Premier: nie spocznę, dopóki ostatnia ofiara Zbrodni Wołyńskiej nie zostanie odszukana

Premier w związku ze zbliżającą się 80. rocznicą Rzezi Wołyńskiej złożył w piątek (7 lipca) wizytę na cmentarzu w nieistniejącej już wsi Puźniki na Ukrainie (obw. Tarnopolski), gdzie trwają poszukiwania zbiorowej mogiły.

Mateusz Morawiecki przypomniał historię mordu polskich mieszkańców wsi w lutym 1945 r. przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińską Powstańczą Armię (UPA), co było jednym z ostatnich aktów tragedii Zbrodni Wołyńskiej. Zaznaczył, że „aby zbudować wspólną przyszłość, musimy uporządkować bolesną przeszłość”.

– Zbrodnia Wołyńska to ludobójstwo, hekatomba, piekło setek polskich rodzin, tysięcy polskich rodzin tylko na tym terenie. Łącznie szacuje się, że ponad 100 tysięcy Polaków straciło życie w tym piekle – powiedział premier.

Zaznaczył, że nad tą „jedną z najważniejszych, ale i najtrudniejszych kwestii” od dawna pracują polski rząd Prawa i Sprawiedliwości, prezydent Andrzej Duda i niezliczona liczba polskich i ukraińskich historyków i dyplomatów. Dodał, że jest to „bardzo wrażliwe pole do ataków osób, środowisk i państw, które pojednania i rozliczenia nie chcą, albo nie służy to ich interesom”.

– Wołyń to niezamknięta rana w historii dwóch narodów. Wołyń to ludobójstwo. Musimy się z nią zmierzyć – odważnie stanąć w prawdzie, pamiętać o tym, kto był katem, a kto ofiarą. Ale w taki sposób, by Zbrodnia Wołyńska nie zniszczyła tego, co zbudowała polsko–ukraińska solidarność – przekazał.

– Teraz, po 80 latach od Krwawej Niedzieli 11 lipca 1943 roku, rodziny wołyńskie, a za nimi my, wszyscy Polacy, wołamy o odnalezienie miejsc spoczynku naszych przodków, by wyprawić im godny pochówek – zaznaczył Morawiecki.

– Wołamy o odnalezienie wszystkich miejsc pochówku, by móc ekshumować ofiary i godnie je pochować. Nie spoczniemy, ja nie spocznę, dopóki ostatnia ofiara tamtej strasznej Zbrodni Wołyńskiej, zbrodni Galicji Wschodniej, nie zostanie odszukana – zapewnił.

Premier podkreślił, że jest to obowiązek i że „jesteśmy to winni wszystkim, którzy wtedy żyli w tym miejscu i przeżyli, albo nie przeżyli tej hekatomby”. Nadmienił, że tragedia ta nie rozgrywała się jedynie na Wołyniu, ale także na terenach nazywanych wtedy Galicją Wschodnią.

Dodał, że łącznie szacuje się, że ponad 100 tysięcy Polaków straciło życie w tym piekle. – Piekle, które stworzyli ukraińscy nacjonaliści, ale które było możliwe dlatego, że tutaj panowała III Rzesza, że zniknęło państwo polskie, że państwo polskie zostało zlikwidowane przez III Rzeszę niemiecką – powiedział premier.

– Musimy mieć świadomość, Polacy i Ukraińcy, że bez wyjaśnienia i spisania historii Zbrodni Wołyńskiej do samego końca, Rosja zawsze będzie wykorzystywać kartę wołyńską, aby wbić klin pomiędzy Polaków a Ukraińców – podkreślił.

Szef polskiego rządu zaznaczył, że nie można na to pozwolić, szczególnie w czasie, kiedy ukraińscy żołnierze walczą o swoją wolność, niepodległość i prawo do życia. – Cała Ukraina walczy także za Polskę i Europę. Walczy o nasze bezpieczeństwo i naszą przyszłość. Codziennie giną Ukraińscy żołnierze walcząc przeciwko barbarzyńskiej rosyjskiej napaści i im jesteśmy winni wdzięczność – powiedział.

Premier poinformował, że od kilku tygodni, na podstawie ustaleń ze stroną ukraińską, trwają prace poszukiwawcze szczątków ofiar zbrodni w miejscowości Puźniki w powiecie Buczackim, gdzie w nocy z 12 na 13 lutego 1945 r. banda UPA dowodzona przez Petro Chamczuka zamordowała ok. 100 Polaków – głównie kobiet i dzieci.

– Ze strony polskiej prowadzą je m.in. eksperci z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Instytut Pamięci Narodowej. Przebadano już ponad hektar terenu, wykonano ponad 500 odwiertów i 80 odkrywek – przekazał.

Morawiecki zaznaczył, że w celu przyspieszenia prac i aby niczego nie przeoczyć, w tym celu używany jest najnowocześniejszy dostępny sprzęt. To georadary i sondy magnetometryczne oraz detektory metalu. – Prace trwają i będą kontynuowane do skutku – zapewnił.

Jak mówił premier, nadszedł czas na pojednanie, ale nie zapomnienie. – Niech prawda o Zbrodni Wołyńskiej będzie naszym mostem do przyszłości, który zbudujemy nad potokiem nienawiści – dodał.

– Lata 1943–1945 to szczególnie tragiczne lata, dramatyczne lata, lata ludobójstwa, o których musimy pamiętać. One są częścią świadomości, częścią polskiej tożsamości, głęboko wryły się w polską pamięć i na zawsze tam pozostaną – podkreślił. Premier złożył w imieniu Rzeczypospolitej hołd wszystkim Polakom pomordowanym w czasie Zbrodni Wołyńskiej.

80 lat temu, 11 i 12 lipca 1943 r. Ukraińska Powstańcza Armia dokonała skoordynowanego ataku na ok. 150 miejscowości zamieszkałych przez Polaków w powiatach włodzimierskim, horochowskim, kowelskim i łuckim dawnego województwa wołyńskiego. Wykorzystano fakt gromadzenia się w niedzielę 11 lipca ludzi w kościołach. „Krwawa niedziela” jest uważana za szczytowy moment ludobójstwa dokonywanego przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943–1945. W wyniku ludobójczych działań na Wołyniu zginęło ok. 100 tys. Polaków.

Sprawcami ludobójstwa – Rzezi Wołyńskiej byli członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów – B (frakcja Bandery), podporządkowana jej Ukraińska Powstańcza Armia oraz zachęcona przez nich ludność ukraińska, stanowiąca sąsiadów Polaków, często związanych z nimi więzami krwi. Bezpośrednią odpowiedzialność za wydanie Zbrodniczego rozkazu ponosi główny dowódca UPA Roman Szuchewycz. OUN–UPA nazywała swoje działania „antypolską akcją”, zmierzającą do uczynienia z Ukrainy obszaru zamieszkałego wyłącznie przez