Rocznica „Czarnego Czwartku”. Robotnicy ostrzelani przez milicję i wojsko
Sceny z Grudnia '70 mroziły krew w żyłach. Fot.; Wikipedia
17 grudnia 1970 roku około godziny 6:00 w okolicach przystanku kolejowego Gdynia Stocznia wojsko i milicja otworzyły ogień do zmierzających do pracy stoczniowców. To był początek przykrych zdarzeń, które pamiętane są m.in. za sprawą „Ballady o Janku Wiśniewskim”.
Robotnicy postanowili wrócić do pracy po apelu, jaki wicepremier PRL Stanisław Kociołek wygłosił w radiu i lokalnej telewizji. – Jeszcze raz ponawiam, stoczniowcy, adresowane do was wezwanie: przystąpcie do normalnej pracy. Są do tego wszystkie warunki – powiedział wicepremier wieczorem 16 grudnia. Polityk PRL-u wiedział, że stocznię zablokuje wojsko.
To, co stało się nad ranem, przeszło do czarnej historii kraju. – Ci ludzie, robotnicy, stoczniowcy, oni nie uczestniczyli w manifestacji, w demonstracji. Oni po prostu szli wykonać swoje codzienne zadanie, zarobić na chleb dla swoich najbliższych. I zginęli – powiedział w Gdyni prezydent Andrzej Duda podczas obchodów 50. rocznicy masakry robotników Wybrzeża. W okolicach przystanku kolejowego Gdynia Stocznia zastrzelono wówczas 16 bezbronnych osób.
Tragicznym symbolem „Grudnia '70” stało się zdjęcie pochodu niosącego na drzwiach ciało zastrzelonego młodego człowieka i pokrwawioną biało-czerwoną flagę – zamordowanym był osiemnastoletni Zbigniew Godlewski. Godlewskiego uważa się za pierwowzór bohatera piosenki „Janek Wiśniewski padł”.
Podobnych tragedii wydarzyło się więcej. W bestialski sposób pobito siedemnastoletniego Wiesława Kasprzyckiego, który szedł do matki pracującej w szpitalu. Zatrzymał go milicyjny patrol, który od razu wykazał się brutalnością. Katowanie skończyło się dla nastolatka m.in. urazem głowy ze wstrząśnieniem mózgu, co wywołało u niego padaczkę pourazową.
Pojawia się pytanie, dlaczego ówczesna władza zdecydowała się na taki ruch. – Czemu w Gdyni Stoczni urządzono pułapkę? Odpowiedź jest nieludzko prosta: po to, by strzelać do robotników. Masakra gdyńska była zemstą za bunt: miała nauczyć robotników rozumu, pokazać, że „kto podnosi rękę na władzę ludową, temu władza tę rękę utnie” – napisał Paweł Kukla na stronie Gdynia.pl 15 grudnia 2020 roku.
