Nobel z chemii za projektowanie i przewidywanie trójwymiarowej struktury białek

Amerykanin David Baker oraz dwaj Brytyjczycy Demis Hassabis i John M. Jumper zostali laureatami Nagrody Nobla z chemii/fot. PAP/EPA/Christine Olsson/TT

Amerykanin David Baker oraz dwaj Brytyjczycy Demis Hassabis i John M. Jumper zostali laureatami Nagrody Nobla z chemii za projektowanie i przewidywanie trójwymiarowej struktury białek - ogłosił w środę w Sztokholmie Komitet Noblowski.

David Baker otrzyma połowę nagrody, która wynosi 11 mln koron szwedzkich (4,2 mln zł). Drugą połową podzielą się Demis Hassabis i John M. Jumper. Amerykanin Baker został doceniony za projektowanie białek z użyciem metod obliczeniowych, a Brytyjczycy Hassabis i Jumper - za przewidywanie trójwymiarowych struktur białek.

Dzięki badaniom tegorocznych noblistów z chemii możliwe jest między innymi tworzenie nowych białek, mających zastosowanie w leczeniu chorób, w szczepionkach, nanomateriałach, a także w lepszym zrozumieniu oporności bakterii na antybiotyki - wymienił Komitet Noblowski na swojej stronie internetowej.

W 2020 r. Demis Hassabis i John Jumper zaprezentowali model sztucznej inteligencji (AI) o nazwie AlphaFold2. Z jego pomocą byli w stanie przewidzieć strukturę prawie wszystkich z 200 mln białek, które udało się zidentyfikować naukowcom. Od czasu tego przełomu AlphaFold2 został wykorzystany przez ponad 2 mln ludzi ze 190 krajów. Dzięki ich badaniom możliwe staje się lepsze zrozumienie oporności bakterii na antybiotyki czy działanie enzymów rozkładających plastik.

Z kolei David Baker wykorzystał aminokwasy (podstawowy budulec białek) do zaprojektowania w 2023 r. cząsteczek nowych białek. Od tego czasu jego grupa badawcza projektowała jedno po drugim nowe białka, w tym takie, które mogą być wykorzystane jako leki, składniki szczepionek, nanomateriałów i jako małe czujniki.