Prezydent Komorowski w poniedziałek w Budapeszcie

Prezydent Bronisław Komorowski udaje się w poniedziałek do Budapesztu, gdzie weźmie udział w obchodach 25. rocznicy ponownego pogrzebu węgierskiego premiera z czasów rewolucji 1956 r. Imre Nagya. Na uroczystości będą obecni prezydenci państw Grupy Wyszehradzkiej i Niemiec.

Jak powiedział PAP prezydencki minister odpowiedzialny za sprawy zagraniczne Jaromir Sokołowski, prezydenci Polski, Niemiec, Czech, Słowacji i Węgier złożą hołd węgierskim bojownikom o wolność i ofiarom wydarzeń z 1956 r. Data 16 czerwca uznawana jest na Węgrzech za symboliczny początek transformacji ustrojowej.

Uroczystości zaplanowano m.in. na cmentarzu Rakoskeresztur, gdzie złożone zostaną kwiaty na grobie premiera Nagya. Bronisław Komorowski, Milosz Zeman, Joachim Gauck, Andrej Kiska i Janos Ader odwiedzą też Muzeum Dom Terroru, które upamiętnia ofiary totalitaryzmów (nazistowskiego i stalinowskiego) na Węgrzech i bohaterów rewolucji '56 r. Budynek wzniesiony w 1880 r. służył w latach 1937-1944 jako siedziba i więzienie organizacji strzałokrzyżowców. W latach 1945-1956 był siedzibą i więzieniem stalinowskiej policji politycznej AVH.

Prezydenci wezmą także udział w śniadaniu wydanym przez Adera. "Dyskusja będzie głównie poświęcona kwestiom związanym z bezpieczeństwem, w tym bezpieczeństwem energetycznym regionu Europy Środkowej i Wschodniej, a także przygotowaniom do wrześniowego szczytu NATO w Walii" - zaznaczył Sokołowski.

Zaplanowamy jest też koncert, w czasie którego prezentowany będzie film o wydarzeniach z 1989 r., a także uroczysta kolacja.

Podczas wizyty Komorowski będzie rozmawiał z prezydentem elektem Słowacji Andrejem Kiską, który zostanie zaprzysiężony 15 czerwca. "Rozmowa będzie dotyczyła perspektyw zaciśnienia współpracy polsko-słowackiej, przygotowań do szczytu NATO oraz perspektywy budowy interkonektora gazowego łączącego Polskę i Słowację" - zapowiedział Sokołowski.

W Budapeszcie prezydent Polski odznaczy obywateli węgierskich, zasłużonych dla rozwoju relacji polsko-węgierskich, w tym osoby zasłużone dla opozycji demokratycznej na Węgrzech.

Nagy był premierem Węgier w okresie rewolucji 1956 r. Ogłosił neutralność Węgier i wystąpienie kraju z Układu Warszawskiego, podjął rokowania w sprawie całkowitego wycofania armii radzieckiej. W tajnym procesie został skazany na karę śmierci i stracony w nocy z 15 na 16 czerwca 1958 r., a potem pochowany na śmietniku ze skrępowanymi drutem kolczastym rękami i nogami. Podczas rządów komunistycznych jego grób nie był dostępny dla odwiedzających, natomiast sam Nagy stał się symbolem oporu przeciw prosowieckiej dyktaturze. W 1961 r. zwłoki zostały ekshumowane i przeniesione w głębokiej tajemnicy na cmentarz komunalny pod fałszywym nazwiskiem. Dopiero w marcu 1989 r. ciało Nagya zostało ponownie ekshumowane i oficjalnie pochowane.

Poniedziałkowe spotkanie będzie już drugim w ramach obchodów 25. rocznicy obalenia komunizmu i transformacji w Europie Środkowo-Wschodniej, które wspólnie zaplanowali prezydenci Grupy Wyszehradzkiej (Czechy, Polska, Słowacja i Węgry) oraz Niemiec.

"Cieszę się, że 16 czerwca jadę do Budapesztu, 9 października do Lipska, potem jeszcze jest Berlin, a w listopadzie Bratysława i Praga. To jest efekt ustalenia, z mojej inicjatywy, w ramach Grupy Wyszehradzkiej, że będziemy starali się pokazać ciągłość wydarzeń od 4 czerwca w Polsce po obalenie muru berlińskiego, jako proces" - mówił w środę Komorowski.

"Nie ukrywam, że ja chcę, będę o to cały czas zabiegał, by przypominano, że zaczęło się w Polsce. Ale naszym wyzwaniem stojącym przed nami jest również to, by dostrzec, że swój istotny wkład w wyzwolenie tej części Europy i zerwanie pojałtańskich uzależnień, obalenie systemu komunistycznego miały wszystkie narody - i Czesi, i Słowacy, i Węgrzy, i Niemcy" - zaznaczył prezydent. Jak dodał, bardzo się cieszy, że podczas obchodów 25-lecia wolności w Warszawie gościli prezydenci tych państw.

Kolejne z zaplanowanych spotkań odbędzie się 9 października w Lipsku, by upamiętnić masowe demonstracje w tym mieście z 1989 r. Ostatnim punktem obchodów będzie wspólna wizyta w Bratysławie i Pradze - 16-17 listopada. W stolicach Słowacji i Czech prezydenci świętować będą 25. rocznicę demonstracji studentów, które stanowiły początek tzw. Aksamitnej Rewolucji, która doprowadziła do obalenia rządów komunistycznych w ówczesnej Czechosłowacji.