Ziarna losu
O tym, że życie bywa nieobliczalne i nieprzewidywalne przekonało się wielu z nas. O tym że każdy nosi w sobie cudowną opowieść – niewielu pamięta. A zadaniem autorów audycji z cyklu „Ziarna losu” Państwu o tym przypominać, wydobywając te opowieści z archiwalnych kart i zapisów, a także relacji świadków opisywanych wydarzeń.
Spotykamy się w każdą niedzielę o godz. 20.05.
Do wysłuchania audycji zapraszają: Żaneta Walentyn, Adriana Andrzejewska-Kuras i Michał Słobodzian.
„Muzyka w Auschwitz była jak Cyklon B” – pisali we wspomnieniach niektórzy więźniowie.
Czy to możliwe, że najpiękniejsza z muz mogła zabijać? Czy Beethoven, Mozart lub Strauss mogli pomyśleć choć przez chwilę, że ich muzyka będzie towarzyszyła zabijaniu? Bohaterami utworu są muzycy z obozowych orkiestr Auschwitz i Birkenau: Helena Dunicz-Niwińska i Józef Kropiński, którym granie w orkiestrze uratowało życie, ale pozostawiło też obozową traumę i ta towarzyszyła im do końca życia. Po wielu latach do ich muzyki, a zwłaszcza do kompozycji Józefa Kropińskiego, wrócił włoski muzyk Francesco Lotoro, który porównuje Kropińskiego do polskich romantyków - m.in. Chopina, starając się jednocześnie upowszechnić stworzone przez niego kompozycje, bo jak twierdzi, jeśli muzyka Kropińskiego nie będzie grana i pamiętana przez współczesnych, to tak jakby pozostała za drutami razem z jej autorem.
Utwór autorstwa Żanety Walentyn i Michał Słobodziana zdobył Nagrodę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Konkursie Artystycznych Form Radiowych „Grand PiK 2026”. Jurorzy napisali w uzasadnieniu: „to wybitne osiągnięcie w dziedzinie radiowego dokumentu historycznego, będącego unikalnym, artystycznym świadectwem człowieczeństwa w czasach absolutnego barbarzyństwa”.
Reżyserem tego dzieła jest Waldemar Modestowicz. Za reżyserię dźwięku odpowiada Maciej Kubera. Autorami muzyki są: Dorota Demidowicz i Kamil Bzdzian.
Autor: Żaneta Walentyn i Michał Słobodzian
Emisja: Ziarna losu, 24 maja 2026 roku
Przez dziesiątki lat nikt nie podejrzewał, że to właśnie ona jest autorką jednej z najbardziej znanych wojennych piosenek: „Siekiera, motyka, bimber, szklanka, w nocy nalot, w dzień łapanka...”.
Tylko nieliczni znali jej przeszłość i wiedzieli o walce w szeregach Armii Krajowej. O tym, że była autorką znanej wojennej piosenki, jej rodzina dowiedziała się dopiero po śmierci Anny Jachniny, podczas porządków w piwnicy. Anna Jachnina przez kilka dekad była jedną z najważniejszych postaci Polskiego Radia w Bydgoszczy. W poszukiwaniu ludowych twórców i zapomnianych utworów przemierzyła tysiące kilometrów. Dokumentowała folklor Kujaw, Pałuk i Kaszub. Zrealizowała setki audycji i słuchowisk poświęconych sztuce ludowej, tradycjom, obrzędom weselnym i medycynie ludowej. Wspólnie z Muzeum Etnograficznym w Toruniu organizowała konkursy na zbieranie „ustnej twórczości ludowej”, co dało początek znaczącym archiwom etnograficznym. W 1972 roku napisała wstęp do „Pieśni ludowe z Kujaw, Pałuk i Kaszub” Pawła Billerta. Za swoją tytaniczną pracę na rzecz dokumentowania kultury polskiej wsi otrzymała wiele prestiżowych nagród:
- Złoty Mikrofon (1970) – jedno z najważniejszych wyróżnień radiowych w Polsce
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1972)
- Medal Stolema (1975) – za zasługi dla kultury Pomorza i Kaszub
- Nagroda im. Oskara Kolberga (1979) – najważniejsze polskie wyróżnienie w dziedzinie kultury ludowej.
Od 2026 roku w czasie Konkursu Artystycznych Form Radiowych „Grand PiK”, przyznawana będzie Nagroda im. Anny Jachniny. Jej patronem jest Polskie Radio Pomorza i Kujaw. Jury będzie przyznawać nagrodę za afirmację wolności. Konkurs Grand PiK rozpoczyna się już 18 maja. W oczekiwaniu na wielkie radiowe święto zapraszamy do wysłuchania reportażu Żanety Walentyn pt. „Przeżyłam tylko Auschwitz”.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: Ziarna losu, 17 maja 2026 roku
„Trzymałam jej synka na kolanach, przy przekraczaniu block-postów” - mówi Justyna Gotowicz, wolontariuszka z fundacji „W międzyczasie” - „A po przekroczeniu granicy oddałam jej urnę z synkiem”.
W Ukrainie nie ma już linii frontu. Jest za to „strefa śmierci”, a polowe szpitale są w podziemnych korytarzach, bo „Czerwony Krzyż” jest celem dronów i snajperów. O innej wojnie, gdzie zabijają drony, a lekarze tygodniami pozostają pod ziemią, opowiadają bohaterowie reportażu pt. „Urna”.
Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Ziarna losu”, 8 marca 2026
