Lawina skarg na pracodawców. „Powinniśmy skontrolować nawet 151 tysięcy firm” [„Rozmowa Dnia”]
2026-06-24, 08:49 Adriana Andrzejewska-Kuras/DW
Marcin Stanecki/ Fot. Izabela Langner
- Zeszły rok przyniósł spektakularny wzrost liczby skarg. Teraz spływają nawet z tak spokojnych dotąd okręgów jak Lublin, Białystok czy Bydgoszcz. Odstępujemy od planu kontroli, by reagować konkretnie na te zgłoszenia - mówi Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy.
8 lipca Państwowa Inspekcja Pracy zyska nowe uprawnienia. Inspektorzy będą mogli zamieniać umowy cywilnoprawne na umowy o pracę.
- Jak duża może być skala funkcjonowania niewłaściwych umów?
- Na jakiej zasadzie PIP będzie typować pracodawców do kontroli?
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w trakcie prac legislacyjnych szacowało, że podmiotów, które powinniśmy skontrolować, może być ponad 151 tys., z czego 3,2 tys. to firmy, które zatrudniają powyżej 10 zleceniobiorców - mówi Marcin Stanecki. - Ministerstwo Finansów szacowało, że co najmniej 160 tys. jednoosobowych działalności gospodarczych powinno zostać zmienionych, ponieważ tak naprawdę spełniają warunki typowych, klasycznych umów o pracę. To oznacza, że skala jest nieprawdopodobnie duża, bo mówimy o dziesiątkach tysięcy - dodaje.
Są też szacunki, wskazujące, że takich wadliwych umów może być nawet pół miliona. Tymczasem Państwowa Inspekcja Pracy ma zaledwie 1,6 tys. inspektorów, którzy mają zapisane w ustawach konkretne, liczne zadania do wykonania. Czy podołają kontrolom?
Są też szacunki, wskazujące, że takich wadliwych umów może być nawet pół miliona. Tymczasem Państwowa Inspekcja Pracy ma zaledwie 1,6 tys. inspektorów, którzy mają zapisane w ustawach konkretne, liczne zadania do wykonania. Czy podołają kontrolom?
- Jeżeli chodzi o zasoby kadrowe, to z pewnością będzie duży kłopot, ale chcę podkreślić, że wydawane przez nas decyzje nie będą miały charakteru masowego - mówi Marcin Stanecki. - W każdym okręgu wytypowaliśmy kilku najlepszych inspektorów pracy, którzy już dzisiaj zajmują się tą tematyką. Byli i są intensywnie szkoleni. Decyzje administracyjne będą wydawali okręgowi inspektorzy pracy, a jest ich 16 (każdy z nich ma też szereg innych obowiązków, wynikających z ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Jeżeli chodzi o naszą wiedzę, o metodykę kontroli, o podejście do tematu, to jesteśmy w 100 proc. gotowi do tego nowego zadania - dodaje.
Państwowa Inspekcja Pracy zapowiadała na początek przeprowadzenie 200 kontroli.
- Tak, mówiliśmy o 200 planowanych kontrolach. Odstąpiłem od tego pomysłu z bardzo ważnego powodu. Zeszły rok przyniósł spektakularny wzrost liczby skarg, a od stycznia z każdego okręgu, nawet z tak spokojnych dotąd okręgów jak Lublin, Białystok czy Bydgoszcz spływa drastycznie więcej zgłoszeń. W związku z tym będziemy koncentrować się na nich, przeprowadzać kontrole skargowe. Wydałem polecenie okręgowe, że odstępujemy od planu kontroli. Najważniejsze są dla nas skargi dotyczące nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych. Porównując maj z zeszłego roku do maja tego roku mamy wzrost o 94 proc. To oznacza, że najprawdopodobniej do końca roku przeprowadzimy kilka tysięcy kontroli, podczas których będziemy zajmowali się właśnie zatrudnieniem niepracowniczym i tym, czy kontrakty cywilnoprawne zostały zawarte zgodnie z prawem - dodaje.
Jak ma przebiegać taka kontrola i jakie narzędzia ma PIP?
- Najpierw inspektor pracy musi na kontroli ustalić, że cechy stosunku pracy dominują, umożliwić wypowiedzenie się stronom: i osobie, która pracę wykonuje i tej, która pracę daje. Jeśli inspektor dopatrzy się nieprawidłowości, musi wydać polecenie (zatrudnienia pracownika na umowę o pracę - przyp. red.). Jeżeli polecenie nie zostanie wykonane, dopiero wtedy przekaże dokumenty do okręgowego inspektora, który będzie wszczynał kolejne postępowanie - dodaje.
Wszystko to może potrwać kilka miesięcy, a w niektórych przypadkach dojdzie czas postępowania sądowego, jeśli strony odwołają się od decyzji PIP.
- Najpierw inspektor pracy musi na kontroli ustalić, że cechy stosunku pracy dominują, umożliwić wypowiedzenie się stronom: i osobie, która pracę wykonuje i tej, która pracę daje. Jeśli inspektor dopatrzy się nieprawidłowości, musi wydać polecenie (zatrudnienia pracownika na umowę o pracę - przyp. red.). Jeżeli polecenie nie zostanie wykonane, dopiero wtedy przekaże dokumenty do okręgowego inspektora, który będzie wszczynał kolejne postępowanie - dodaje.
Wszystko to może potrwać kilka miesięcy, a w niektórych przypadkach dojdzie czas postępowania sądowego, jeśli strony odwołają się od decyzji PIP.
Całej „Rozmowy Dnia” można posłuchać poniżej.
INNE „ROZMOWY DNIA” są do posłuchania tutaj.
![Szedł nago po moście i ma kłopoty. Zostanie deportowany - dowiedziało się PR PiK [AKTUALIZACJA]](../public/info/2025/2025-08-13_175506519010.jpg)
