Historia – w Polskim Radiu PiK

Archiwum Dokumentów Fonicznych Polskiego Radia PiK (ADF) to ponad 100 tysięcy audycji. Pierwsze z nich pochodzą z 1946 roku – wcześniejsze zostały zniszczone przez niemieckich i radzieckich okupantów. Zachowane nagrania stanowią dźwiękową historię Kujaw, Pałuk, Kociewia, Krajny, Borów Tucholskich i innych regionów województwa. Kolejne pozycje ADF przedstawiają wydarzenia społeczne, gospodarcze, sportowe, religijne, kulturalne i są ważnym elementem dziedzictwa narodowego.

Polskie Radio Pomorza i Kujaw, jako pierwsza rozgłośnia w Polsce, udostępniło w 2009 roku wszystkie nagrania i dokumenty programowe na portalu: archiwum.radiopik.pl. Najważniejszym elementem dokumentacji papierowej są scenariusze audycji, często opatrzone pieczęcią cenzury. Teksty wygłoszone na antenie od 14 lutego 1945 roku zajmują ponad milion stron a sam proces digitalizacji i udostępniania na portalu zajmie kilka lat.

Bogactwo treści, zarówno w formie pisanej, jak i audialnej, może stanowić źródło wiedzy o regionie (i nie tylko) a specyfika dokumentów jest dodatkową atrakcją ułatwiającą jej poznanie. Radio z Historią, wykorzystując internetowe linki, tagi, słowa kluczowe itp., przedstawi prosty sposób na uzupełnienie wiadomości o Kazimierzu Wielkim, Mikołaju Koperniku, Andrzeju Szwalbe, Leonie Wyczółkowskim, Mennonitach, Krzyżakach, Krwawej Niedzieli oraz wielu innych postaciach, wydarzeniach, miejscowościach oraz obiektach związanych z regionem Pomorza i Kujaw.

---

To pierwsze tej wiosny i jedenaste już spotkanie w audycji „Radio z Historią x XXI wieku” w 92. roku działalności rozgłośni na Pomorzu i Kujawach. Aura niezgorsza, coraz bliżej świąt i nieco akcentów z nimi związanych znajdzie się wśród materiałów wyjętych z radiowego archiwum. W czwarty i ostatni środowy wieczór marca sięgamy po kolejne przykłady pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, wpisane w równoległą przeszłość Polskiego Radia na Pomorzu i Kujawach. Jak zawsze w naszych wspomnieniach, odległe i współczesne dzieje zestawimy wśród śladów dokumentujących pierwsze 25 lat XXI wieku, odnalezionych w bogatych zbiorach Archiwum Dokumentów Fonicznych na portalu archiwum.radiopik.pl.

31 marca 2001 roku w audycji „Raz na ludowo”, o kiermaszu wielkanocnym w Muzeum Etnograficznym w Toruniu opowiedział Andrzej Krystek. Genezę Świąt Wielkanocnych i ich silnym związku z astronomią przedstawił Piotr Majewski w audycji „Radio Planet i Komet” z 27 marca 2016 roku. Wielki Tydzień w kontekście postaci biblijnych przedstawiła Ewa Dąbska w audycji „Wieczorne spotkania” z 30 marca 2010 roku. O dziejach Pakości nazywanej Kujawską Jerozolimą, Elżbieta Rupniewska i jej goście rozmawiali 26 marca 2019 roku w audycji „Nasz dom”. 31 marca 2018 roku przed transmisją mszy rezurekcyjnej, Robert Erdman zaprosił Słuchaczy na „Wizytę w parafii p.w. Zwiastowania NMP w Inowrocławiu”. 30 marca 206 roku, w rocznicę śmierci Jana Pawła II, ostatnie dni życia Papieża Polaka wspominał Maciej Jastrzębski w reportażu pt. „Otwieram Drzwi Ojca Mego”. O Watykanie jaki pozostawił Jan Paweł II opowiedział Maciej Jastrzębski w audycji „Taki jest świat” z 27 marca 2006 roku. „Jan Paweł II patronem województwa” Kujawsko-Pomorskiego, o czym 27 marca 2017 roku ze swoimi gośćmi rozmawiała Adriana Andrzejewska. O poddanych eutanazji ofiarach niemieckiej zbrodni opowiada reportaż pt. „Nierówna śmierć”, który Żaneta Walentyn przedstawiła 27 marca 2009 roku. O przejścia na czas letni i jego wpływie na nasze samopoczucie, 29 marca 2013 roku w materiale pt. „Zmiana czasu” opowiadał Michał Zaręba. W dyskusji na temat zmiany czasu udział wzięli również goście Adriany Andrzejewskiej w audycji „Bliżej życia” z 26 marca 2017. „Iga Baumgart-Witan idzie do wojska” to tytuł materiału z udziałem utytułowanej biegaczki, który 29 marca 2019 roku zaprezentował Michał Zaręba. O zapaleniu wyrostka robaczkowego opowiadał Maciej Świtoński w audycji z cyklu „Serduszko pika w rytmie PiK-a” z 28 marca 2004 roku. 27 marca 2014 roku Słuchacze naszej rozgłośni usłyszeli zwiastun słuchowiska pt. „W środku Słońca gromadzi się popiół”, przygotowanego przez Marka Rzepę. O tym właśnie słuchowisku wg dramatu Artura Pałygi, zrealizowanym w w systemie wielokanałowym 5.1 w Polskim Radiu PiK, 30 marca 2014 roku w audycji „Radiowy Teatr Wyobraźni” z autorem, wykonawczynią, autorem muzyki i realizatorem rozmawiała Ewa Dąbska. Ciekawych samego słuchowiska pt. „W środku Słońca gromadzi się popiół” nagrodzonego w 2013 roku Gdyńską Nagrodą Dramaturgiczną, kierujemy do materiału zaprezentowanego 31 marca 2014 roku na antenie Polskiego Radia PiK.

Po raz ostatni tej zimy i dziesiąty raz w 92. roku działalności rozgłośni na Pomorzu i Kujawach, spotykamy się w audycji „Radio z Historią w XXI wieku”. Aura chłodna choć bardzo słoneczna zbliża nas do wiosny, a my w tej oprawie marca zaglądamy do radiowego archiwum, by w trzeci środowy wieczór marca poznać kolejne przykłady pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, wpisane w równoległą przeszłość Polskiego Radia na Pomorzu i Kujawach. Odległe i współczesne dzieje zestawimy wśród śladów dokumentujących pierwsze 25 lat XXI wieku, odnalezionych w bogatych zbiorach Archiwum Dokumentów Fonicznych na portalu archiwum.radiopik.pl.

Futurologiczną wizję świata w ocenie uczonych i wizjonerów przyszłości przedstawił Wojciech Szczęsny w audycji pt. „Wiek sztucznej inteligencji” z 19 marca 2001 roku. 20 marca 2013 roku w materiale pt. „Internet dla seniorów”, Monika Siwak opowiedziała o zajęciach w bydgoskim klubie „Modraczek”, przybliżających seniorom korzystanie z internetu. „Bydgoski Marzec 1981” to tytuł materiału Marka Rzepy z 18 marca 2011 roku, opartego na „Kalendarium wydarzeń Bydgoskiego Marca 1981 roku”. 21 marca 2018 roku, w audycji z cyklu „Wieczorne spotkania”, Żaneta Walentyn opowiedziała o wojskowych obozach specjalnych utworzonych w stanie wojennym. O „Gala Melchiorów w Lublinie” i o sukcesach naszych reportażystów, opowiedziała Ewa Dąbska w audycji z cyklu „Wieczór z reportażem”, zaprezentowanej 21 marca 2010 roku. O pierwszym w Polsce i drugim na świecie „Skrzyżowaniu równoleżnika z południkiem” wyznaczonym w lasach w Nowym Smolnie, opowiedział Andrzej Krystek w relacji z 23 marca 2012 roku. 23 marca 2013 roku, w materiale pt. „Lutosławski bliżej dzieci”, Aleksandra Kłaput-Wiśniewska przybliżyła postać Witolda Lutosławskiego, jednego z najwybitniejszych polskich kompozytorów XX wieku.20 marca 2013 roku w materiale pt. „Noworodek w kościele” Adriana Andrzejewska informowała o policyjnych poszukiwaniach matki dziecka porzuconego w jednym z toruńskich kościołów. 22 marca 2014 roku w audycji z cyklu „Pierwszy Dzień Tygodnia”, Ewa Dąbrowska zaprezentowała zapis rozmowy z twórcą spotkań lednickich, dominikaninem ojcem Janem Górą. „Śluzowanie wodnego konwoju” to tytuł materiału Marka Ledwosińskiego, który 21 marca 2014 roku opowiedział o największym w historii transporcie rzecznym przepływającym przez Włocławek. Zwyczajom ptaków żyjących wokół nas poświęcone były „Ptasie warsztaty”, o których 19 marca 2016 rozmawiała Iwona Muszytowska-Rzeszotek. Rozważaniom o szczęściu Ewa Kurzawa poświęciła cykl spotkań w „Radiowej Akademii Myśli” rozpoczęty z Januszem Sytnikiem-Czetwertyńskim 19 marca 2020 roku. Wielki Post zbiegł się sześć lat temu z epidemią koronawirusa, jednak w „Radiowej Akademii Myśli” z 18 marca 2020 roku, właśnie o praktykach wielkopostnych z prof. Tomaszem Szlendakiem rozmawiał Piotr Majewski.

Wieczorne trzeciej środę marca i ostatniej tej zimy w audycji z cyklu „Radio z Historią w XXI wieku”, dołączył do zapisu dziejów pomorsko-kujawskiej rozgłośni. Pozostaje nam jeszcze jedno spotkanie przed Niedzielą Palmową, a później środa 1 kwietnia. Czyżby w charakterze „Prima Aprilis”? Warto się przekonać i podążyć śladami radiowej przeszłości, odnalezionymi jak zwykle w bogatych źródłach audialnych naszego Archiwum Dokumentów Fonicznych. Zapraszają: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa.

W 91. roku działalności rozgłośni na Pomorzu i Kujawach, w audycji „Radio z Historią w XXI wieku” spotykamy się po raz dziesiąty. W bardzo pogodnej oprawie marca zasiadamy w środowy wieczór, by zapoznać się z kolejnymi śladami pracy naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, ujawniającymi codzienność Polskiego Radia na Pomorzu i Kujawach wpisaną w marcową przeszłość. Nie zapomnimy oczywiście o radiowej współczesności dokumentującej pierwsze 25 lat XXI wieku. Oto co znaleźliśmy w bogatych zbiorach Archiwum Dokumentów Fonicznych na portalu archiwum.radiopik.pl.

Opowieść o meteorytach i planetoidach oraz ich roli w powstaniu i zagładzie życia na Ziemi, zabrzmiała w audycji „Po zgiełku dnia - Roznosiciele życia i śmierci” z 15 marca 2000 roku. O odkryciu przez astronomów obiektu najdalej położonego od Układu Słonecznego, powiadomili Piotr Majewski i Jerzy Rafalski w audycji „Radio Planet i Komet” z 14 marca 2004 roku.O Ziemi Świętej, miejscu narodzin i działalności Chrystusa, opowiadała Ewa Dąbrowska w audycji „Pierwszy Dzień Tygodnia - Na tropach Biblijnych Tajemnic” z 14 marca 2009 roku. Tego samego dnia w audycji pt. „Ojcze Nasz - książka” Magda Jasińska, Ewa Dąbska przygotowały relację ze Żnina, gdzie odbyła się promocja książki Jana Choroszego, pt. „Ojcze nasz. Przekłady, parafrazy i inne literackie opracowania Modlitwy Pańskiej”. 12 marca 2006 roku w audycji pt. „Piotr Adamczyk - o roli papieża”, Magda Jasińska i Ewa Dąbska opowiedziały o spotkaniu z Piotrem Adamczykiem na festiwalu „Dwa Teatry 2005”. O zdrowiu psychicznym przestępców rozmawiała Elżbieta Rupniewska ze swoim gościem w audycji pt. „Zagubieni”, zaprezentowanej 11 marca 2011 roku. 13 marca 2013 roku w audycji pt. „Więźniarki”, Monika Siwak i jej goście rozmawiali o więźniarkach z czasów stalinowskich, które odwiedziły więzienie w bydgoski Fordonie. 11 marca 2013 roku w relacji pt. „Zima przypomniała o sobie”, Andrzej Krystek przedstawił raport z kujawsko-pomorskich dróg po ostatnich, intensywnych opadach śniegu. O śniegowym bałwanku i strachu na wróble opowiadała „Audycja dla dzieci” zaprezentowana 15 marca 1946 roku. Pod hasłem „Gdzie wzrok nie sięga” zorganizowano w Toruniu optyczną ekspozycję, o której 16 marca 2015 roku w materiale pt. „Młyn Wiedzy - optyka” opowiedziała Iwona Muszytowska-Rzeszotek. O mszy świętej w Górsku z udziałem żużlowców przed startem nowego sezonu, poinformował Eryk Hełminiak w audycji „Przegląd sportowy” z 12 marca 2016 roku. O odwiecznym dylemacie - być czy mieć - rozmawiali Ewa Dąbska i jej goście w w audycji z cyklu „Regionalny Punkt Widzenia” z 14 marca 2018 roku. O bohaterach II wojny światowej, ułanach z Grudziądza i księdzu Franciszku Nogalskim, w audycji „Wieczorne spotkania” z 13 marca 2018 roku, ze swoimi gośćmi rozmawiała Żaneta Walentyn. O groźbie zamknięcia Muzeum Mydła i Brudu w Bydgoszczy, opowiadał reportaż Macieja Wilkowskiego przedstawiony 16 marca 2021 roku w cyklu „Nasz mały świat”.

Wieczorne spotkanie w drugą środę marca w audycji z cyklu „Radio z Historią w XXI wieku”, samo zapisuje się już dziejach pomorsko-kujawskiej rozgłośni. Przed nami jeszcze dwa spotkania i kolejne w tm miesiącu sposobności podążenia śladami radiowej przeszłości, odnalezionymi jak zwykle w bogatych źródłach audialnych naszego Archiwum Dokumentów Fonicznych. Zapraszają: Ewa Dąbrowska i Marek Rzepa.

Dziewiąty 91. roku działalności rozgłośni na Pomorzu i Kujawach wieczór z audycją „Radio z Historią w XXI wieku”, otwiera marcową serię naszych środowych spotkań. Krocząc śladami pozostawionymi przez naszych dziennikarzy, reporterów i reportażystów, śledzimy codzienność Polskiego Radia na Pomorzu i Kujawach zapisaną echami wydarzeń wpisanych w przeszłość udokumentowaną właśnie w marcu. Oczywiście oprócz radiowej współczesności, nie zapomnimy o starszych materiałach z tego okresu. I ponownie czerpiemy z bogatych zbiorów Archiwum Dokumentów Fonicznych na portalu archiwum.radiopik.pl.

„Zjazd Gnieźnieński” to tytuł audycji z udziałem gości Macieja Jastrzębskiego, zaprezentowanej 10 marca 2000 roku. O państwie Mieszka I i Bolesława Chrobrego, a także o rozwoju miast piastowskich, opowiadała audycja Roberta Erdmanna z cyklu „Póki my żyjemy”, z 10 marca 2019 roku. Dzień kobiet i Kobieta-Matka przewijały się w audycji Pawła Janickiego z cyklu „Spotkanie z ks. Szukalskim”, z 8 marca 2001 roku. „Kobiety” to tytuł rozmowy o zmienności płci pięknej, którą Kamila Zroślak i Remigiusz Kocem zaprezentowali 7 marca 2016 roku. 7 marca 2010 roku w audycji „Popołudnie z nami”, Magda Jasińska przedstawiła „Dzień Kobiet” w „Opiniach słuchaczy”. O wpływie agentury na media traktowała audycja Marka Ledwosińskiego pt. „Zybertowicz IPN” z 7 marca 2007 roku. O Leopoldzie Kozłowskim i jego pobycie w Bydgoszczy rozmawiały Ewa Dąbska i Magda Jasińska ze swoimi gośćmi w audycji pt. „Ostatni Klezmer” z 6 marca 2010 roku. O inauguracji drugiej odsłony projektu „Bydgoszcz Józefa Święcickiego” opowiadał materiał Ewy Dąbskiej z 10 marca 2013 roku. Przyszłość 100-letniego dworku w Palczynie była tematem reportażu, który Michał Słobodzian przedstawił 6 marca 2019 roku w cyklu „Bliżej życia”. „C”, jak cymbały - to kolejny odcinek „Słownika muzycznego”, który Ewa Dąbrowska zaprezentowała 4 marca 2014 roku. Historię mieszkańców Osia wywiezionych w 1945 roku do Związku Radzieckiego, 9 marca 2015 roku przedstawił Marcin Doliński w reportażu pt. „Przeklęta”. Lekkoatletyczne halowe mistrzostwa Polski w Toruniu, podsumował Eryk Hełminiak w „Przeglądzie sportowym” z 5 marca 2016 roku. Halowi Mistrzowie Europy w lekkiej atletyce wrócili do Bydgoszczy, o czym w materiale pt. „Złoci lekkoatleci” z 7 marca 2019 roku poinformował Bartosz Kustra. Sylwetkę Ksenofanesa - filozofa, teologa i poetę starożytnej Grecji - w rozmowie z Ewą Kurzawą przedstawił Janusz Sytnik-Czetwertyński w „Radiowej Akademii Myśli” z 9 marca 2023 roku.