Muzeum Auschwitz: unikatowe fotografie z deportacji pierwszych Polaków do obozu

Cyfrowe reprodukcje tych szczególnych dokumentów przekazał muzeum tarnowski kolekcjoner Marek Tomaszewski/fot. mat. Muzeum Auschwitz dzięki uprzejmości Marka Tomaszewskiego

Odnaleziono i opublikowano kolekcję zdjęć przedstawiających deportację pierwszych Polaków do tworzonego niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, która miała miejsce 14 czerwca 1940 r. – oznajmił w środę Paweł Sawicki z biura prasowego Muzeum Auschwitz.

W środę przypada 83. rocznica pierwszego transportu Polaków do niemieckiego obozu Auschwitz. - Cyfrowe reprodukcje tych szczególnych dokumentów przekazał muzeum tarnowski kolekcjoner Marek Tomaszewski, autor publikacji „Tarnów – KL Auschwitz. Pierwszy transport do Piekła” – oznajmił Paweł Sawicki. W odnalezionym albumie znajduje się 96 fotografii. Tomaszewski we wstępie do książki napisał, że przesłał mu ją kolega z Kanady. - To pamiątka z czasów służby, należąca zapewne do jednego z funkcjonariuszy oddziału niemieckiej policji porządkowej (Schutzpolizei), stacjonującego w 1940 roku w dolnych koszarach przy ulicy Chyszowskiej (obecnie Mościckiego) w Tarnowie. Jego jednostka eskortowała 14 czerwca tegoż roku kolumnę więźniów idących spod tarnowskiej łaźni, ulicami Dębową, Wałową i Krakowską, na rampę kolejową przy dzisiejszej ulicy Bartla – napisał Marek Tomaszewski.

Zdjęcia przedstawiają także funkcjonariuszy Schutzpolizei z dolnych koszar w Tarnowie, przejazd oddziału przez Zakliczyn oraz sceny związane z drugim transportem do Auschwitz, który dotarł z Wiśnicza 20 czerwca 1940 r. - Dotąd historykom znanych było zaledwie kilka fotografii z tamtych tragicznych wydarzeń. Teraz możemy zobaczyć album, który jest jednocześnie bardzo istotnym źródłem historycznym – powiedział Sawicki.

Zdaniem dyrektora Muzeum Auschwitz Piotra Cywińskiego, znaczenie tego odkrycia wykracza zdecydowanie poza kontekst regionalny. - To wydarzenie na skalę porównywalną z odnalezieniem tak zwanego albumu Lily Jacob z transportami Żydów węgierskich do Auschwitz II-Birkenau lub albumu Karla Hoeckera ze zdjęciami załogi SS z obozu Auschwitz. Marek Tomaszewski przekazał muzeum wysokiej jakości skany całej kolekcji, dzięki czemu staną się one wizualnymi dokumentami obrazującymi początki Auschwitz i historii więźniów, ofiar tego obozu – ocenił dyrektor.

Kierownik archiwum w Muzeum Auschwitz Wojciech Płosa podkreślił, że z punktu widzenia historii największego niemieckiego obozu szczególnie przykuwają uwagę te zdjęcia, które pokazują więźniów w drodze do obozu. - Żaden z tych mężczyzn, którzy wczesnym rankiem 14 czerwca 1940 roku szli pod liczną zbrojną niemiecką eskortą na dworzec kolejowy w Tarnowie nie wiedział, jaki będzie cel ich podróży. Wielu z nich miało już nigdy nie wrócić do swoich bliskich. Wielu po długich cierpieniach w Auschwitz i innych obozach szczęśliwie przeżyło czas II wojny światowej – powiedział Płosa.

Jak dodał, fotografii tych nie wykonano, by były hołdem dla więźniów i ofiar Auschwitz, ale – zapewne wbrew woli ich autora – czymś takim właśnie są. - To jest największa wartość tych zdjęć – podkreślił szef archiwum w Muzeum Auschwitz. Paweł Sawicki poinformował, że w publikacji „Tarnów – KL Auschwitz. Pierwszy transport do Piekła” znajdują się także porównawcze zdjęcia współczesnego Tarnowa, relacje ocalałych z pierwszego transportu Polaków do Auschwitz, jak również dokumenty i komentarz historyczny.

14 czerwca 1940 r. do KL Auschwitz z więzienia w Tarnowie dotarł pierwszy transport 728 Polaków. Wśród deportowanych byli między innymi żołnierze kampanii wrześniowej, którzy usiłowali przedrzeć się na Węgry, członkowie podziemnych organizacji niepodległościowych, gimnazjaliści i studenci. Wojnę przeżyło 239. Jako ostatni z nich odszedł Włodzimierz Bujakowski. Zmarł 11 października 2020 r. w Cork w Irlandii.

Odnaleziono i opublikowano wyjątkową kolekcję zdjęć przedstawiających deportację pierwszych Polaków do Auschwitz 14 czerwca 1940 r. Cyfrowe reprodukcje tych szczególnych dokumentów przekazał do Muzeum tarnowski kolekcjoner Marek Tomaszewski.

Więcej: https://t.co/6PEm0fOH80 pic.twitter.com/lHUex06qWJ

— Muzeum Auschwitz (@MuzeumAuschwitz) June 14, 2023