Afrykańskie lalki do zadań specjalnych. Teatralna i magiczna wystawa w Toruniu [zdjęcia]

2026-06-20, 15:11 Iwona Muszytowska-Rzeszotek/KB

Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika zaprasza na wystawę lalek teatralnych pochodzących z różnych regionów Afryki Zachodniej i Środkowej/fot. Iwona Muszytowska-Rzeszotek

Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika zaprasza na wystawę lalek teatralnych pochodzących z różnych regionów Afryki Zachodniej i Środkowej, wykorzystywanych zarówno podczas widowisk, jak i rytuałów, ceremonii oraz praktyk społecznych. To zbiory Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Ekspozycja przybliża fascynujący świat afrykańskiego teatru lalek, w którym sztuka splata się z tradycją, obrzędowością i życiem codziennym.
O kolekcji Iwona Muszytowska-Rzeszotek rozmawiała z Ewą Prądzyńską z Działu Kultur Pozaeuropejskich Muzeum Narodowego w szczecinie.

Z prezentacji dowiemy się, że teatr lalek w Afryce jest zupełnie innym zjawiskiem od tego, który znamy z europejskich realiów. Przedstawienia stanowią przeważnie krótkie scenki, łączą w sobie taniec i muzykę, nie mają wyraźnej formy dramatycznej.
Lalki pełnią różne funkcje w społecznościach afrykańskich. Wspierają zmagania z bezpłodnością kobiet, zapewniają też urodzaj ziemi. Biorą udział w rozstrzyganiu lokalnych konfliktów, pomagają wydawać wyroki, występują w obrzędach wróżbiarskich, służą pomocą w przepowiadaniu przyszłości. Pełnią też ważne funkcje w magii terapeutycznej, rytuałach inicjacyjnych, kulcie przodków, obrzędach pogrzebowych. Przez swoje zdolności do ożywania, lalki są nieustannie zawieszane pomiędzy życiem a śmiercią.

Przybierają bardzo różne formy, rozmiary – od naprawdę małych do ogromnych, obsługiwanych przez kilku lalkarzy. Mogą mieć ruchome członki wprawiane w ruch za pomocą sznurków, drutów, prętów. Animuje się je rękoma, palcami u nóg, nosząc na głowie, ramionach lub przed sobą niczym tarczę.

Na wystawie podziwiać można ponad 100 afrykańskich lalek teatralnych, pochodzących z: Mali, Nigru, Nigerii, Wybrzeża Kości Słoniowej, Togo, Beninu, Rwandy.
To część kolekcji podarowanej Muzeum Narodowemu w Szczecinie w 2007 r. przez Oleńkę Darkowską-Nidzgorski i Denisa Nidzgorski-Gordier – wybitnych znawców afrykańskiego teatru lalek.