Muzeum Indian Północnoamerykańskich im. Sat Okha w Wymysłowie/fot. Adriana Andrzejewska-Kuras
Historia Sat Okha jest niesamowita. Naszym przewodnikiem po jego życiorysie i po indiańskiej wiosce był Jan Kłodziński, przyjaciel Sat Okha z lat młodzieńczych.
Sekwoja w nadwiślańskim piachu
- Jego matka była Polką, ojciec Indianinem. Miejsce na tę indiańską wioskę wybrał Sat Okh - mówi Jan Kłodziński. - Jego żona przyjeżdżała do rodziny pod Tucholę, a on nie umiał w domu usiedzieć. Odpoczywał nad rzeką: rzucał lassem, tomahawkami. Zawsze mówił, że indiańskie opowieści z lat młodości najpiękniej brzmią w Borach nad Brdą. Jednak był czas, że chciał wrócić do Kanady, ale nie dostał pozwolenia. Ówczesne władze nie dały zgody. Po tym wszystkim jego matka się rozchorowała i zmarła na atak serca. Wtedy Sat Okh ożenił się z tucholanką. Na pytanie redaktorów, jak się tu czuje, odpowiadał, że jak sekwoja w nadwiślańskim piachu. Sekwoja rośnie dorodnie w Ameryce. W Polsce tylko w parku oliwskim są piękne sekwoje. Pozostałe są karłowate...
„W Polsce już nie ma Moskali"
Krótki rys historyczny. W 1938 roku, matka Sat Okha dowiedziała się od uratowanych przez jej synów geodetów, którzy wytyczali w Ameryce Północnej i Północnej Kanadzie szlaki pod budowę dróg i mostów, że w Polsce już nie ma Moskali, że ojczyzna jest wolna.
- Obudziła się w niej tęsknota - opowiada Jan Kłodziński. - Prosiła męża, żeby ją puścił, że tylko przyjdzie w odwiedziny, zobaczyć swoje siostry i kraj. Po długich namowach mąż, Wysoki Orzeł, zgodził się, ale prosił, by zabrała najmłodszego syna. Podejrzewał, że żona nie wróci, a chciał, by miała koło siebie kogoś, kto pomoże dźwigać torby i będzie ją chronił. „Jesteś już zmęczona życiem" - przekonywał Wysoki Orzeł. Rodzina się rozdzieliła.
W Polsce matka i syn włączyli się w ruch oporu przeciwko Niemcom. Sat Okhowi ścięto włosy. Całą wojnę spędził w Armii Krajowej w Okręgu AK „Jodła”, w Batalionie „Bończy".
Jedyne w Europie
Później zaczęła się historia promowania tradycji Indian. Sat Okh był w tamtych latach bardzo popularny. Występował w telewizyjnym programie dla dzieci „Teleranek", zawiązało się też wokół niego Stowarzyszenie Miłośników Kultury Indiańskiej.
Zmarł 3 lipca, 2023 roku. Wioska - muzeum w Wymysłowie jest jego spuścizną.
Co można w nim zobaczyć? Tradycyjne namioty, broń, fajki, odzież, pióropusze, ozdoby, a przed wszystkim opowieści są skarbem tego miejsca. Nad wszystkim czuwa postać Sat Okha, manekin - ale wyglądający jak żywy. Ma nawet błysk w oku. Nie zgadza się tylko wzrost. Sat Okh był niższy o 2 centymetry, ale to drobiazg. Zadbano za to o najdrobniejsze detale twarzy, stroju i udało się wiernie odtworzyć postać patrona tego miejsca- o czym najlepiej przekonać się osobiście. Warto też spotkać się z Janem Studzińskim. Nie wiadomo, jak długo jeszcze będzie strażnikiem pamięci Sat Okha. Na pytanie o następcę odpowiada...
- Zastanawiam, się, co zrobić, czy tego nie przekazać. Może do jakiejś instytucji w Gdańsku? Chciałbym to przekazać. Sat Okh mieszkał w Gdański, tam jest jego łódź, kanu, w Muzeum Morskim...
Wioska reklamuje się, jako jedyne w Europie Muzeum Indian Ameryki Północnej.
Można je zwiedzać od maja do września.
Relacje z innych naszych podróży po regionie zamieszczone są TUTAJ.
W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” przez całe wakacje odwiedzamy miejsca atrakcyjne, intrygujące, ciekawe. Takie, które są turystycznymi „perełkami”, ale nie wszyscy o nich wiedzą. Albo wiedzą, słyszeli, ale nigdy tam nie byli.
Więcej w relacji Adriany Andrzejewskiej-Kuras.
Mała podwłocławska miejscowość Kłóbka nazywana jest „perłą Kujaw' ze względu na swoje położenie wśród pagórków, lasów i jezior. Czytaj dalej »
„Miasto zakochanych” - to określenie Chełmna znają wszyscy. W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” nie wybraliśmy się tym tropem. Zobaczyliśmy miasto od mniej znanej strony i odkryliśmy historie, które mogą wzbudzać stra… Czytaj dalej »
W środowym odcinku „Wakacyjnego przewodnika po regionie' jesteśmy na Pojezierzu Brodnickim. W Górznie wybraliśmy się na wycieczkę kilka, kilkanaście metrów nad ziemią. Jechaliśmy też po kolejowych torach, ale nie pociągiem... Czytaj dalej »
Adamkowo to niewielka wieś, położona między Tucholą a Sępólnem Krajeńskim - raj dla miłośników przyrody i ciszy. W „Ptasiej wiosce' można tu obserwować ptaki w ich naturalnym środowisku. Czytaj dalej »
W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” tym razem wybraliśmy się nad Wisłę, ale wyjątkowo rowerem. Czytaj dalej »
„Ranczo u Amadeusza' to trzynaście szczęśliwych lat gospodarzy oraz ich podopiecznych. To właśnie tam swój raj mają między innymi: Grażynka, Mariola, Jagoda, Basia, Janusz, Benek czy Pedro. Kim są? To zwierzęta, przyjaciele pana… Czytaj dalej »
W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” dziś wybraliśmy się do Świecia nad Wisłą. Dlaczego warto odwiedzić do miasto? Czytaj dalej »
W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” gościliśmy w urokliwym sąsiedztwie Zalewu Koronowskiego, przy ul. Lipkusz w Koronowie. To właśnie tam znajduje się niewielki, drewniany skansen, mieszczący się na polanie - Wioska Ginących… Czytaj dalej »
Rowery, kajaki, piesze wędrówki - koniecznie z lornetką! Nasz reporter Tomasz Kaźmierski odwiedził Bory Tucholskie, by z miejscowymi przyrodnikami odkrywać skarby Wdeckiego Parku Krajobrazowego. Warto pójść jego śladem. Czytaj dalej »
W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” tym razem wybraliśmy się na Pałuki - do wsi Studzienki. Znajduje się tu „Gacówka Pałucka” - siedlisko, w którym już w najbliższą sobotę (2 sierpnia) odbędzie się impreza etno-folk… Czytaj dalej »
W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” odwiedziliśmy Brześć Kujawski - perłę polskiej archeologii, gdzie znaleziono ślady osadnictwa sprzed aż 6500 lat! To także miejsce narodzin Władysława Łokietka, które odegrało kluczową… Czytaj dalej »
Pojezierze Brodnickie i Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy to dziesiątki, jak nie setki turystycznych atrakcji. W „Wakacyjnym przewodniku po regionie' wyszukujemy te mniej znane i rozreklamowane. Jednym z takich miejsc jest... Wioska… Czytaj dalej »
W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” zaprosiliśmy do Mogilna, gdzie mieści się jeden z najstarszych klasztorów benedyktyńskich w Polsce, założony w XI wieku przez Kazimierza Odnowiciela. Można go zwiedzić, można też na kilka… Czytaj dalej »
Włocławski fajans to ponad 150 lat tradycji, historia miasta, przedmiotów i ludzi. W „Wakacyjnym przewodniku po regionie” odwiedziliśmy Skarbiec Fajansu. Interaktywne centrum u zbiegu ulic Żabiej i Królewieckiej otwarto jesienią… Czytaj dalej »
Szczątki mamuta, złota biżuteria, średniowieczna broń czy pozostałości cegielni z XIII wieku - takie skarby przechowuje Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej. W ramach „Wakacyjnego przewodnika po regionie' odwiedziliśmy naszym wozem transmisyjnym… Czytaj dalej »
