Region wspomina żołnierzy wyklętych: Bydgoszcz, Toruń, Włocławek (relacje)
Tablica Żołnierzy Wyklętych na cmentarzu przy ul. Kcyńskiej w Bydgoszczy./fot. Elżbieta Rupniewska/archiwum
Wacław Łoziński i Cichociemny Jan Matysko są patronami niedzielnych (1.03.) uroczystości ku czci żołnierzy wyklętych, które oddolnie organizują w Bydgoszczy środowiska patriotyczne. O wyklętych pamiętają także inne miasta.
„Wymodlony, wymarzony i kochany mój synku! (...) Cieszę się, że będę zamordowany jako katolik za wiarę świętą, jako Polak za Polskę (...) jako człowiek za prawdę i sprawiedliwość" - to jedne z ostatnich słów płk. Łukasza Cieplińskiego prezesa IV komendy WiN-u. Został zamordowany 69 lat temu w komunistycznym więzieniu .
Data jego śmierci ma upamiętnić wszystkich wyklętych. Dla wielu to polscy bohaterowie, ale nie brakuje osób, które żołnierzy tych nazywają „bandytami z lasu" - przypomina przewodniczący koła historyków UKW - Michał Nawrot:
- Bardzo często do grona żołnierzy wyklętych zalicza się osoby, które po zakończeniu konfliktów II wojny światowej brały udział w różnych w mordach. Zarzuca się im także dużą niechęć wobec ludności żydowskiej. Co ciekawe, po II wojnie światowej w szeregach Urzędu Bezpieczeństwa pracowało wiele osób pochodzenia żydowskiego...
Wątpliwości co do bohaterstwa wyklętych nie ma Artur Grygorowicz z Fundacji „Niezłomni", która zbiera pieniądze na ekshumacje i identyfikacje pomordowanych żołnierzy:
- Żołnierze Wyklęci jako całość to są polscy bohaterowie. Przede wszystkim byli to polscy żołnierze, którzy walczyli w określonym celu z narzuconym nam siłą systemem komunistycznym. Generał August Emil Fieldorf „Nil", Witold Pilecki czy Romuald Rajs „Bury", na który w piersiach wisiały ordery, najwyższe odznaczenia państwowe. Raczej tych oznaczeń nie przyznawano ludziom za to, że byli bandytami...
Warto wiedzieć:
Jan Matysko to uczestnik ostatniej misji Cichociemnych, po wojnie działacz WiN-u, przetrzymywany przez władze komunistyczne w kilku więzieniach. Po wyjściu na wolność zamieszkał w Bydgoszczy. Został pochowany na cmentarzu św. Wincentego a Paulo.
Z miastem związany jest także Wacław Łoziński.
Żołnierze Wyklęci obchody w Bydgoszczy:
Uroczystości rozpoczęły się o godz. 14.00 na cmentarzu przy ul. Kcyńskiej. W programie: prelekcje, śpiewanie partyzanckich pieśni, złożenie hołdu w miejscach pamięci, msza św. i żołnierski poczęstunek. Obchody zakończy wieczorny przemarsz na skwer im. Leszka Białego.
Obchody we Włocławku:
O godz. 11.00 we Włocławku rozpoczęła się miejska uroczystość z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Władze miasta złożyły kwiaty przy Pomniku Żołnierzy Armii Krajowej w Parku Łokietka. Zaplanowano okolicznościowe wystąpienie prezydenta Marka Wojtkowskiego. Wcześniej w kościele pw. Najświętszego Zbawiciela zostanie odprawiona msza święta za Ojczyznę.
W południe na obchody zaprosiła NSZZ „Solidarność” Pracowników Oświaty. O godz. 12.00 odprawiona została msza w klasztorze Franciszkanów na placu Wolności. Po niej, pod znajdująca się tam tablicą pamiątkową, złożono kwiaty i znicze.
Obchody w Toruniu:
O 9:30 na stadionie miejskim rozpoczął się Bieg Tropem Wilczym. Zawodnicy biegli w trzech kategoriach. Dystanse nawiązują do daty śmierci ostatniego żołnierza wyklętego, czyli 1963 roku. O godz. 12 uczestnicy spotkali się przy pomniku Żołnierzy Wyklętych.
