został Mistrzem Mowy Polskiej!
Autorzy: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa
Emisja: „Radio z Historią w XXI wieku”, 23 września 2026
„Radio z Historią x XXI wieku” z 16 września 2026
Trzecie wrześniowe spotkanie w audycji „Radio z Historią w XXI wieku” na antenie Polskiego Radia PiK, to już 36. wieczór w 92. roku działalności naszej pomorsko-kujawskiej rozgłośni. Jak zawsze przywołujemy wspomnienia równoległych datami wydarzeń z dziejów kraju i regionu, zapisanych w historii Pomorza i Kujaw. Przeszukujemy materiały koncentrując się na wydarzeniach z pierwszego ćwierćwiecza XXI stulecia, zachowane w śladach pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, w bogatych zbiorach na portalu archiwum.radiopik.pl
Na początek opowieść o mieszkańcach pewnej wsi w Borach Tucholskich, przedstawiona 21 września 2000 roku w reportażu Iwony Komisarek i Żanety Walentyn, zatytułowanym „I Bóg stworzył Bory”. O 32. Zjeździe Kujawsko-Pomorskich Twórców Ludowych w Żninie opowiedział Andrzej Krystek w audycji „Raz na ludowo” z 22 września 2007 roku. O 45-leciu Kapeli spod Kowala i o „Święcie Kapusty” w Brukach Unisławskich przy dźwiękach z „Ludowej Listy Przebojów” opowiadali Andrzej Krystek i jego goście w audycji „Raz na ludowo” z 21 września 2013 roku. Historię nietypowego „skarbu” z Silna przedstawiła Adriana Andrzejewska-Kuras w audycji z cyklu „Nasz mały świat” z 22 września 2020 roku. O Nagrodzie Marszałka za promocję województwa poprzez portal internetowy, mówiła Ewa Dąbrowska w audycji „W dobrym tonie” z 22 września 2010 roku. „Dzień bez samochodu za to z rowerem” to tytuł relacji Piotra Majewskiego z 21 września 2003 roku. Do organizowanych co roku przez Sybiraków obchodach obchody rocznicy agresji ZSRR na Polskę, odniósł się Krzysztof Wilczyński w relacji pt. „Sybiracy - rocznica 17 września” z 17 września 2003 roku. Do 65. rocznicy tych wydarzeń, w relacji pt. „17 września 1939” z 16 września 2004 roku odniosła się również Elżbieta Rupniewska. „Z Bogiem urodzona” to tytuł reportażu Ewy Dąbrowskiej, opowiadającego historię kobiety wywiezionej na Sybir, przedstawionego 21 września 2008 roku w audycji Żanety Walentyn w cyklu „Wieczór z reportażem”. O dziejach Raciąża, o warsztacie historyka w audycji „Z wizytą u...” z 17 września 2009 roku, Paweł Janicki rozmawiał z profesorem historii - Włodzimierzem Jastrzębskim. „Nowy pomnik we Włocławku” upamiętnia miejscowych powstańców styczniowych, a o jego odsłonięciu w relacji z 17 września 2003 roku poinformował Maciej Jastrzębski. Tajemnicy śmierci ks. Jerzego Popiełuszki, 17 września 2008 roku swój reportaż pt. „Tama milczenia” w cyklu „Dwunasta dwadzieścia” poświęciła Żaneta Walentyn. O naprotechnologii korzystającej z najnowszych osiągnięć medycyny rozmawiali goście Ewy Dąbrowskiej w audycji z cyklu „Pierwszy Dzień Tygodnia” z 18 września 2022 roku.
Autorzy: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa
Emisja: „Radio z Historią w XXI wieku”, 16 września 2026
„Radio z Historią w XXI wieku” z 9 września 2026
Drugie we wrześniu spotkanie w audycji „Radio z Historią w XXI wieku” na antenie Polskiego Radia PiK, to już 35. wieczór w 92. roku działalności naszej pomorsko-kujawskiej rozgłośni, w którym przywoływane są wspomnienia równoległych datami wydarzeń z dziejów kraju i regionu, zapisanych w historii Pomorza i Kujaw.
Wszystko odnalezione zostało w materiałach dokumentujących wydarzenia odnoszące się do pierwszego ćwierćwiecza XXI stulecia, zachowanych śladami pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, w bogatych zbiorach na portalu archiwum.radiopik.pl
Rozpoczęliśmy od audycji „Spotkania przed północą” z 15 września 2009 roku, w której Ewa Dąbska odniosła się do uruchomienia portalu Archiwum Dokumentów Fonicznych w Polskim Radiu PiK. Do pechowych skojarzeń odniosła się Iwona Komisarek w materiale pt. „Trzynastego”, zaprezentowanym... oczywiście 13 września 2000 roku. „Reklamówko, wróć!” to tytuł formy reporterskiej z 11 września 2012 roku, w której Marek Ledwosińki odniósł się do walki z plastikowymi opakowaniami, według opinii naukowców z Włocławka zgubnej dla środowiska. O odwołaniu włocławskich uroczystości upamiętniających agresję Związku Radzieckiego na Polskę, poinformował Marek Ledwosiński w relacji pt. „Obchody 17 września - spór” z 15 września 2009 roku. Do rocznicy napadu ZSRR na Polskę, w audycji „Po zgiełku dnia” z 13 września 2005 odniósł się również Maciej Jastrzębski. „11 września” to tytuł audycji z 11 września 2002 roku, którą Maciej Jastrzębski poświęcił społeczno-politycznym komentarzom w rocznicę wydarzeń z 11 września 2001 roku. 11 września 2004 roku Ewa Dąbrowska zaprezentowała reportaż pt. „Byłem tam”, zawierająca wspomnienia Josepha Steca - Amerykanina, który przeżył atak terrorystyczny na World Trade Center w Nowym Jorku. W materiale pt. „Strażacy w hołdzie” z 11 września 2025 roku, Monika Kaczyńska odniosła się do postawy strażaków z Pomorza i Kujaw, którzy w toruńskim Kaszczorku zorganizowali honorową wspinaczkę jako pokłon dla kolegów, którzy narazili własne życie, by pomóc ofiarom ataku na World Trade Center. 10 września 2017 roku w cyklu „Legendy Pomorza i Kujaw”, Ewa Dąbrowska i Małgorzata Jarocińska przygotowały odcinek o Sępólnie Krajeńskim. 13 września 2021 roku w audycji z cyklu „Pomorze i Kujawy - nasza historia”, goście Elżbiety Rupniewskiej opowiedzieli o Chełmży. O pielgrzymkach w latach komunizmu opowiedzieli Krzysztof Rogoziński i jego gość w audycji „Rewizyty” z 10 września 2009 roku. Do akcji „Polska pod krzyżem” i wspólnej modlitwie pod Włocławkiem, odniosła się Adriana Andrzejewska-Kuras w materiale z 12 września 2019 roku. W audycji „Magazyn wiejski” z 15 września 2019 roku, Andrzej Krystek odniósł się m.in. do 25-lecia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu, konwentu wójtów w Wielkiej Nieszawce oraz do akcji „Barwy lata - dary jesieni” w Przysieku. „A” - strojenie instrumentów do „a” to tytuł odcinka „Słownika muzycznego”, który 10 września 2013 roku przedstawiła Ewa Dąbrowska. „Artykuł szósty”, to tytuł reportażu Żanety Walentyn i Michała Słobodziana, w którym 10 września 2012 roku przedstawili historię kobiety skazanej na śmierć za posiadanie radia.
Autorzy: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa
Emisja: „Radio z Historią w XXI wieku”, 9 września 2026
„Radio z Historią w XXI wieku” z 2 września 2026
Po inauguracji nowego roku szkolnego, wraz z pierwszymi lekcjami rozpoczynamy wrześniowy cykl środowych spotkań w audycji „Radio z Historią w XXI wieku” na antenie Polskiego Radia PiK. Tym samym zaznaczamy 34. już wieczór w 92. roku działalności naszej pomorsko-kujawskiej rozgłośni.
Z każdym miesiącem nasza lista wspomnień przywołuje równoległe echa wydarzeń z dziejów kraju i regionu zapisanych w pamięci mieszkańców Pomorza i Kujaw. Ślady dokumentujące wydarzenia odnoszące się do pierwszego ćwierćwiecza XXI stulecia, ukazują również owoce pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, zachowane w bogatych zbiorach na portalu archiwum.radiopik.pl
Rozpoczynamy od przemyśleń nad rolą czasu w życiu i rozwoju dziecka, którymi 6 września 2019 roku w cyklu Michała Jędryki pt. „Pora na profesora” podzielił się prof. Aleksander Nalaskowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W historię pomorsko-kujawskiej rozgłośni wpisało się również opowiadanie dla dzieci pt. „Podarunek Krasnoludków” zaprezentowane przez nasz radiowy zespół 14 sierpnia 1945 roku. O tym, co czytają Polacy, dowiedzieliśmy się z „Opinii Słuchaczy” zaprezentowanych 3 września 2007 roku w audycji Magdy Jasińskiej z cyklu „Popołudnie z nami”. 5 września 2020 roku w trakcie Narodowego Czytania „Balladyny”, Ewa Dąbska, Ewa Dąbrowska i Dariusz Gross przedstawili fragment aktu IV - Kostryn i Balladyna. Relację z przedstawienia „Zakończenie żniw” w skansenie w Kłóbce oraz z przygotowań do festynu archeologicznego w Biskupinie, przedstawił Andrzej Krystek w audycji „Raz na ludowo” z 8 września 2007 roku. 4 września 2007 roku w ramach cyklu „Radiowe Pamiątki”, Marek Rzepa i Paweł Turski zeszli do piwnic bydgoskiej siedziby Polskiego Radia PiK, by odwiedzić swoiste radiowe muzeum, które prowadzi nasz kolega Henryk Żyłkowski. „Opinie Słuchaczy” co do propozycji zmiany konstytucji, przedstawiła Magda Jasińska w audycji „Popołudnie z nami” z 2 września 2009 roku. O zanikającej demokracji dyskutowali Paweł Janicki i Grzegorz Kaczmarek w audycji „Po zgiełku dnia” z 8 września 2004 roku. Historyk Józef Szaniawski, który jako więzień polityczny osadzony był w jednej celi z Adamem Pietruszką, skazanym za zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki, był bohaterem reportażu Żanety Walentyn i Michała Słobodziana pt. „W jednej celi”, zaprezentowanego 7 września 2008 roku. O pierwszych miesiącach wojny w naszym regionie i o „zbrodni pomorskiej”, która kosztowała życie około 30 tysięcy Polaków, 7 września 2020 roku dyskutowali goście w audycji Michała Słobodziania z cuklu „Regionalny Punkt Widzenia”. 2 września 2009 roku w materiale Adriany Andrzejewskiej pt. „Krwawa niedziela”, wspomnienia z początku września 1939 roku przekazała pani Genowefa, mieszkająca wtedy na bydgoskim Szwederowie, świadek tamtych wydarzeń. W 71. rocznicę szarży polskich ułanów na zmotoryzowany oddział Wermachtu pod Krojantami, na miejsce inscenizacji historycznej tamtych wydarzeń przybyło kilka tysięcy osób, o czym w relacji pt. „Krojanty - szarża” 5 września 2010 roku opowiedział Andrzek Krystek. Propaganda przed wojną, początki propagandy komunistycznej, działalność radia w czasie II wojny światowej - to niektóre z tematów poruszonych 6 września 2016 roku w pierwszym odcinku cyklu Ewy Dąbrowskiej i Marka Rzepy pt. „O propagandzie w mediach”.
Autorzy: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa
Emisja: „Radio z Historią x XXI wieku”, 2 września 2026
