Weszła w życie nowelizacja ws. publikacji trzech "rozstrzygnięć" TK

Ogłoszenie trzech niepublikowanych "rozstrzygnięć" Trybunału Konstytucyjnego z 2016 r. w ciągu siedmiu dni przewiduje nowelizacja przepisów dotyczących TK, która w środę weszła w życie.

WNowelizacja Przepisów wprowadzających ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego - została zainicjowana, gdy 22 marca projekt w Sejmie złożyli posłowie PiS. Sejm i Senat przyjęły tę nowelizację w połowie kwietnia. 2 maja nowelę podpisał prezydent Andrzej Duda.

Nowelizacja składa się z trzech artykułów. Do ustawy dodany został przepis mówiący, że "rozstrzygnięcia" TK "podjęte z naruszeniem przepisów" poprzednich ustaw o Trybunale "podlegają ogłoszeniu w odpowiednich dziennikach urzędowych po zarządzeniu ich ogłoszenia przez Prezesa Trybunału Konstytucyjnego lub sędziego pełniącego obowiązki Prezesa Trybunału".

"Jeżeli rozstrzygnięcia podjęte z naruszeniem przepisów, o których mowa w zdaniu pierwszym, dotyczyły aktów normatywnych, które utraciły moc obowiązującą, ogłasza się je w odpowiednich dziennikach urzędowych z zaznaczeniem tych okoliczności" - przewiduje nowelizacja.

Drugi z artykułów stanowi, że prezes TK zarządza ogłoszenie "rozstrzygnięć" w odpowiednim dzienniku urzędowym w terminie siedmiu dni od wejścia w życie nowelizacji - czyli od środy. Trzeci artykuł dotyczył wejścia w życie nowelizacji, czyli po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Ustawa w Dzienniku Ustaw ukazała się 8 maja.

Jak wskazano w uzasadnieniu noweli, jej autorzy "stoją na stanowisku, że choć publikacja rozstrzygnięć TK z 9 marca, 11 sierpnia i 7 listopada 2016 r., co do zasady nie jest konieczna z punktu widzenia polskiego prawa, to istnieją powody, dla których może to być pod pewnymi warunkami pożądane". "Rozwiązanie to powinno przyczynić się do zakończenia sporu o TK i wzmocnienia jego pozycji ustrojowej, a także poprawy sytuacji Polski w sporze z Komisją Europejską" - podkreślono.

Pierwsze z orzeczeń, których publikację zakładają przyjęte przepisy, dotyczyło noweli ustawy o TK z grudnia 2015 r., autorstwa PiS. Trybunał zakwestionował wówczas m.in. określenie przez nowelę pełnego składu TK jako co najmniej 13 sędziów; wymóg większości 2/3 głosów dla jego orzeczeń; nakaz rozpatrywania wniosków przez TK według kolejności wpływu; wydłużenie terminów rozpatrywania spraw przez TK; możliwość wygaszania mandatu sędziego TK przez Sejm oraz brak w noweli vacatio legis.

Orzeczenie z 11 sierpnia 2016 r. dotyczyło ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z lipca 2016 r. TK w 12-osobowym składzie uznał wtedy za niekonstytucyjne m.in.: zasadę badania wniosków w kolejności wpływu, możliwość blokowania wyroku pełnego składu przez czterech sędziów nawet przez pół roku, zobowiązanie prezesa TK, by dopuścił do orzekania trzech sędziów wybranych przez obecny Sejm, wyłączenie wyroku TK z 9 marca z obowiązku urzędowej publikacji, zapis, że prezes TK "kieruje wniosek" o ogłoszenie wyroku do premiera.

Natomiast orzeczenie z 7 listopada 2016 r. odnosiło się do przepisów dotyczących wyłaniania kandydatów na prezesa Trybunału - z lipca 2016 r. TK uznał, że przepisy są konstytucyjne jednak orzeczenie nie zostało opublikowane. Wyrok zapadł wtedy nie w pełnym, ale tylko w 5-osobowym składzie. Stało się tak, gdyż sędzia TK Piotr Pszczółkowski oraz sędziowie Julia Przyłębska (obecna prezes TK) i Zbigniew Jędrzejewski oświadczyli, że nie będą orzekać w pełnych składach TK do czasu dopuszczenia do orzekania trzech innych sędziów wybranych przez Sejm obecnej kadencji, których wówczas nie dopuszczał do orzekania ówczesny prezes TK Andrzej Rzepliński.

Ustawę podczas prac legislacyjnych krytykowała opozycja. Wskazywała, że nowelizacja jest "zbędna", bo obowiązek niezwłocznej publikacji trzech wyroków TK z 2016 r. - a nie, jak to określono w nowelizacji, "rozstrzygnięć" - wynika z konstytucji.

"Propozycja ta zmierza do kompromisu. Sens publikacji w oczywisty sposób jest. Rozstrzygnięcia zostały wydane z naruszeniem prawa. Premier nie ma podstaw do publikacji tych wyroków. Dajemy szansę na to, aby rozstrzygnięcia te zostały opublikowane" - odpowiadał w kwietniu na te zarzuty w imieniu autorów nowelizacji Marek Ast (PiS). (PAP)