Podwójne urodziny: Toruń i Chełmno obchodzą rocznicę nadania praw miejskich!

Toruński ratusz/fot. Sławomir Kowalski, torun.pl

Toruń i Chełmno mają już 789 lat. Oficjalnie oba ośrodki uzyskały prawa miejskie 28 grudnia 1233 roku. – To była wielka rewolucja, która dotyczyła i sfery gospodarczej, i społecznej – mówi dr Michał Targowski z Wydziału Nauk Historycznych UMK, wiceprezes Towarzystwa Miłośników Torunia.

Przywilej lokacyjny wydali Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Hermann von Salza i jego pruski namiestnik, mistrz krajowy Hermann Balk. – Przede wszystkim Krzyżacy wprowadzali tutaj prawo niemieckie, prawo magdeburskie pod postacią tzw. prawa chełmińskiego, które zapewniało dziedziczenie i kobietom, i mężczyznom. Do Torunia zaczęli napływać przybysze najpierw ze Śląska, a później z innych terenów położonych za zachód od Polski. Zasiedlając to miasto, przynosząc swoje kapitały, przyczyniali się do jego rozwoju – tłumaczy historyk.

Przytacza też ciekawostki. – Krzyżacy korzystali z innego kalendarza, niż my współcześnie. Według ich rachuby nowy rok zaczynał się w Boże Narodzenie. To oznaczałoby, że 28 grudnia należałby już do roku 1233 – a dla nas byłby to rok 1232 – mówi. Dodaje też, że osada Toruń istniała znacznie wcześniej, kilka kilometrów „w dół” z biegiem Wisły, na terenie dzisiejszej miejscowości Stary Toruń.

Przywilej lokacyjny dla Torunia stał się wzorcem ustrojowym dla ponad 220 innych miast zlokalizowanych na terenie państwa Zakonu Krzyżackiego oraz na Kujawach, ziemi dobrzyńskiej, Mazowszu (np. Warszawa i Płock), Podlasiu, a nawet w Siedmiogrodzie. Regulował wszystkie sfery życia społeczno-gospodarczego i politycznego miasta, wprowadzał nowatorskie zasady ustrojowe, prawne, gospodarcze i przestrzenne, powszechne na Zachodzie Europy. Ustanawiał nieznaną wcześniej instytucję rady miejskiej oraz liberalne przepisy dotyczące służby wojskowej i dziedziczenia (dopuszczał prawo dziedziczenia przez kobiety na równi z mężczyznami). Przyznawał miastu samodzielność sądowniczą, wyznaczał obszar zabudowy i ramy działalności gospodarczej. Dawał prawo wolności targowej i handlowej, określał własny system miar, wag oraz stopę menniczą. Przyznawał prawo przewozu towarów przez Wisłę, zwalniał miasto od wszystkich niesłusznych podatków, stwarzał dla mieszkańców doskonałe warunki do rozwoju i życia. Był fundamentem ich bogactwa, rozkwitu rzemiosła, handlu, architektury i sztuki.