Zmarł profesor Michał Głowiński, wybitny teoretyk literatury. Miał 88 lat

Profesor Michał Głowiński otrzymał doktorat honoris causa UKW w Bydgoszczy. Na tej uczelni wielokrotnie bywał, wygłaszając referaty, z kilkoma naukowcami blisko współpracował/fot. Ewa Dąbska (archiwum)

W wieku 88 lat zmarł wybitny filolog, historyk i teoretyk literatury Michał Głowiński. Był pisarzem, autorem podręczników dla studentów polonistyki, prozy wspomnieniowej i esejów; wydał liczne prace poświęcone językowi w czasach PRL, szczególnie zjawisku nowomowy. Otrzymał cztery doktoraty honoris causa, w tym, w 2018 roku, Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.

Michał Głowiński urodził się 4 listopada 1934 roku w Pruszkowie. Na początku okupacji niemieckiej wraz z rodziną, został umieszczony w getcie w Pruszkowie, po czym został przeniesiony do getta w okupowanej Warszawie. Był jednym z żydowskich dzieci uratowanych z warszawskiego getta przez zespół Ireny Sendlerowej. Został umieszczony w zakładzie opiekuńczym Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny w Turkowicach.

W 1945 roku ukończył Gimnazjum i Liceum im. Henryka Sienkiewicza. W latach 1951–1955 studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W trakcie studiów zadebiutował w „Życiu Literackim” jako krytyk lite­racki. Działalność krytycznoliteracką kontynuował także po zakończeniu studiów.

W latach 1955–1958 pracował naukowo pod kierunkiem prof. Kazimierza Budzyka w Katedrze Teorii Literatury Uniwersytetu Warszawskiego. W 1958 roku związał się z Instytutem Badań Literackich Polskiej Aka­demii Nauk (IBL PAN), gdzie został najpierw asystentem i gdzie uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych. Od 1962 roku był adiunktem w Pracowni Dziejów Form Artystycznych w Literaturze Polskiej (późniejszej Pracowni Poetyki Historycznej). W 1967 roku otrzymał stopień doktora habilitowanego za pracę „Cykl studiów z historii i teorii polskiej powieści”, zaś dwa lata później powierzono mu stanowisko docenta. W 1969 roku wszedł do komitetu redakcyjnego najważniejszego polskiego periodyku poświęconego historii literatury, „Pamiętnika Literackiego” i został redaktorem działu przekładów. Przez dwadzieścia lat (1971–1991) kierował Pracownią Poetyki Historycznej IBL PAN, a od 1972 roku przewodniczył komitetowi redakcyjnemu serii „Rozprawy Literackie”.

W 1976 roku został profesorem, w latach 1977–1981 był członkiem działającego nieoficjalnie Towarzystwa Kursów Naukowych. Od 1988 roku współpracował z wydaw­nictwami drugoobiegowymi, publikując pod pseudonimami.

W 1986 roku dostał nagrodę Fundacji Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku, a w 1992 roku został laureatem nagrody im. Jana Strzeleckiego, przyznanej przez Polski PEN Club.
W 2000 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie został doktorem honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (2001) oraz Uniwersytetu Opolskiego (2003). W 2002 roku został uhonorowany nagrodą im. Kazimierza Wyki za działalność krytycznoliteracką, a w 2004 roku Fundacja Alfreda Toeflera w Hamburgu przyznała mu nagrodę im. Johanna Gottfrieda Herdera za całość dorobku naukowego. W 2007 roku otrzymał odznaczenie „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”, a w 2013 r. – „Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski”. W 2008 roku był laureatem Nagrody Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego. W 2015 roku odebrał Nagrodę im. Jana Długosza za najlepszą publikację z zakresu humanistyki ogłoszoną w 2014 roku. W 2016 roku został laureatem Łódzkiej Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima.

Jego ostatnia praca nosiła tytuł „Tęgie głowy. 58 sylwetek humanistów”.