Skąd na Pomorzu i Kujawach wzięli się mennonici? Niedaleko Świecia mieli swoją chatę [„Wakacyjny przewodnik po regionie"]

2026-08-19, 10:20 Adriana Andrzejewska-Kuras /JW

W „Wakacyjnym przewodniku po regionie" odwiedziliśmy Chrystkowo, gdzie znajduje się mennonicka chata. /fot. Adriana Andrzejewska-Kuras

To miejsce, w którym czas się zatrzymał. W „Wakacyjnym przewodniku po regionie" odwiedziliśmy Chrystkowo w powiecie świeckim. Tam można podziwiać mennonicką chatę.

Ziemia obiecana

Wchodząc do środka chaty, dowiadujemy się kim byli mennonici i skąd wzięli się na naszych ziemiach. Jak budowali i co uprawiali, by jak najlepiej przystosować się do sąsiedztwa Wisły?

- Trzeba cofnąć się o ponad 500 lat, do czasów kiedy reformacja szalała w Europie. Pojawiło się sporo nowych odłamów religijnych: Luteranie, Kalwini i również menonici. Nazwa pochodziła od Menno Simonsa, czyli byłego katolickiego kapłana. Menno Simons zostaje przywódcą odłamu anabaptystów. Trzeba pamiętać, że w XVI-XVII wieku karty w Europie rozdaje Hiszpania i Portugalia. Było sporo wojen religijnych. Wówczas menonici znaleźli, powiedzmy, taką ziemię obiecaną na terenie ówczesnej Rzeczypospolitej. To były Żuławy Gdańskie, Balborskie, Elbląskie. Ponieważ ten system osadnictwa się sprawdził, zaczęli zasiedlać kolejne tereny, w tym niziny nadwiślańskie, koło Chwidzyna, Grudziądza, Chełmna - wskazuje Jarosław Pająkowski, dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych nad Dolną Wisłą.

Mennonici budowali chaty tak, aby były przystosowane do ewentualnych powodzi. Jeszcze w połowie XX wieku obiekt w Chrystkowie był narażony na przekroczone poziomy Wisły, ponieważ nie było wału przeciwpowodziowego. Domy przetrwały, bo budowano je na drobnych wzniesieniach.

Na swoich terenach uprawiali pszenicę turecką twardą. Była ona niemrozoodporna, ale potrafiła przetrwać niejedną suszę.

Wyjątkowa chata

Chata w Chrystkowie jest dostępna dla zwiedzających w weekendy. Od czasu do czasu organizowane są cykliczne imprezy. Niedawno można było wziąć udział w żniwach. Odbyły się warsztaty z klepania kos i nauka koszenia.

Więcej o mennonitach można posłuchać poniżej. Inne wakacyjne propozycje znajdziesz TUTAJ.