Polskie zabytki nominowane do Znaku Dziedzictwa Europejskiego

Stocznia Gdańska – jej historyczne obiekty związane z powstaniem Solidarności, m.in. budynek "Sali BHP" - otrzymała nominację do Znaku Dziedzictwa Europejskiego. Pozostałe polskie nominacje to zabytki związane z Unią Lubelską z 1569 r. i Konstytucja 3 Maja.

Znak Dziedzictwa Europejskiego - jak podaje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - ma wzmocnić u obywateli europejskich, w szczególności u młodych ludzi, poczucia przynależności do Unii Europejskiej. Ma służyć podkreślaniu symbolicznej wartości obiektów, które odegrały znaczącą rolę w historii i kulturze Europy.

Pracami nad wyłonieniem zabytków zajmuje się Komisja Europejska. W grudniu ub.r. europejski panel ekspertów – międzynarodowe gremium powołane przez Parlament Europejski, Radę Unii Europejskiej, Komisję Europejską i Komitet Regionów – opublikował raport zawierający rekomendacje odnośnie do obiektów, które powinny otrzymać Znak Dziedzictwa Europejskiego.

Wśród nich znalazły się trzy obiekty z Polski, w tym Stocznia Gdańska – jej historyczne obiekty związane z powstaniem Solidarności: budynek +Sali BHP+, Brama nr 2 i Plac Solidarności z Pomnikiem Poległych Stoczniowców wraz z murem i tablicami inskrypcyjnymi oraz Europejskie Centrum Solidarności.

"Stocznia Gdańska jest żywym dowodem jednoczenia się Europy w imię poszanowania praw człowieka, wspólnej walki o wolność i demokrację" - podkreśla na swojej stronie internetowej ministerstwo kultury.

Pozytywną rekomendację otrzymały też zabytki Lublina związane z Unią Lubelską: to Kościół p.w. Św. Stanisława wraz z Klasztorem Dominikanów, Kościół św. Trójcy i pomnik Unii Lubelskiej.

"Miasto Lublin jest symbolem europejskich idei integracyjnych, ponadnarodowego dziedzictwa demokracji i tolerancji oraz dialogu kultur między Wschodem i Zachodem. W 1569 roku w Lublinie podpisana została Unia polsko-litewska, w wyniku której powstał dość jednolity wielonarodowy organizm państwowy, swoją rozległością w Europie ustępujący jedynie ówczesnej Rosji" - podał resort.

Trzecim polskim zabytkiem na liście nominacji jest Konstytucja 3 Maja z 1791 r. - pierwsza w Europie, a druga po konstytucji Stanów Zjednoczonych spisana ustawa zasadnicza na świecie. Była zwieńczeniem reform Rzeczpospolitej podjętych w okresie obrad Sejmu Czteroletniego (1788-1792). W miejsce wolnej elekcji wprowadzała w Polsce ustrój dziedzicznej monarchii konstytucyjnej. Religii katolickiej przyznawała pozycję uprzywilejowaną, zapewniając tolerancję dla innych wyznań. Przyjęła trójpodział władzy na prawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

Warunki i procedury selekcji krajowej obiektów do Znaku Dziedzictwa Europejskiego ustala komitet, który jeszcze w 2012 r. powołał minister kultury Bogdan Zdrojewski (obecnie europoseł PO). Komitet rekomenduje kandydatury do przyznania Znaku i odpowiada za monitoring obiektów uhonorowanych Znakiem. Komitet rekomendował także do nominacji Wzgórze Lecha w Gnieźnie (jako symboliczne miejsce tworzenia się zjednoczonej Europy), ale nie otrzymało ono rekomendacji europejskiego panelu ekspertów.

W naborze 2014 r. państwa uprawnione do składania propozycji przekazały do Komisji Europejskiej ogółem 36 kandydatur. Europejski panel ekspertów zarekomendował przyznanie Znaku 16 kandydaturom, przy czym Polska jest jedynym krajem UE, który uzyskał trzy nominacje. Zgodnie z dalszą procedurą Komisja Europejska w oparciu o rekomendację europejskiego panelu ekspertów wyda formalną decyzję o przyznaniu Znaku wyselekcjonowanym obiektom. Ceremonia wręczenia Znaku odbędzie się w kwietniu 2015 r. w Brukseli. (PAP)