Słoneczna tarcza w postaci grubego rogala. We wtorek zaćmienie Słońca [wideo]

Musimy pamiętać o podstawowych zasadach prowadzenia bezpiecznych obserwacji/fot. Jacek Piotrowski

Najgłębsze zaćmienie Słońca widoczne z Polski od ponad siedmiu lat zobaczymy we wtorkowe (25 października) południe – o ile dopisze pogoda. Nad Pomorzem i Kujawami w szczytowym momencie Słońce będzie zakryte przez Księżyc w blisko 40 procentach.

Ujrzymy wtedy słoneczną tarczę w postaci grubego rogala. Największą fazę (46 procent) dostrzegą mieszkańcy Suwalszczyzny, a relatywnie najmniejszą – obserwatorzy z okolic Jeleniej Góry i Wałbrzycha (33 procent).

Do zaćmienia Słońca dochodzi, kiedy znajdzie się ono w linii z Księżycem i Ziemią. Z perspektywy ziemskiego obserwatora nasz satelita przesłania wówczas słoneczną tarczę. Ponieważ wizualne rozmiary Słońca i Księżyca są bardzo do siebie zbliżone, na naszym niebie zachodzą całkowite zaćmienia Słońca. Dla obserwatorów z Polski są one jednak wielką rzadkością. Znacznie częściej zdarzają się za to zaćmienia częściowe. Właśnie takie przeżyjemy we wtorek 25 października.

W okolicach Bydgoszczy, Torunia i Włocławka zjawisko rozpocznie się ok. 11:11 (dokładny czas zależy od naszego miejsca obserwacji i może różnić się o minutę-dwie). Tuż przed 12:20 zaćmienie osiągnie swoje maksimum, by o 13:30 nie pozostawić po sobie śladu. Księżyc zacznie nasuwać się na słoneczną tarczę od góry, następnie przewędruje na tle jej lewej górnej ćwiartki, po czym zniknie przy lewej krawędzi słonecznego owalu.

Musimy pamiętać o podstawowych zasadach prowadzenia bezpiecznych obserwacji. Ze Słońcem nie ma żartów, stąd absolutnie nie wolno patrzeć w jego kierunku przez jakikolwiek sprzęt optyczny – grozi to natychmiastową utratą wzroku! Chcąc patrzeć gołym okiem postarajmy się o specjalne okulary wykonane z folii mylarowej, dostępne praktycznie w każdym sklepie ze sprzętem astronomicznym. Podobny efekt daje użycie szkła spawalniczego. Okopcone szkło lub zdjęcie RTG także może się przydać, ale pamiętajmy, żeby spoglądać na Słońce z przerwami: rzut oka na kilka sekund i przerwa na minutę-dwie. Taki sposób uchroni nas przed szkodliwym wpływem promieniowania podczerwonego, które podgrzewa dno oka, choć wcale tego nie czujemy.

Kiedy chcemy użyć teleskopu, zastosujmy metodę projekcyjną. Polega ona na rzutowaniu obrazu zaćmionego Słońca z teleskopu na ekran w postaci np. białej kartki papieru lub ściany w jasnym kolorze. Można też spróbować obserwacji bezpośrednich z użyciem specjalistycznych filtrów, ale trzeba robić pod okiem doświadczonego astronoma lub miłośnika astronomii.

Okazji do śledzenia wtorkowego zaćmienia pod opieką fachowców nie zabraknie. Na pokaz zapraszają między innymi: toruńskie Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, planetarium w Grudziądzu oraz kujawsko-pomorskie Astrobazy, których załogi wystawią specjalne teleskopy słoneczne na placu przed Urzędem Marszałkowskim oraz na Woli Zamkowej w Toruniu.

Polecamy nasz filmowy poradnik obserwacji wtorkowego zaćmienia Słońca: