Historie słowem pisane

W audycji prezentujemy intrygujące opowieści, ciekawe historie, dokumenty historyczne oraz reportaże śledcze.

„Po prostu”

2026-01-19

Jan Wyrowiński. Fot. Michał Zaręba/arch. PR PiK

„To była miłość od pierwszego spojrzenia” - mówi Jan Wyrowiński o swoim wieloletnim związku z żoną Anną.

Anna zmarła wiele lat temu, ale wciąż jest z Panem Janem. Towarzyszy mu co dzień, może to myśl tylko, a może fizyczne poczucie jej obecności, rozmawia zatem z Nią codziennie, wierząc, że kiedy się spotkają powie: „Hej, znowu razem”.

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 19 stycznia 2026 roku

„To była miłość od pierwszego spojrzenia” - mówi Jan Wyrowiński o swoim wieloletnim związku z żoną Anną. Reportaż Żanety Walentyn

„Pieśni Emilii”

2026-01-12

Jak pogodzić się z utraconym marzeniem o macierzyństwie? Fot. ilustracyjna/pixabay.com/Guillaume1966

„Pieśni Emilii” to piękna i subtelna opowieść o tym, co niewyobrażalne i co trudno wyrazić słowami, zwłaszcza że nie wszyscy rozumieją ból po stracie dziecka, które jeszcze się nie narodziło... dziecka, którego uśmiechu nikt nie widział... dziecka, którego płaczu nikt nie słyszał... dziecka, które można sobie tylko wyobrazić. Autorką tej opowieśc i jest Małgorzata Lachendro. Praca stypendialna pod kierunkiem Katarzyny Michalak.

„Z akordeonem przez życie”

2026-01-05

Pan Sławomir Rewer. Fot. Michał Zaręba/arch. PR PiK

Opowieść o pasji do muzyki i pielęgnowaniu rodzinnych tradycji.

Sławomir Rewer od wielu lat gra na akordeonie. Miłość do muzyki i sam instrument przejął od ojca. Jak mówi, akordeon nieraz pomógł mu w życiu. Jego synowie również poszli w jego ślady.

Autor: Michał Zaręba
Emisja: „Historie słowem pisane”, 5 stycznia 2026 roku

Opowieść o pasji do muzyki i pielęgnowaniu rodzinnych tradycji. Reportaż Michała Zaręby

„Nie do ozdoby”

2025-12-24

Bolesław Chrobry. Rysunek Jana Matejki z cyklu „Poczet królów i książąt polskich”. Źródło: Biblioteka Narodowa/pl.wikipedia.org

W Gnieźnie, u źródeł polskiej państwowości, wracamy do chwili, która ważyła więcej niż złoto.

Tysiąc lat temu Bolesław Chrobry sięgnął po koronę - nie po to, by błyszczeć, lecz by potwierdzić suwerenność młodego państwa. W „Muzeum Początków Państwa Polskiego” sprawdzamy, jak wyglądało wtedy życie, co naprawdę oznaczała królewska korona i dlaczego ten gest był politycznym manifestem, a nie historyczną dekoracją.

W reportażu pt. „Nie do ozdoby” wypowiadają się:
Michał Bogacki - dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie;
Łukasz Kaczmarek, kierownik Działu Naukowego Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie;
Maciej Elantkowski - pracownik Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie.

Autor: Michał Zaręba
Emisja: „Historie słowem pisane”, 29 grudnia 2025

W Gnieźnie, u źródeł polskiej państwowości, wracamy do chwili, która ważyła więcej niż złoto. Reportaż Michała Zaręby

„Kamień na kamieniu”

2025-12-19

Ruiny zamku Sędziwoja Pałuki w Szubinie. Fot. Żaneta Walentym/PR PiK

Dlaczego zburzono zamek Sędziwoja Pałuki w Szubinie? Kto zdecydował o rozebraniu czternastowiecznego zabytku, który opierał się przeciwnościom losu aż do XX wieku?

Były lata trzydzieste XX wieku. Wojna niemal pukała do drzwi, a dziennikarze, historycy i konserwatorzy zabytków protestowali przeciw burzeniu zamku Sędziwoja Pałuki. Na nic jednak zdały się protesty. Dziś pozostały ruiny wielkiej historii.

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 22 grudnia 2025

Dlaczego zburzono zamek Sędziwoja Pałuki w Szubinie? Reportaż Żanety Walentyn

„Tajemnica wielkanocnego spotkania”

2025-12-15

Skąd potężne rakiety V2 znalazły się w naszym regionie? Fot. Michał Słobodzian/arch. PR PiK

Ta opowieść rozpoczyna się na dnie wielkiego leja we wsi Lisiny w Borach Tucholskich. To pozostałość po eksplozji rakiety V2, „cudownej” broni Adolfa Hitlera.

Skąd potężne rakiety znalazły się w naszym regionie? Co mają z tym wspólnego mieszkający w Bydgoszczy Augustyn Trager i jego syn Roman? Co takiego wydarzyło się w kamienicy przy Wełnianym Rynku w Bydgoszczy, wiosną 1943 roku i dlaczego kilka miesięcy później alianci zorganizowali operację z udziałem ponad 500 bombowców? Odpowiedzi na te pytania w archiwalnym reportażu Michała Słobodziana pt. „Tajemnica wielkanocnego spotkania”, który swoją premierę miał 21 kwietnia 2025 roku.

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Historie słowem pisane”, 15 grudnia 2025

Ta opowieść rozpoczyna się na dnie wielkiego leja we wsi Lisiny w Borach Tucholskich. To pozostałość po eksplozji rakiety V2, „cudownej” broni Adolfa Hitlera. Reportaż Michała Słobodziana

„Długa droga do szkoły”

2025-12-08

Rafał, Elwira i Kajetan Zarembowie, źródło: arch. prywatne/radio.bialystok.pl

Siedmioletni chłopiec od trzech miesięcy wciąż nie rozpoczął nauki w pierwszej klasie.

Kto rozpętał kilkumiesięczną wojnę administracyjno-sądową w Siemiatyczach? Dlaczego z powodu konfliktu pomiędzy rodzicami a dyrektorem szkoły i burmistrzem 7–letni chłopiec nie poszedł do pierwszej klasy? Czy Kajetan, który od trzech miesięcy siedzi w domu, zacznie chodzić w końcu do szkoły? O tym w reportażu Joanny Sikory pt. „Długa droga do szkoły”.

autor: Joanna Sikora z Polskiego Radia Białystok
emisja: „Historie słowem pisane”, 8 grudnia 2025 roku

„Być jak Craven”

2025-12-01

Stanisław Kasa i Ryszard Dołomisiewicz. Fot. ze zbiorów Ryszarda Dołomisiewicza/Muzeum Solca Kujawskiego

Wielka sława i dramatyczny finał. Opowieść o „słodko-gorzkim” życiu Stanisława Kasy, żużlowca bydgoskiej „Polonii”.

Bohater reportażu miał fantazję. Jak wieść niesie, bywało, że jadąc z Solca Kujawskiego do Bydgoszczy zamawiał... dwie taksówki. Przyznawał, że bez żużla nie może żyć. „Potrzeba mi ryku silników, pełnej koncentracji, szybkości, walki i błyskawicznych decyzji” - mówił w jednym z wywiadów. Stanisław Kasa, żużlowiec bydgoskiej „Polonii”, święcił triumfy na przełomie lat 60 i 70 XX wieku. Był bardzo zdolny, ale nie wykorzystał w pełni swojego talentu. Reportaż miał premierę na naszej antenie 13 listopada 2023 roku.

autor: Michał Słobodzian
emisja: „Historie słowem pisane”, 1 grudnia 2025 roku

Wielka sława i dramatyczny finał. Opowieść o „słodko-gorzkim” życiu Stanisława Kasy, żużlowca bydgoskiej „Polonii”. Reportaż Michała Słobodziana

„Górnicy umierali młodo”

2025-11-24

Prawie pół wieku po katastrofie w kopalni soli w Wapnie. Fot. Michał Słobodzian/arch. PR PiK

Żywioł okazał się bezlitosny. Opowieść o największej w historii katastrofie w polskim górnictwie solnym.

Była chlubą PRL-owskiej gospodarki. Wspierała spłatę zagranicznych długów. Dawała pracę, organizowała życie całej miejscowości. Czy jednak była za bardzo eksploatowana i przez to przestała istnieć? Opowieść o kopalni soli w Wapnie. To zaledwie 12 kilometrów od Kcyni, ale już w województwie wielkopolskim. W jaki sposób wydobywano sól? Dlaczego doszło do katastrofy? Jak potoczyły się losy górniczych rodzin? Jak teraz żyje się w Wapnie? O tym w reportażu, który swoją premierę miał 22 czerwca 2025 roku.

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Historie słowem pisane”, 24 listopada 2025

Żywioł okazał się bezlitosny. Opowieść o największej w historii katastrofie w polskim górnictwie solnym. Reportaż Michała Słobodziana

„Jak się zatrzymamy to już nie ruszymy”

2025-11-15

Pani Justyna Pawluczuk, bohaterka reportażu Sławy Skibińskiej-Dmitruk. Fot. nadesłane/z albumu rodzinnego pani Justyny

Justyna ma 47 lat. Swoje życie dzieli na to przed obudzeniem i po obudzeniu.

Ta pobudka to moment, w którym zaczęła być dla siebie ważna. Postawiła sobie cele i je realizuje. Jednak życie nie pomaga... ale im bardziej nie pomaga, tym większa jest determinacja Justyny.

Autor: Sława Skibińska-Dmitruk
Emisja: „Historie słowem pisane”, 17 listopada 2025

Justyna ma 47 lat. Swoje życie dzieli na to przed obudzeniem i po obudzeniu. Reportaż Sławy Skibińskiej-Dmitruk

„Koniec/Początek”

2025-11-07

„Koniec/Początek” - opowieść o Weronice Pasiece, która od dziecka uczestniczyła w biegowych zawodach. Fot. zbiory rodzinne

Gdzie są granice leczenia? Czy śmierć może mieć jakiś sens? Jak żyć po odejściu ukochanego dziecka?

Choroba dziecka, jego odejście to dla rodziców zazwyczaj coś niewyobrażalnego. Jak ocalić siebie po takiej stracie? Gdzie szukać nadziei? Kiedy tak naprawdę w życiu wygrywamy? Próba odpowiedzi w reportażu pt. „Koniec/Początek”, który miał swoją premierę 9 lutego 2019 roku. Zdobył między innymi 3. miejsce na konkursie radiowym „Prix Europa”, a także główną nagrodę „Ogólnopolskiego Konkursu Artystycznych Form Radiowych Grand PiK”.

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Historie słowem pisane”, 10 listopada 2025

Gdzie są granice leczenia? Czy śmierć może mieć jakiś sens? Jak żyć po odejściu ukochanego dziecka? Reportaż Michała Słobodziana

„Zbrodnia niedoskonała”

2025-10-31

Grób rodziny Trieblerów. Fot. Henryk Żyłkowski/arch. PR PiK

„Zakładowe autobusy dowoziły swoich pracowników na pogrzeb rodzeństwa Trieblerów” - twierdzi Krzysztof Drozdowski, autor książki poświęconej sprawie zabójstwa 18-letniej Gabrysi i 15-letniego Pawła.

Czy po 65 latach ktoś pamięta jeszcze o tej zbrodni? Dlaczego tysiące bydgoszczan były na pogrzebie? Jak opisywała to ówczesna prasa?

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 3 listopada 2025

Zakładowe autobusy dowoziły swoich pracowników na pogrzeb rodzeństwa Trieblerów. Reportaż Żanety Walentyn

„Transakcja”

2025-10-27

Sprzedaż kamienicy w Bydgoszczy, co najmniej dziwna. Fot. nadesłane

Pani Elżbieta sprzedała swoją kamienicę za 540 tysięcy złotych.

Kiedy jej synowie dowiedzieli się o transakcji uznali, że ich matka padła ofiarą oszustów. Czy tak było naprawdę? O dziwnej sprzedaży i jej konsekwencjach...

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 27 października 2025

Pani Elżbieta sprzedała swoją kamienicę za 540 tysięcy złotych. Reportaż Żanety Walentyn

„Dzień za dniem”

2025-10-19

Seniorzy często odnajdują w sobie radość i niezwykłą siłę, mimo coraz szybciej upływającego czasu. Fot. arch. PR PiK

„Co tu świętować, jak łamie w krzyżu, trudno się wyprostować, a ta twarz z lustra ma coraz więcej zmarszczek?” - powie ktoś, komu do wieku senioralnego jeszcze bardzo daleko.

Tymczasem seniorzy często odnajdują w sobie radość i niezwykłą siłę, mimo coraz szybciej upływającego czasu i wielu niedogodności z tym związanych. 20 października przypada „Europejski Dzień Seniora”. W audycji „Historie słowem pisane” o życiu, czasem pięknie przeżytym, a czasem zmarnowanym.

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 20 października

„Co tu świętować, jak łamie w krzyżu, trudno się wyprostować, a ta twarz z lustra ma coraz więcej zmarszczek?” - powie ktoś, komu do wieku senioralnego jeszcze bardzo daleko. Reportaż Zanety Walentyn

„Oddać dobro”

2025-10-11

Piotr Piasta organizuje treningi piłkarskie dla dzieci i młodzieży ze środowisk z problemami/fot.: nadesłane

Był obiecującym piłkarzem, jednak nałóg odebrał mu wszystko. Jego historia pokazuje, że można wyjść nawet z najgorszego kryzysu, a niepowodzenia przekuć w sukces.

Piotr Piasta – jak sam mówi – był na samym dnie. Wyszedł jednak z bezdomności, a dziś organizuje treningi piłkarskie dla dzieci i młodzieży ze środowisk z problemami. Sport jest jednak tylko pretekstem do nauki młodych ludzi zasad, współżycia społecznego i podejmowania dobrych decyzji życiowych. Trening - okazją do uważnego bycia z młodzieżą.

– Gdyby mój trener w porę zauważył, co się dzieje w moim życiu, nie trafiłbym na bruk – mówi Piotr. Mimo trudnej historii swojego życia jest jednak szczęśliwy. W ośrodku dla uzależnionych poznał miłość swojego życia, a dziś robi to, co kocha.

Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: „Historie słowem pisane”, 13 października

Był obiecującym piłkarzem, jednak nałóg odebrał mu wszystko. Jego historia pokazuje, że można wyjść nawet z najgorszego kryzysu, a niepowodzenia przekuć w sukces. Reportaż Adriany Andrzejewskiej-Kuras

„Jeszcze dwa lata”

2025-10-06

Generał Elżbieta Zawacka/fot.: nadesłane

Szła w mrozie przez Pireneje, ukryta w krzaku róży przysypanej śniegiem chowała się przed żołnierzami Vichy i żołnierzami generała Franco – kurierka z Warszawy, jedyna kobieta Cichociemna Elżbieta Zawacka.

Granice okupowanej Europy przekraczała tak często, że kiedy doszła do liczby 100, to, jak sama przyznała, przestała dalej liczyć. Dowoziła do polskiego rządu na Uchodźctwie, do generała Sikorskiego meldunki z Warszawy.

Tak, jak jej koledzy Cichociemni skakała ze spadochronem, a potem w ramach kwarantanny w stroju siostry zakonnej ukrywała się w klasztorze Urszulanek, skąd uciekła do Powstania Warszawskiego.

Jej życie to gotowy scenariusz filmu. Brytyjska pisarka Clare Mullay napisała o niej książkę, którą obecnie promuje w Polsce. W reportażu o generał Elżbiecie Zawackiej opowiada ona sama oraz bliskie jej osoby.

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 6 października 2025

„Tam gdzie warzyła się historia”

2025-09-28

Pierwsze zapowiedzi ratowania Starego Browaru w Toruniu były prawie 20 lat temu. Czy wkroczenie kolejnego przedsiębiorcy przyniesie przełom?/fot.: Michał Zaręba

Opowieść o ratowaniu zabytkowego browaru i miejskiej tradycji.

Pierwsze zapowiedzi ratowania Starego Browaru w Toruniu były prawie 20 lat temu. Plany budowy nowoczesnego hotelu pokrzyżowały m.in śmierć inwestora i pandemia. Teraz swoją wizję przedstawił kolejny przedsiębiorca. Wszystko rozgrywa się w mieście z wiekowymi tradycjami browarnictwa. Jak w minionych stuleciach działał ta branża? Co decydowało o wzlotach i upadkach?

Autor: Michał Zaręba
Emisja: „Historie słowem pisane”, 29 września 2025

Opowieść o ratowaniu zabytkowego browaru i miejskiej tradycji. Reportaż Michała Zaręby

„Jesteśmy ludźmi”

2025-09-22

Ukraiński Lwów przeżywa kolejny najazd. Tym razem lwowianie muszą odpierać rosyjskie ataki z powietrza/fot.: zdjęcie ilustracyjne, Pixabay

86 lat temu padł Lwów. Miasto, które obroniło się 10 lat wcześniej, w 1919 roku, tym razem uległo agresorowi. Dotąd polskie miasto, perła architektury, kuźnia artystów i naukowców Rzeczpospolitej nie wróci już w jej granice, a dawnym mieszkańcom Lwowa pozostaną wspomnienia.

Dziś ukraiński już Lwów przeżywa kolejny najazd. Tym razem lwowianie muszą odpierać rosyjskie ataki z powietrza. Opowiadaliśmy o polskich mieszkańcach Lwowa i historii, która kolejny raz przetacza się miasto.

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 22 września 2025

86 lat temu padł Lwów. Miasto, które obroniło się 10 lat wcześniej, w 1919 roku, tym razem uległo agresorowi. Dziś ukraiński już Lwów przeżywa kolejny najazd. Reportaż Żanety Walentyn

„Plan B”

2025-09-15

Paulina, bohaterka reportażu pt. „Plan B”. Fot. zbiory rodzinne Małgorzaty i Włodzimierza Mendelewskich

Walczą o lepszy los dla swojej córki, a ich opowieść porusza słuchaczy i jurorów.

Reportaż Michała Słobodziana pt. „Plan B” otrzymał drugą nagrodę w ogólnopolskim konkursie „Audionomia Award”. Wcześniej zwyciężył w konkursie „Po prostu człowiek” organizowanym przez Polskie Radio Zachód oraz w konkursie Grand PiK organizowanym przez naszą rozgłośnię. To przejmująca opowieść o rodzicach 45-letniej Pauliny z Torunia, którzy chcą zbudować pierwszy w regionie dom dla niesamodzielnych dorosłych osób w spektrum autyzmu. To także opowieść o walce o godność, w sytuacji kiedy codzienność staje się „piekłem”.

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Historie słowem pisane”, 15 września 2025

Walczą o lepszy los dla swojej córki, a ich opowieść porusza słuchaczy i jurorów. Reportaż Michała Słobodziana

„Ogrody upadłe”

2025-09-07

Zabytkowa willa na bydgoskiej Sielance niszczeje od wielu lat. Fot. Żaneta Walentyn/PR PiK

Dzielnica - Ogród - bydgoska Sielanka w dwudziestoleciu międzywojennym uchodziła za miejsce nie tylko piękne, ale i prestiżowe.

Na Sielance mieszkała np. rodzina Wejnerowskich, właścicieli fabryki obuwia „Leo”, późniejszej „Kobry”. Wśród mieszkańców byli lekarze, prawnicy, urzędnicy. Dziś widać tylko ślady dawnej świetności. Modernistyczne wille nie zawsze są remontowane zgodnie ze sztuką, a bywa, że rozpadają się na naszych oczach z powodu braku remontu. W Polsce są tylko dwa takie osiedla: w Gdyni i w Bydgoszczy. W Europie jest ich więcej, ale tam są chronione i wpisywane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W Bydgoszczy zabrakło wpisu do rejestru zabytków.

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 8 września 2025

Dzielnica - Ogród - bydgoska Sielanka w dwudziestoleciu międzywojennym uchodziła za miejsce nie tylko piękne, ale i prestiżowe. Reportaż Żanety Walentyn

„Trudne, ale piękne”

2025-09-01

Kasia Liszcz. Fot. nadesłane/zbiory prywatne

Do władzy doszedł w 1933 roku i przekształcił państwo niemieckie w system śmierci i terroru. Adolf Hitler wydał rozkaz napaści na Polskę i tak 1 września 1939 roku rozpoczęła się najkrwawsza wojna XX wieku. Do tych wydarzeń wrócimy na początku audycji z cyklu „Historie słowem pisane”.

Z kolei w drugiej części zaprosimy Państwa do wysłuchania rep. Adriany Andrzejewskiej-Kuras, pt. „Trudne, ale piękne”.

„Co zrobiłabym, gdybym spotkała moją mamę? Podziękowałabym jej za życie” - mówi Kasia Liszcz. Od 39 lat zmaga się z FAS, ale mimo problemów stara się czerpać z życia jak najwięcej.

FAS, czyli alkoholowy zespół płodowy, pojawia się u dzieci, których matki piły w ciąży. Tak też było w przypadku Kasi. W wieku 2 lat była na poziomie kilkumiesięcznego dziecka. Jednak miłość i wiara jej rodziców adopcyjnych, w połączeniu z nowatorską rehabilitacją, sprawiły że z osoby skreślonej przez system stała się częścią społeczeństwa. Jest samodzielna, pracuje i realizuje swoje pasje. Wymaga jednak ciągłego, kosztownego leczenia. Kasię można wesprzeć tutaj.

Polskie Radio PiK - Historie słowem pisane z 1 września 2025

„Zmiana”

2025-08-25

Dożynki w Janikowie. Czy jest powód do świętowania? Fot. Żaneta Walentyn/PR PiK

Opowieść o ludziach, którzy muszą przeprogramować swoje życie, mieszkają bowiem w miejscu, które utraciło podstawę istnienia.

Janikowo to miasteczko, które powstało, jak mówią jego mieszkańcy „na sodzie”. To dzięki zakładom „Janikosoda”, przekształcona potem w „Qemeticę” - największego wytwórcę sody w Polsce, ludzie mieli pracę, budowano szkoły i przedszkola. Nawet oczyszczalnię ścieków czy ogrzewanie mieszkań janikowianie zawdzięczali zakładom sodowym. Jednak po zamknięciu fabryki stanęli przed pytaniem - Co dalej? Autorka reportażu nagrywa mieszkańców podczas święta dożynek. Czy jest powód do świętowania? Czy uda im się przetrwać w swoim miasteczku, dotąd bogatym, gdzie życie toczyło się raczej bezproblemowo?

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 25 sierpnia 2025

Opowieść o ludziach, którzy muszą przeprogramować swoje życie, mieszkają bowiem w miejscu, które utraciło podstawę istnienia. Reportaż Żanety Walentyn

„Kilometry w głąb siebie”

2025-08-18

„Kilometry w głąb siebie”, w drodze do Santiago de Compostela. Fot. nadesłane

Opowieść o wyzwaniach, pokonywaniu słabości i drodze, której towarzyszy nie tylko odkrywanie niezapomnianych widoków.

Pielgrzymka kończy się w Santiago de Compostela, ale kto wyruszył w tę drogę, wie, że prawdziwy cel może leżeć gdzie indziej - w krokach stawianych dzień po dniu, w rozmowach z nieznajomymi, czasem w ciszy oraz w zmaganiu się z własnymi słabościami i odkrywaniu siły, o której wcześniej nie mieliśmy pojęcia. Doświadczyli tego autor reportażu Michał Zaręba i jego towarzysze z Torunia Jacek i Mateusz.

Autor: Michał Zaręba
Emisja: „Historie słowem pisane”, 18 sierpnia 2025

Opowieść o wyzwaniach, pokonywaniu słabości i drodze, której towarzyszy nie tylko odkrywanie niezapomnianych widoków. Reportaż Michała Zaręby

„Miejsce z duchem”

2025-08-11

Z wizytą w Tleniu w Borach Tucholskich. Deptak Alfonsa Hoffmana. Fot. Żaneta Walentyn/PR PiK

O sosnowych lasach, jeziorach i swoistym „genius loci” Tlenia w Borach Tucholskich mówili już Prusacy i tu właśnie jeszcze w XIX wieku pojawili się pierwsi kuracjusze.

Każdej niedzieli od lat na głównej ulicy tego mikro miasteczka pojawiają się kupcy, rzemieślnicy, artyści i samoucy. Dlaczego właśnie Tleń tak ich przyciąga?

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 11 sierpnia 2025

O sosnowych lasach, jeziorach i swoistym „genius loci” Tlenia w Borach Tucholskich mówili już Prusacy i tu właśnie jeszcze w XIX wieku pojawili się pierwsi kuracjusze.. Reportaż Żanety Walentyn

„Fatamorgana”

2025-08-05

Dwór w Jaguszewicach. Fot. zrzut ekranu/google.maps

Jeszcze do niedawna stał, jeszcze na przełomie wieków mieszkali w nim ludzie. Dziś stanowi tylko wspomnienie.

Zabytkowy dwór w Jaguszewicach, dawna siedziba Rutkowskich, Działowskich i w latach 20. XX wieku Mossakowskich, zginął jak fatamorgana. Taki sam los może czekać zabytkowy spichlerz, należący do dworu i położony kilka kilometrów dalej pałac Łyskowskich. Od momentu opuszczenia dawnych ziemiańskich siedzib najpierw przez właścicieli, dodajmy że przymusowo, a potem przez PGR-y, ich losem nikt nie był zainteresowany.

Autor: Żaneta Walentyn
Emisja: „Historie słowem pisane”, 4 sierpnia 2025

Jeszcze do niedawna stał, jeszcze na przełomie wieków mieszkali w nim ludzie. Dziś stanowi tylko wspomnienie. Reportaż Żanety Walentyn

„Tęsknota serce wyjadała”

2025-07-25

18 maja 1945 roku, Rzym. Fot. z archiwum Piotra Sobiechowskiego/Dźwiękowe Archiwum Kcyni

Opowieść o wielkiej odwadze i brutalnej powojennej rzeczywistości.

Albin Rudaś z Malic koło Kcyni walczył pod Monte Cassino i Ankoną. Przeszedł z armią generała Andersa cały szlak bojowy. Po wojnie jego córka nie mogła przez to pójść do liceum, a tuż przed chrztem syna komornik zabrał im sporą część dobytku. 18 lipca minęła 81 rocznica wyzwolenia Ankony, ważnego portowego miasta we Włoszech. Ta batalia przyczyniła się do zwycięstwa aliantów na froncie zachodnim. Ówczesnym bohaterom, nawet zwykłym żołnierzom, w powojennej Polsce żyło się bardzo trudno, o ile nie zostali wywiezieni na Syberię.

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: Historie słowem pisane, 28 lipca 2025

Opowieść o wielkiej odwadze i brutalnej powojennej rzeczywistości. Reportaż Michała Słobodziana

„Jak sekwoja w nadwiślańskim piachu”

2025-07-21

W przepięknym Wymysłowie można wysłuchać ciekawych historii, które pozostawił Sat-Okh - Długie Pióro, czyli Stanisław Supłatowicz. Fot. Sławomir Nowak/arch. PR PiK

Kto z nas nie bawił się kiedyś w Indian? Kto nie chciał być jak Winnetou? Opowieść o Sat-Okhu, który jak się okazuje bywał w naszym regionie.

By przenieść się do świata Indian i poznać ich kulturę nie trzeba od razu jechać do Ameryki Południowej. Wystarczy wizyta w Wymysłowie w Borach Tucholskich, gdzie w prywatnym muzeum zebrano pamiątki po Sat-Okhu - synu wodza Wysokiego Orła z plemienia Szewanezów oraz Polki Stanisławy Supłatowicz. Indiańskie pochodzenie Sat-Okha budzi co prawda wątpliwości, ale i tak był on niezwykle barwną postacią. O tym w reportażu archiwalnym z sierpnia 2020 roku, w którym wykorzystano fragment filmu pt. „Sat-Okh wojownik z urodzenia” w reżyserii Klaudiusza Jankowskiego.

Autor: Adriana Andrzejewska-Kuras
Emisja: Historie słowem pisane, 21 lipca 2025

Kto z nas nie bawił się kiedyś w Indian? Kto nie chciał być jak Winnetou? Opowieść o Sat-Okhu, który jak się okazuje bywał w naszym regionie. Reportaż Adriany Andrzejewskiej-Kuras

„Jesteśmy dziećmi gwiazd”

2025-07-14

Prof. Marcin Woźniak. Fot. Maciej Wilkowski/arch. PR PiK

Opowieść o genach, pasji i pewnym eksperymencie, który połączył bydgoskiego genetyka z orbitalną misją kosmiczną.

Czy mikroskopijne rośliny mogą przyczynić się do przełomu w podróżach kosmicznych? Czy faktycznie jako ludzie jesteśmy częścią Wszechświata? Czy jesteśmy w kosmosie sami? Odpowiedzi na te pytania poszukamy razem z bydgoskim genetykiem prof. Marcinem Woźniakiem z Katedry Medycyny Sądowej Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Pan profesor stał się częścią ciekawego kosmicznego projektu.

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Historie słowem pisane”, 14 lipca 2025

Opowieść o genach, pasji i pewnym eksperymencie, który połączył bydgoskiego genetyka z orbitalną misją kosmiczną. Reportaż Michała Słobodziana

„Skarb z drewutni”

2025-07-07

Czujność mieszkańca Bydgoszczy uratowała cenne zbiory. Fot. Michał Słobodzian/PR PiK

Opowieść o zagubionej przesyłce, ponurych latach 30. XX wieku w Niemczech i czujności mieszkańca Bydgoszczy, który uratował cenne zbiory.

Mógł zostać zmielony, albo trafić na śmietnik. Został uratowany dzięki czujności pana Roberta z Bydgoszczy. Mowa o unikatowym zbiorze książek i dokumentów wybitnego niemiecko-amerykańskiego historyka sztuki Kurta Weitzmanna. Archiwum, po śmierci badacza, miało trafić do Berlina. Ostatecznie odnalazło się w domku gospodarczym Pana Roberta. Jak do tego doszło? Co stało się z dokumentami? I kim był Kurt Weiztmann?

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Historie słowem pisane”, 7 lipca 2025

Opowieść o zagubionej przesyłce, ponurych latach 30. XX wieku w Niemczech i czujności mieszkańca Bydgoszczy, który uratował cenne zbiory. Reportaż Michała Słobodziana.

„Ja tylko czekałem na tramwaj”

2025-06-30

Opowieść o Wojciechu Cieślewiczu z Kcyni. Jednej z około stu śmiertelnych ofiar stanu wojennego/fot: ze zbiorów Marcina Lisieckiego

Opowieść o Wojciechu Cieślewiczu z Kcyni. Jednej z około stu śmiertelnych ofiar stanu wojennego.

Był sympatycznym, niespełna 30-letnim mężczyzną, u progu dziennikarskiej kariery. Sympatyzował z Solidarnością, ale nie był członkiem związku. 13 lutego 1982 roku uczestniczył w Poznaniu w manifestacji z okazji miesięcznicy wprowadzenia stanu wojennego. Został pobity. Zmarł kilkanaście dni później w szpitalu. Kim był Wojciech Cieślewicz? Jak został zapamiętany w Kcyni, gdzie mieszkał przez lata? Czy sprawca śmiertelnego pobicia został osądzony?

W reportażu wykorzystano fragment utworu pt. „Ballada o zomosamuraju” z 1982 roku, w wykonaniu zespołu „Podziemniacy”, z tekstem Andrzeja Michorzewskiego i muzyką Andrzeja Bobkowskiego.

Autor: Michał Słobodzian
Emisja: „Historie słowem pisane”, 30 czerwca 2025