„Kuchnia Regionu” to projekt realizowany przy współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu. Do końca 2022 roku co drugą niedzielę miesiąca, ok. godz. 15:30 w audycji „Rodzinny PiKnik” prezentujemy regionalnych producentów działających na terenie Kujaw i Pomorza. Odwiedzamy rolników i wytwórców zdrowej żywności, która produkowana jest w rodzinnej atmosferze, często od pokoleń, z miłości do natury i ekologii. Zarówno warzywa i owoce, jak również sery, przetwory czy wędliny produkowane są od początku do końca z surowców pochodzących z ich hodowli, upraw lub zaprzyjaźnionych gospodarstw. A większość z nich znalazło się także w ofercie Sklepu internetowego „Lokalna Żywność”, gdzie można kupić produkty prosto od wytwórców. Zaprasza Iwona Muszytowska-Rzeszotek.
Program dofinansowany z budżetu samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.
31 grudnia 2023
W ostatnim w 2023 roku odcinku radiowego cyklu „Kuchnia Regionu”, kilka specjałów serwowanych w trakcie tegorocznych spotkań według listy produktów tradycyjnych, prowadzonej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zawierająca produkty, których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji. Zestawienie takie utworzone zostało w roku 2004. Na liście znajduje się ponad 100 potraw z województwa kujawsko-pomorskiego. Niektóre z nich mieli państwo okazję poznać w naszym cyklu. Nie da się ukryć , że najbardziej oryginalne okazały się „Kujawskie Owijunki”, o których opowiadała Irena Szałek.
A co na słodko – może drobne ciasteczka „Amoniaczki”, które królowały swego czasu w czasie karnawału”? Opowiadała o nich pani Danuta Studzińska. Co jeszcze może przydać nam się w karnawale z listy produktów tradycyjnych – może „Pączki ziemniaczano-dyniowe”, które polecała Joanna Sosińska.
A zachęcając państwa do sięgania po regionalne przysmaki zapraszam na „Jarmark żywności ekologicznej”, który regularnie odbywa się w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Najbliższy już 13 stycznia w godzinach od 9.00 do 12.00. Zaprasza Iwona Muszytowska-Rzeszotek.
Polskie Radio PiK - Kuchnia Regionu z 31 grudnia 2023
17 grudnia 2023
Trzecia niedziela grudnia, za tydzień Wigilia Bożego Narodzenia. W radiowym cyklu kulinarnym „Kuchnia Regionu” pora rozejrzeć się za karpiem. Ponoć najlepszy nakielski. Na terenie Kujaw i Pomorza od wieków Jezioro Ślesińskie pozwala kontynuować tradycję rybacką aktywną od blisko stu lat na terenie powiatu nakielskiego. Położenie na obszarze objętym ochroną przyrody w ramach europejskiej sieci Natura 2000, a także bliskość Noteci i Kanału Bydgoskiego zaopatrują stawy w świeżą i czystą wodę, tworząc idealne warunki do hodowli karpia. Produkcja karpia nakielskiego odbywa się według wzorców z drugiej połowy XIX wieku. Hodowla odbywa się bez udziału sztucznych stymulatorów wzrostu oraz innych substancji chemicznych. Karpie odżywiają się naturalnym pokarmem, jaki zapewnia żyzne, torfowe dno stawów. Ponadto ryby dokarmiane są zbożami z okolicznych upraw, przez co mięso karpia nakielskiego charakteryzuje się świeżym zapachem oraz specyficznym delikatnym smakiem. Jest delikatne, kruche, pełne aromatu oraz bogate w składniki odżywcze niezbędne w codziennej diecie. Pozbawione jest posmaku mułu i osadów dennych. W rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzezotek, o hodowli karpia nakielskiego opowiada Tomasz Puławski - prezes Gospodarstwa Rybackiego Ślesin. (źródło: gov.pl)
3 grudnia 2023
W pierwszą niedzielę grudnia, w radiowym cyklu kulinarnym „Kuchnia Regionu” odwiedzamy piekarnię Murmiłło w Bydgoszczy, w której ofecie odnajdujemy chleb żytni z ziemniakami. Jego smak jest charakterystyczny dla chleba żytniego jasnego na naturalnym zakwasie, z lekkim posmakiem gotowanych lub parowanych ziemniaków oraz zakwasu żytniego. Jego bochny wypiekane w formach mają zapach naturalnego chleba żytniego na zakwasie z nutą zapachową pieczonego ziemniaka. W czasach gwałtownego rozwoju uprawy ziemniaka w Polsce, gdy stał się on istotnym elementem diety mieszkańców Polski, zaobserwowano, że można zwiększyć ilość wypiekanego chleba dodając do ciasta chlebowego relatywnie taniego składnika, jakim były gotowane i rozdrobnione ziemniaki. Dodatkowym efektem takiego zabiegu okazała się poprawa smakowitości chleba oraz przedłużenie jego trwałości – dłużej zachowywał świeżość. Receptura na chleb żytni z ziemniakami na terenie Bydgoszczy i w okolicach przekazywana była z pokolenia na pokolenie zarówno ustnie jak i w książkach kulinarnych, wydawanych w regionie w XIX wieku.
Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” produkt ten wpisany został 22 marca 2013 roku, w kategorii „Wyroby piekarnicze i cukiernicze”. Wniosek o jego zarejestrowanie złożyła bydgoska piekarnia Murmiłło, którą w 2009 roku założył Adam Mrozik z żoną. Obecnie piekarnię prowadzi Pani Sylwia Kawalir.
W rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzezotek, o sposobie przygotowania chleba żytniego z ziemniakami opowiada Maria Szerffel z bydgoskiej piekarni Murmiłło. (źródło: gov.pl)
19 listopada 2023
Podążając listopadową tradycją kulinarną Kujaw i Pomorza, proponujemy kolejny regionalny rarytas z gęsiny. Długoletnia tradycja hodowli gęsi na tych terenach pobudziła wyobraźnię smakoszy i lokalnych producentów przetwarzających ich bardzo zdrowe, smaczne i łatwe w przygotowaniu mięso. Sposoby jego przerabiania ukazują całą gamę rarytasów, które szybko zyskały sobie popularność wśród gospodyń i smakoszy regionalnej kuchni. Niemal w każdym domu w Strzelcach Górnych na bazie gęsiny przygotowywane są do dzisiaj przeróżne produkty i potrawy, a jedną z najbardziej znanych okazuje się „leberka gęsia” zwana inaczej „wątrobianką”. Zazwyczaj jest ona pożywana bezpośrednio z chlebem, ale wykorzystywana może być również jako farsz do pierogów czy pasztecików.
Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” produkt ten wpisany został 17 lipca 2015 roku w kategorii „Produkty mięsne”.
W rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzezotek, o sposobie przygotowania leberki gęsiej, opowiada pan Piotr Lenart - koordynator kulinarno-turystycznego szlaku „Niech Cię Zakole”, w którego ofercie znajdują się właśnie przysmaki z kujawsko-pomorskiej gęsiny. (źródło: gov.pl)
5 listopada 2023
W pierwszą niedzielę listopada, zbliżając się do akcji pod hasłem „Kujawsko-Pomorska gęsina na świętego Marcina”, proponujemy Państwu oczywiście coś z tej tradycyjnej oferty kulinarnej naszego regionu. Na liście produktów tradycyjnych z Kujaw i Pomorza znaleźć można m.in. takie potrawy jak: leberka gęsia, okrasa gęsia z cząbrem a także półgęsek. Tradycja chowu gęsi w Polsce sięga czasów Piastów i Jagiellonów, natomiast wyraźny rozkwit nastąpił w XIX w. Całe wsie specjalizowały się w chowie tych ptaków, który był ukierunkowany na produkcję mięsa, wątroby na pasztety, tłuszczu oraz pierza i puchu.
Hodowla gęsi na Pomorzu i Kujawach ma wielowiekową tradycję. Najbardziej popularną rasą w tych regionach była powstała w końcu XIX wieku rasa gęsi pomorskiej, która była podstawą do wyhodowania w późniejszym okresie, między innymi gęsi kujawskiej czy rypińskiej. Obecnie najpopularniejsza jest biała gęś kołudzka, ciesząca się dużym uznaniem zarówno w gastronomii, jak i u lokalnych przetwórców.
Hodowla gęsi na Pomorzu i Kujawach ma wielowiekową tradycję. Najbardziej popularną rasą w tych regionach była powstała w końcu XIX wieku rasa gęsi pomorskiej, która była podstawą do wyhodowania w późniejszym okresie, między innymi gęsi kujawskiej czy rypińskiej. Obecnie najpopularniejsza jest biała gęś kołudzka, ciesząca się dużym uznaniem zarówno w gastronomii, jak i u lokalnych przetwórców.
Gęś Biała Kołudzka – owsiana to efekt prac hodowlano-badawczych prowadzonych w Zakładzie Doświadczalnym Instytutu Zootechniki w Kołudzie Wielkiej. Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” produkt ten wpisany został 10 sierpnia 2023 roku w kategorii „Mięso świeże oraz produkty mięsne”.
Województwo Kujawsko-Pomorskie już od 14 lat zaprasza do wspólnego świętowania dnia Świętego Marcina, które przypada 11 listopada, czyli w Narodowe Święto Niepodległości, organizując akcję „Kujawsko-pomorska gęsina na świętego Marcina”. Ma ona na celu zachęcić do rodzinnego biesiadowania przy najlepszej gęsinie. (źródło: gov.pl)
W naszym radiowym cyklu „Kuchnia Regionu” Iwona Muszytowska-Rzeszotek przypomina o kujawsko-pomorskiej, gęsinowej tradycji.
29 października 2023
W ostatnią niedzielę października, w radiowym cyklu „Kuchnia Regionu” odwiedzamy MANUFAKTURĘ BRZAD, czyli gospodarstwo sadownicze, które prowadzą Ilona i Jan Sikora z Morzewca. Ten duet już jakiś czas temu zaskoczył wszystkich swoim unikatowym produktem o nazwie „Brzad”. To z nazwy brzmiący dość typowo susz owocowy, jednak po spróbowaniu ta nazwa nabiera nowego znaczenia. Zwyczaj suszenia owoców na Pomorzu i Kujawach sięga lat 60-tych ubiegłego wieku. Susz owocowy, dawniej w gwarze kujawskiej zwany „brzadem”, produkowany był głównie z jabłek, gruszek oraz śliwek. „Owoce pochodzą z naszego sadu, który jest położony we wsi Morzewiec w gminie Koronowo, a założony został w 1983 roku” - opowiada w materiale pan Jan Sikora.
Z ususzonych owoców sporządzano głównie, zupy z dodatkiem klusek, wigilijny kompot czy nadzienie do pączków. Oprócz wyżej wskazanych możliwości wykorzystywania, susz owocowy „brzad” w postaci słodkich i chrupiących plasterków idealnie nadaje się jako „chipsy do pochrupania”.
Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” susz owocowy „Brzad” wpisany został 12 lipca 2019 roku w kategorii „Warzywa i owoce w woj. kujawsko-pomorskim”. W rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzeszotek, o tradycjach i sposobie przyrządzania suszu owocowego mówi pan Jan Sikora z „Manufaktury Brzad” w Morzewcu. (źródło: gov.pl)
15 października 2023
Pączki ziemniaczano-dyniowe przygotowywane są wyłącznie z produktów naturalnego pochodzenia, bez dodatków i ulepszaczy. Te gwarantują pączkom niepowtarzalny smak i aromat oraz ich lekkość i puszystość. Przepis na ten złoty przysmak o chrupiącej, porowatej i aromatycznej skórce przekazywany był przyszłym pokoleniom w domach rodzinnych lub na kursach gospodarstwa domowego oraz w domach rodzinnych z pokolenia na pokolenie. Przy wyrobie pączków ziemniaczano-dyniowe najważniejszym było dobrze wyrobione ręcznie ciasto oraz zachowanie odpowiedniej kolejności połączeń surowców. Dodawany przecier dyniowy nadawał wyjątkową barwę oraz przedłużał świeżość tych smakołyków. Aby wzbogacić ich smak, pączki nadziewano własnoręcznie przygotowaną przez gospodynie konfiturą z dzikiej róży.
Pączki ziemniaczano-dyniowe prezentowane są na różnego rodzaju uroczystościach, m.in. „Lato na Wsi”, Dożynkach Wojewódzkich, targach organizowanych przez Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie, gdzie cieszą się dużą popularnością wśród odwiedzających. Przyrządzano je podczas różnych uroczystości: „Najbardziej popularny pączek był w karnawale, ale pamiętam, że podawano je na weselach i innych uroczystościach rodzinnych” - mówią mieszkańcy Tłuchowa w powiecie lipnowskim.
Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” pączki ziemniaczano-dyniowe wpisana została 16 kwietnia 2012 roku w kategorii „Wyroby piekarnicze i cukiernicze w woj. kujawsko-pomorskim”. W rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzeszotek, o tradycyjnym sposobie przyrządzania tego produktu mówi pani Joanna Sosińska z Koła Gospodyń Wiejskich w Tłuchowie. (źródło: gov.pl)
24 września 2023
Z końcem września w naszym cyklu „Kuchnia Regionu” polecamy „Marmoladę z buraków cukrowych”, dość charakterystyczną dla Kujaw i Pomorza, których bogate w urodzajne gleby, tzw. czarne ziemie zawsze doskonałe warunki dla uprawy buraka cukrowego. Z tego powodu okolice Kruszwicy, Radziejowa i Brześcia Kujawskiego nazywano pszenno-buraczanymi, gdzie początek uprawy buraka cukrowego datuje się na XIX wiek. Do czego wykorzystywano plony owych upraw? Choćby do przyrządzania marmolady z buraka cukrowego. W gęstej, kleistej i niejednorodnej masie o złocistej barwie i z wyczuwalnymi drobinkami kryje się bardzo słodki, wręcz mdły smak o wyczuwalnym zapachu buraka cukrowego, dla którego złamania dodawano kwaskowatych jabłek np. Szarej Renety lub soku z cytryny.
W czasach II Wojny Światowej marmoladę z buraków cukrowych przyrządzano w biedniejszych rodzinach. Mieszkanki miejscowości Bronisław w gminie Dobre pamiętają z ustnych przekazów swoich rodziców, że: „W wojnie (…) była tako bida, że wszystko się wykorzystywało. Szło się w pole, wyrywało to, co rosło – a buraki to zawsze były. Robiło się bez okazji, codziennie, aby było co zjeść”.
Marmoladą najczęściej smarowano chleb, a gdy go zabrakło to placki z zsiadłego mleka, często przyrządzane w zastępstwie chleba. Obecnie marmoladę z buraków cukrowych wykonuję się tylko okazjonalnie, na konkursy czy wystawy. W trakcie 8. edycji konkursów produktów tradycyjnych Powiatu Radziejowskiego „Od zakwasu do żurku kujawskiego” produkt zdobył II miejsce w kategorii produktów pochodzenia roślinnego.
W czasach II Wojny Światowej marmoladę z buraków cukrowych przyrządzano w biedniejszych rodzinach. Mieszkanki miejscowości Bronisław w gminie Dobre pamiętają z ustnych przekazów swoich rodziców, że: „W wojnie (…) była tako bida, że wszystko się wykorzystywało. Szło się w pole, wyrywało to, co rosło – a buraki to zawsze były. Robiło się bez okazji, codziennie, aby było co zjeść”.
Marmoladą najczęściej smarowano chleb, a gdy go zabrakło to placki z zsiadłego mleka, często przyrządzane w zastępstwie chleba. Obecnie marmoladę z buraków cukrowych wykonuję się tylko okazjonalnie, na konkursy czy wystawy. W trakcie 8. edycji konkursów produktów tradycyjnych Powiatu Radziejowskiego „Od zakwasu do żurku kujawskiego” produkt zdobył II miejsce w kategorii produktów pochodzenia roślinnego.
Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” marmolada z buraków cukrowych wpisana została 20 maja 2019 roku w kategorii „Inne”. W rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzeszotek, o tradycyjnym sposobie przyrządzania tego produktu mówi pani Anna Patyk z Koła Gospodyń Wiejskich „Bronisław”. (źródło: gov.pl)
10 września 2023
Jednym z najstarszych sposobów utrwalania i konserwacji owoców śliw jest ich rozgotowywanie i zagęszczanie poprzez odparowywanie w podgrzewanych kotłach. Ten rodzaj przetwarzania owoców znany jest z przekazów źródłowych pochodzących z XVI wieku. Węgierki wysmażane są one na gęstą ciemnobrązową mieszaninę o lśniącej powierzchni, z fragmentami skórek owoców. Powstałe w ten sposób powidła są w smaku lekko słodkie oraz kwaskowate z wyczuwalną delikatną goryczką pochodzącą z pestek. Przy produkcji powideł nie dodaje się cukru bazując na słodkości naturalnie występującej w owocach. Związek „Powideł śliwkowych z Doliny Dolnej Wisły” z regionem opiera się na renomie, która ukształtowała się w oparciu o długoletnią tradycję wytwarzania tego produktu, specyficznej jakości surowca używanego do produkcji oraz wyjątkowych umiejętnościach lokalnych producentów.
Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” produkt ten wpisany został 15 marca 2006 roku w kategorii „Warzywa i owoce”. 6 lipca 2023 r. nazwa „Powidła śliwkowe z Doliny Dolnej Wisły” została zarejestrowana przez Komisję Europejską jako Chronione Oznaczenie Geograficzne w rejestrze chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych. Powidła śliwkowe z Doliny Dolnej Wisły są 45 polskim produktem rolnym chronionym w Unii Europejskiej. O tradycyjnym sposobie ich przyrządzania gruszek szaruszek w syropie, w rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzeszotek opowiada pan Jarosław Pająkowski z Towarzystwa Przyjaciół Dolnej Wisły. (źródło: gov.pl)
27 sierpnia 2023
W ostatnią niedzielę sierpnia br. w naszym cyklu „Kuchnia Regionu” ponownie pomysł na zaprawy, które przydadzą się na zimę. Tym razem polecamy gruszki szaruszki w syropie. Cóż to takiego? Najprościej mówiąc to niedrążone połówki gruszek zanurzone w gęstym, klarownym syropie z dodatkiem goździków korzennych. Na Kujawach owoce gruszy często wykorzystuje się do tradycyjnych potraw. Do przygotowania gruszek w syropie używane są m.in. szare owoce starej odmiany gruszy Salisbury, potocznie zwanej „Szaruszką. Gruszki szaruszki w syropie przygotowywane są raz w roku na jesieni i stanowią dodatek do różnego rodzaju potraw mięsnych. Można jednak przyrządzić w occie i inne gatunki gruszek.Na „Listę Tradycyjnych Potraw Pomorza i Kujaw” produkt ten wpisany został 22 lipca 2011 roku w kategorii „Warzywa i owoce”. O sposobie przyrządzania gruszek szaruszek w syropie, w rozmowie z Iwoną Muszytowską-Rzeszotek opowiada pani Lucyna Zacharek z Koła Gospodyń Wiejskich w miejscowości Bronisław w gminie Dobre w powiecie radziejowskim. (źródło: gov.pl)
