Ziarna losu
O tym, że życie bywa nieobliczalne i nieprzewidywalne przekonało się wielu z nas. O tym że każdy nosi w sobie cudowną opowieść – niewielu pamięta. A zadaniem autorów audycji z cyklu „Ziarna losu” Państwu o tym przypominać, wydobywając te opowieści z archiwalnych kart i zapisów, a także relacji świadków opisywanych wydarzeń.
Spotykamy się w każdą niedzielę o godz. 20.05.
Do wysłuchania audycji zapraszają: Żaneta Walentyn, Adriana Andrzejewska-Kuras i Michał Słobodzian.
* ZDROWIA, SZCZĘŚCIA I SZCZĘŚLIWYCH SPEŁNIEŃ W 2026 ROKU *
Wizyty polskiego astronauty Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego w całej Polsce przyciągnęły tłumy, również w Toruniu, a przecież nie była to pierwsza wizyta astronautów w Grodzie Kopernika.
W 1972 roku do Torunia przyjechali amerykańscy astronauci David Scott i Alfred Worden, którzy wylądowali na księżycu w ramach misji Apollo 15. Wizyta była jednak trzymana w tajemnicy, bo nie była mile widziana przez ZSRR. Astronauci byli więc wożeni autobusem, nawet na odcinkach 100 metrów, żeby jak najmniej ludzi ich widziało. Tylko w nielicznych mediach pojawiły się krótkie wzmianki o spotkaniu. Jak to się stało, że u szczytu rywalizacji kosmicznej USA-ZSRR ktoś zaprosił amerykańskich astronautów do Polski? Jak przebiegała ich wizyta i czy dziś istnieją po niej jakieś ślady?
Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: „Ziarna losu”, 25 stycznia 2026
Romantyczny zryw; walka, której nie można było wygrać; „mit” założycielski II Rzeczpospolitej - czy Powstanie Styczniowe miało sens?
Dlaczego wręczenie zbyt wysokiej łapówki przyczyniło się do śmierci powstańczego generała? W jaki sposób do powstańczych oddziałów trafił włoski pułkownik? Czy kosynierzy mieli szansę w starciu z oddziałami kozackimi? W reportażu podążamy śladami powstańców styczniowych walczących na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej. Reportaż miał premierę w styczniu 2021 roku.
Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Ziarna losu”, 18 stycznia 2026
Przez dziesiątki lat nikt nie podejrzewał, że to właśnie ona jest autorką jednej z najbardziej znanych wojennych piosenek: „Siekiera, motyka, bimber, szklanka, w nocy nalot, w dzień łapanka...”.
Tylko nieliczni znali jej przeszłość i wiedzieli o walce w szeregach Armii Krajowej. O tym, że była autorką znanej wojennej piosenki, jej rodzina dowiedziała się dopiero po śmierci Anny Jachniny, podczas porządków w piwnicy.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 11 stycznia 2026 roku
Choroba i śmierć dziecka to zawsze ogromna tragedia. Walka o życie cierpiącego na chorobę Krabbego chłopca stała się jednak motorem do zmian w polskim ustawodawstwie.
Anita Demianowicz, mama chłopca, postanowiła, że nie dopuści, by jakiekolwiek dziecko w naszym kraju przebywało samo na intensywnej terapii. Poruszyła całą Polskę. Sprawą zainteresowało się Ministerstwo Zdrowia i Rzecznik Praw Pacjenta. Czy po roku od śmierci Noaszka zaszły potrzebne zmiany? Reportaż miał premierę w październiku 2025 roku.
Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: „Ziarna losu”, 04 stycznia 2026 roku
Reportaż znalazł się na liście naszych najlepszych reportaży 2025 roku. Można ich posłuchać
tutaj.
Z pozoru nic, a jednak...
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 28 grudnia 2025 roku
Wojenny dramat dwóch polskich rodzin. W tle pomoc uwięzionym żołnierzom.
Mała wieś Wilcze Kąty. 13 listopada 1944 roku Józef Olszewski i jego córka Janina zostają zamordowani przez hitlerowskich oprawców. Przed śmiercią sami muszą wykopać sobie grób. Pierwsza kula zabija Józefa, druga Janinę. Powód? Pomoc angielskim lotnikom, którzy uciekli z obozu jenieckiego w Nowogródku. Kilka kilometrów dalej Niemcy strzałem w plecy zabijają Mieczysława Warawana. To kara za to, że mężczyzna również miał pomagać jeńcom. Wszyscy spoczywają na przykościelnym cmentarzu w Czernikowie. Ta historia pozostawia wciąż wiele pytań. Rodziny zamordowanych do dziś nie znają na nie odpowiedzi.
Autor: Michał Zaręba, Robert Duliński
Emisja: „Ziarna losu”, 21 grudnia 2025 roku
Kasia marzy o wielkim kartonie klocków „Lego”, Bartek o nowej konsoli, a Filip chciałby nauczyć się jeździć na snowboardzie.
Dzieci piszą do Św. Mikołaja i czekają. Odpowiada im Elf, potem kolejne elfy: „Będę Twoim Elfem”, „Chcę być Twoim Elfem”, „Zostanę Twoim Elfem” - piszą członkowie Stowarzyszenia „Łatwo Pomagać” do dzieci, dla których „Gwiazdka” jest jedną z niewielu radości w ich życiu.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: Ziarna losu, 14 grudnia 2025
Opowieść o młodym Polaku, który tworzył w oddziale Wehrmachtu siatkę konspiracyjną.
„Umieram za innych. Niechaj młodzi nadal żyją. Daję Wam, moi drodzy takie zlecenie: Nieście miłość ludziom” - to fragment listu pożegnalnego Zygmunta Grochockiego. Młody żołnierz napisał go w marcu 1943 roku. Wcześniej przez kilka miesięcy angażował się w działalność, która wydawała się niemożliwa. Wraz z innymi Polakami współtworzył w oddziale Wehrmachtu grupę konspiracyjną. W historii Zygmunta Grochockiego odbija się tragiczny los wielu Polaków, których nawet i współcześnie oskarża się o kolaborowanie z okupantem. Reportaż powstał w 2020 roku w ramach cyklu „Bohaterowie”, który realizowaliśmy razem z Fundacją Generał Elżbiety Zawackiej w Toruniu.
Autor: Michał Słobodzian
Emisja: Ziarna losu, 7 grudnia 2025
Gdyby ich zabrakło, gdyby nagle zniknęły z naszego krajobrazu, strata byłaby odczuwalna dla wszystkich, mimo że postawiono je jako wyraz religijności i wiary.
Przydrożne kapliczki, są stałym elementem wiejskiego krajobrazu naszego kraju i wyrazem pobożności mieszkańców. Wiele z nich ma wartość historyczną i kryją się za nimi ciekawe opowieści. Niektóre są wpisane do gminnej ewidencji zabytków. A najstarsza kapliczka w naszym regionie, stojąca we wsi Grabowo, niebawem zyska najwyższą ochronę, będzie bowiem wpisana do rejestru zabytków.
autor: Żaneta Walentyn
emisja: Ziarna losu, 30 listopada 2025
Był niezwykle zdolny i wszechstronnie utalentowany.
Nie mogąc dokonać wyboru między przyjaźnią i lojalnością a własnymi przekonaniami, w maju 1926 roku targnął się na życie. Uratowany przez doktora Jurasza, postanowił wycofać się z działalności politycznej. Na swoim koncie ma też „kłótnię” z Winstonem Churchillem. Ta niezwykła postać to generał Kazimierz Sosnkowski.
Rok 2025 ustanowiony został przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2025 „Rokiem Generała Kazimierza Sosnkowskiego”.
autor: Żaneta Walentyn
emisja: Ziarna losu, 23 listopada 2025
Tylko w Fordonie koło Bydgoszczy i Nowem nad Wisłą, w wyniku procesów o czary, zginęło kilkadziesiąt osób. Opowieść o ciemnej karcie naszej historii.
Sprowadzenie deszczu, podejrzany szept czy rzekome zmuszanie krów do skakania - zarzuty jakie pojawiały się w czasie procesów o czary były zadziwiające. Niestety, wiele z tych procesów kończyło się śmiercią pomówionych. Na stosach płonęły przede wszystkim kobiety, ale zdarzały się też procesy mężczyzn.
Co sprawiało, że ludzi oskarżano o czary? Dlaczego ginęli w tak okrutny sposób? W jaki sposób można ofiary upamiętniać? O tym w archiwalnym reportażu, który swoją premierę na naszej antenie miał 30 stycznia 2019 roku.
autor: Michał Słobodzian
emisja: Ziarna losu, 16 listopada 2025
Pewien staruszek miał tak bardzo zniszczone buty, że w nich spał w obawie, iż przy każdej próbie ich zdjęcia buty się rozpadną.
Ta opowieść brzmi jak okrutna baśń, gdzie rycerze walczą ze smokami, a biedny starzec marzy o wróżce, która podaruje mu całe buty. Jeśli w tej historii były smoki, to nie ziały ogniem i nie miały łusek. Nie było też wróżek ani rycerzy. Były za to podarte buty.
W reportażu wykorzystano fragmenty bajki „Magiczne buty” autorstwa Iwony Kałuży, którą znaleźć można na portalu mojbajkowyswiat.pl.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 9 listopada 2025
Minęło 45 lat, a krzyż cały czas przypomina o największej katastrofie kolejowej w powojennej historii Polski.
Tragedię, w której zginęło 67 osób, upamiętniają maszyniści związani z Kolejową Izbą Tradycji. Pomimo upływu wielu lat, wciąż także pojawiają się pytania dotyczące okoliczności katastrofy.
Autor: Michał Zaręba
Emisja: „Ziarna losu”, 2 listopada 2025
Marta i Agnieszka to nierozłączne siostry, które nawet na nowotwór zachorowały jednocześnie. Wspólnie też walczyły o zdrowie.
Marta szybko uporała się z rakiem tarczycy, Agnieszka potrzebowała szpiku, by wyzdrowieć. Po emisji na antenie Polskiego Radia PiK pierwszego reportażu, szybko znalazł się dawca dla Agnieszki. Ostatnie miesiące były jednak trudne. Jak mówili lekarze: Agnieszka musiała niemal umrzeć, by wyzdrowieć. We wszystkim wspierała ją Marta.
Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
emisja: „Ziarna losu”, 26 października 2025
Choroba i śmierć dziecka to zawsze ogromna tragedia. Walka o życie cierpiącego na chorobę Krabbego chłopca stała się jednak motorem do zmian w polskim ustawodawstwie.
Anita Demianowicz, mama chłopca, postanowiła, że nie dopuści, by jakiekolwiek dziecko w naszym kraju przebywało samo na intensywnej terapii. Poruszyła całą Polskę. Sprawą zainteresowało się Ministerstwo Zdrowia i Rzecznik Praw Pacjenta. Czy po roku od śmierci Noaszka zaszły potrzebne zmiany?
Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: „Ziarna losu”, 19 października 2025
Kiedy wiatrak umiera, Krzysztof płacze. – „Wiatraki są jak ludzie” – mówi - „Każdy z nich ma duszę”.
„Polikarpa” udało się uratować, „Józka” także i jeszcze kilka innych, bo dodać trzeba, że każdy ma swoje imię nadane przez ich opiekuna, Pana Krzysztofa. On je czyści, poleruje, a kiedy trzeba, dorabia drewniane części, żeby wiatrak był kompletny i emanował dobrą energią.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 12 października 2025
Opowieść o samolotach wolniejszych od motocykli. O awaryjnych lądowaniach na drzewach. O sukcesach i znakomitych pilotach związanych z Bydgoszczą.
O lataniu marzył od dziecka. Pilotażu uczył się w tajemnicy przed rodzicami. Skrzydła rozwinął dopiero w Bydgoszczy. As przedwojennego lotnictwa Franciszek Żwirko był najwybitniejszym absolwentem działającej nad Brdą szkoły pilotów. W reportażu o bogatej historii przedwojennego lotnictwa w Bydgoszczy, ale nie tylko. Sprawdzimy, jak to się stało, że samoloty pojawiały się w maleńkim Półwiesku niedaleko Rypina.
Autor: Michał Słobodzian
Emisja: Ziarna losu, 5 października 2025
Jest majorem, muzykiem, emerytem, a może nieobca jest mu każda z tych ról?
Pan Sławomir śpiewa w bydgoskim chórze Halka, komponuje niesymfonie, gra na gitarze klasycznej i walczy z ciężką chorobą, udowadniając jednocześnie, że człowiek potrafi być najsilniejszym stworzeniem na Ziemi.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 28 września 2025
Ponad 80 psów w jednym pokoju. Jeden z nich martwy. Sierść wielu oblepiona odchodami. Niektóre niesłyszące, z odkształconymi łapami. Fetor trudny do zniesienia. – Widzieliśmy sporo, ale ten obraz zostanie z nami na zawsze – mówią osoby, które likwidowały hodowlę psów rasy yorkshire terrier w Bydgoszczy. Hodowla działała od lat.
Dramat zwierząt ujawniono przypadkowo, w czasie interwencji służb medycznych w tym domu. Jak to możliwe, że takie miejsca działają przez lata, a cierpienie zwierząt jest przez nikogo niezauważone? Dlaczego nie warto kupować psów z pseudohodowli? Próba odpowiedzi na te pytania w reportażu Michała Słobodziana pt. „Pieniądze niszczą serce”.
Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Ziarna losu”, 21 września 2025
To wielki kombinat życia. Miejsce, gdzie trafiają ludzie, których życie jest poważnie zagrożone i gdzie wykorzystuje się najnowsze technologie, by to życie ratować.
Centrum Onkologii w Bydgoszczy - ośrodek, gdzie wszystko i wszyscy nakierowani są na życie. Pacjenci, którzy szukają choćby odrobiny nadziei, personel, który tę nadzieję daje, nawet jeśli jest niewielka i zimne pozbawione empatii urządzenia, bez których nadziei by nie było.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 14 września 2025
Czy znany jako „Wampir z Zagłębia” Zdzisław Marchwicki oskarżony i stracony za zabójstwo piętnastu kobiet w 1977 roku był niewinny?
Jego dzieci oczekują wznowienia śledztwa, bo w sprawie pojawiły się ponoć nowe dowody. Tymczasem żona Marchwickiego już w latach 90. XX wieku twierdziła, że skazano na śmierć niewinnego człowieka.
Autor: Anna Sekudewicz
Emisja: „Ziarna losu”, 31 sierpnia 2025
Dzika przyroda i ludzkie losy związane z wodą. Podróż śladami Wielkiego i Małego Kanału Brdy. Cudu XIX-wiecznej techniki.
W kuchni węglowy piec, w łazience miska i metalowa wanna, na ścianach w pokoju 100-letnia tapeta. Posłane łóżka tak jakby ktoś dopiero co wstał. Chata w Niwkach koło Legbąda nie jest już zamieszkana, ale przez lata tętniła życiem. To właśnie tam zamieszkała rodzina, która przybyła z Brodnicy, by budować Wielki Kanał Brdy. Część unikalnego systemu nawadniania łąk jaki powstał w Borach Tucholskich w połowie XIX wieku. Miał odmienić trudne życie mieszkańców. Obecnie jest wielką atrakcją turystyczną. Wyruszamy w podróż śladami przeszłości, ale także ludzkich losów związanych z wodą.
Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Ziarna losu”, 31 sierpnia 2025
„Rzeka była w moim życiu zawsze” - mówi bohater reportażu. Pierwszy raz płynął Wisłą gdy miał 12 lat. Jej energia przyciąga go do dziś.
Marek Strzelichowski jest hydrobiologiem, oceanografem, ichtiologiem i nurkiem. Całe swoje zawodowe życie związał z wodą. Pływał po oceanach i morzach, ale to rzeki skradły jego serce. Kiedy tylko może, wypływa na Wisłę swoją drewnianą, tradycyjną łodzią. Rzeka przenosi go w inny świat i pozwala naładować akumulatory.
Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: „Ziarna losu”, 24 sierpnia 2025
Został skazany na zapomnienie. Jego życie, jego tożsamość, śmierć także - zaginęły w czeluściach Lubelskiego Zamku. Jedyny syn wiedział tylko, że nosi imię po ojcu.
Tadeusz Kwieciński ps. „Sosna”, żołnierz Armii Krajowej był jedną z wielu bezimiennych ofiar systemu komunistycznego i Adama Humera osobiście, znanego z okrucieństwa śledczego Urzędu Bezpieczeństwa. Skazany dopiero w latach 90. XX wieku za swoje zbrodnie Humer, „odsiedział” w więzieniu 4 lata. 18 lat później syn jego ofiary dowiedział się, że ojciec był w Armii Krajowej i został zamęczony na Lubelskim Zamku. To dlatego zabrany przez UB pewnej kwietniowej nocy, miesiąc przed końcem wojny, nigdy już do domu nie wrócił. A jego syn prawdę o ojcu usłyszał mając 75 lat.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 17 sierpnia 2025
Papowo Biskupie to gmina, w której znaleźć można sporo śladów historii. Nikt jednak nie spodziewał się, że zostanie tam poczynione odkrycie na skalę europejską.
We wsi znajduje się zamek krzyżacki, w okolicy jest kilka zabytkowych dworków. Przed laty archeolodzy znaleźli tu ślady mieszkańców dawnej kultury łużyckiej z epoki brązu. Jednak to, co odkryto pewnego zimowego dnia, zszokowało wszystkich. Grupa pasjonatów odnalazła pozostałości m.in. dawnej biżuterii i ludzkie kości. Sprawa o tyle dziwna, że w kulturze łużyckiej ciała zmarłych palono. Okazało się, że dzisiejsza łąka to teren dawnego świętego jeziora, w którym składano ofiary z kosztowności i ludzi...
Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: „Ziarna losu”, 10 sierpnia 2025
Opowieść o ojcu i synu, którzy prowadzili szkołę w Wielkim Rychnowie, o relacjach z mieszkańcami, którzy wstawili się za swoim nauczycielem w czasie wojny.
Chociaż w starej szkole w Wielkim Rychnowie dawno już zabrzmiał ostatni dzwonek, pamięć jest wciąż żywa. Dawne czasy wspomina Zygmunt Szczepański, który do dziś tu mieszka z żoną. Przypomina lekcje z uczniami, czasy wojny, kiedy jego ojciec uniknął śmierci z rąk Gestapo. Z bohaterami reportażu poszukujemy sensu życia, pytamy co relacje rodzinne i to co jest w nich najważniejsze.
Autor: Michał Zaręba
Emisja: „Ziarna losu”, 3 sierpnia 2025
O życiu w ulu i w domu, o pszczołach i ludziach.
W jednym ulu może przebywać ok. 60 tysięcy pszczół. „One są jak wojsko” - mówi właściciel szklanego ula, przy którym pracują społecznie z żoną i synem.
Czy lubicie pszczółkę Maję? Czy pamiętacie jeszcze tę bajkę? Może warto przyjrzeć się bliżej życiu Mai i jej koleżanek? W „Popołudniu z Reportażem” 23 lipca rozmawialiśmy o zwyczajach pszczół i ludziach, dla których ul jest pasją. Z kolei w „Ziarnach Losu” będziemy kontynuować tę rozmowę. Poznamy też inne ule i inne rodziny. Czy uda nam się potwierdzić lub obalić twierdzenie, jakoby wraz z pszczołami miało zniknąć życie na Ziemi? Zaprasza Żaneta Walentyn.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: Ziarna losu, 27 lipca 2025
Miłość Oli Synowiec i Arka Winiatorskiego zaczęła się tak nieprawdopodobnie, że mogłaby się stać gotowym scenariuszem do filmu. Od siedmiu lat są nierozłączni.
Połączyła ich słabość do podróżowania w wolnym rytmie. Zamiast zwiedzać kolejne atrakcje, wolą iść poboczem dróg. Przeszli tak razem z Meksyku do Kanady. Po powrocie do Polski nie zatrzymali się. Nie wyobrażają sobie innego urlopu niż w drodze pieszo z plecakiem. Właśnie idą z Gdańska na Rysy. Niedawno przechodzili przez nasz region.
Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: Ziarna losu, 20 lipca 2025
Mimo upływu lat dramatyczne obrazy są jak żywe. Opowieść o rzezi wołyńskiej, w której z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło około 100 tysięcy Polaków.
„Słuchajcie baby, jedna z was musi wyjść, bo jeśli ja pójdę, to wy wszystkie zginiecie, bo oni tu wrócą. Siły pobiorą i wrócą” - wspomina Pani Irena Krach. Mimo upływu wielu lat wciąż ma przed oczami okrucieństwa rzezi wołyńskiej. 11 lipca br. minęła 82. rocznica tzw. „Krwawej Niedzieli”, która stanowiła kulminację ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej. Tylko tego jednego dnia zamordowanych zostało 8 tysięcy Polaków. Reportaż miał swoją premierę 15 lipca 2024 roku.
Autor: Michał Zaręba
Emisja: Ziarna losu, 13 lipca 2025.
