Zima, poligon, namioty, tortury psychicznie - tak władze PRL internowały w Chełmnie

Związkowcy Solidarności internowani w Chełmnie przyjechali do tego miasta na obchody 38. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego./fot. Marcin Doliński

W Chełmnie uczczono 38. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego. Na spotkanie przybyli związkowcy Solidarności, którzy w 1982 roku trafili do zlokalizowanego właśnie w tym mieście tymczasowego obozu dla internowanych.

Wojewoda Mikołaj Bogdanowicz podczas uroczystości wręczył opozycjonistom 17 odznaczeń państwowych, były to krzyże na stulecie niepodległości Polski.

- Pamiętamy, że 37 lat temu tutaj w Chełmie założony był przez władze komunistyczny obóz, gdzie przetrzymywano opozycjonistów, tych, którzy śmieli podnieś rękę na władzę. Zostali w ten sposób przekładni ukarani. Był to przykład takiego pognębienia, jakiegoś szykanowania i udowodnienia, że ręki na władzę nie warto podnosić.

Mówi Kazimierz Cieślik, jeden z internowanych w Chełmnie. - Dopiero na miejscu się okazało, że to z wojskiem nie ma nic wspólnego, że jest to zwykły obóz internowania. Ściągnęli nas tutaj z Płocka, było nas dziewięciu. Najgorsze dla mnie osobiście to było to znęcanie się psychiczne...

Warto wiedzieć:

Na przełomie 1982-83 opozycjoniści powołani na ćwiczenia wojskowe spędzili trzy zimowe miesiące na poligonie w Chełmnie. Spali w namiotach; dostali stare buty i mundury; zlecano im też różne - najczęściej nieprzydatne - zadania, jak np. kopanie i zasypywanie rowów. Według IPN, warunki były tam surowsze od tych, w jakich trzymano innych internowanych.

Genezy powołań działaczy opozycyjnych do wojska należy upatrywać w sytuacji, która zaistniała w miesiącach po 13 grudnia 1981 r. Wraz z wprowadzeniem stanu wojennego działalność NSZZ Solidarność została zawieszona i internowano czołowych działaczy, ale związek nie został formalnie zdelegalizowany. Jednocześnie struktury związku podjęły działalność w podziemiu. 8 października 1982 r. Sejm PRL uchwalił nową ustawę o związkach zawodowych, która definitywnie rozwiązywała wszystkie związki zawodowe istniejące przed 13 grudnia 1981 r., w tym Solidarność. W odpowiedzi podziemne władze związku zaapelowały o przeprowadzenie 10 listopada 1982 r. ogólnopolskiego strajku.

Z ustaleń historyków wynika, że wówczas - od 5 listopada 1982 r. do 3 lutego 1983 r. - na „trzymiesięczne szkolenie wojskowe w ramach służby czynnej” trafiło około 1450 związkowców Solidarności i opozycjonistów - w tym 304 do „obozu” w Chełmnie.