CBOS: 14 proc. Polaków korzysta, bądź korzystało ze wsparcia pomocy społecznej

54 proc. Polaków zna osoby, które korzystają lub korzystały z pomocy społecznej, zaś co siódmy badany (14 proc.) przyznaje, że z takiego wsparcia sam korzysta lub skorzystał. Fot. Pixabay

14 proc. badanych korzysta lub korzystało ze wsparcia ośrodków pomocy społecznej, a 17 proc. twierdzi, że z takiej pomocy korzystał ktoś z ich rodziny - wynika z badania CBOS. Ponad połowa badanych zadeklarowała, że zna osoby korzystające z takiej pomocy.

Z sondażu przeprowadzonego w sierpniu wynika, że 54 proc. Polaków zna osoby, które korzystają lub korzystały z pomocy społecznej, zaś co siódmy badany (14 proc.) przyznaje, że z takiego wsparcia sam korzysta lub skorzystał. 17 proc. przyznało natomiast, że z takiego wsparcia korzystał ktoś z ich rodziny. 9 proc. o wsparcie się starało, ale nie udało się go im uzyskać. Z kolei ponad jedna trzecia badanych (35 proc.) nie podała żadnej formy kontaktu z ośrodkiem pomocy społecznej. Najwyższy odsetek osób, które nie korzystały z pomocy odnotowano w 2004 roku (49 proc.).

Autorzy badania zwracają uwagę, że z pomocy społecznej częściej niż inni korzystają mieszkańcy najmniejszych i największych miast – odpowiednio 21 i 18 proc. z nich. Odbiorcami pomocy społecznej częściej niż inni są również osoby z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym, a także osoby źle oceniające własną sytuację materialną oraz uzyskujące miesięczny dochód per capita niższy niż 900 zł.

Badani zapytani o to, kto najbardziej potrzebuje pomocy w większości (59 proc.) odpowiedzieli, że osoby będące w trudnej sytuacji ze względu na stan zdrowia: przewlekle chorzy, i niepełnosprawni (44 proc.), ludzie chorzy – ogólnie (19 proc.) oraz renciści (5 proc.). Część badanych wymieniała osoby starsze i emerytów (43 proc.). 32 proc. z nich odnosiło się do sytuacji rodzinnej: samotności, opuszczenia (10 proc.), wielodzietności (9 proc.), samotnego wychowywania dzieci (8 proc.). Nieco ponad jedna piąta respondentów (22 proc.) uważa, że pomocy potrzebują osoby znajdujące się w złej sytuacji materialnej.

"Polacy w większości są zdania, że niesieniem pomocy osobom, które nie są w stanie samodzielnie poradzić sobie ze swoimi problemami, powinny zajmować się władze – lokalne (77 proc.) lub centralne (69 proc.). Znacząca część badanych jako podmioty odpowiedzialne wskazuje także rodzinę (44 proc.), fundacje i stowarzyszenia (39 proc.) oraz Kościół (28 proc.)" - czytamy w komentarzu do badania.

Wśród rzeczywiście udzielających pomocy badani wymieniali najczęściej władze lokalne (54 proc.) i rodzinę (52 proc.), zaś znacznie dalej rząd oraz organizacje i instytucje państwowe (32 proc). Jednak, jak zaznaczono w komentarzu do badania, "działania władz centralnych zauważa większy odsetek badanych niż przed dziesięcioma laty" - zaobserwowano wzrost o 7 proc. Kościół wskazało 25 proc. badanych.

"Podmioty instytucjonalne: przede wszystkim władze centralne, ale także samorządy, fundacje i stowarzyszenia czy organizacje charytatywne częściej wskazywane są jako ci, którzy powinni pomagać, niż jako rzeczywiście pomagający" - napisano.

Respondentów zapytano również o poglądy związane z systemem pomocy społecznej. 92 proc. odpowiedziało, że korzystanie z pomocy społecznej "może się przydarzyć każdemu" i "nie jest to powód do wstydu". 78 proc. sądzi, że wsparcie powinno być udzielane "raczej w formie konkretnej pomocy rzeczowej lub usług niż zasiłków finansowych". 51 proc. badanych uważa, że taka pomoc nie powinna być znaczna i powinna się kończyć "tak szybko, jak jest to możliwe". Natomiast 41 proc. jest zdania, że powinna być ona niesiona tak długo, jak długo jej potrzebujący sobie nie radzą.

Autorzy badania podkreślają również zmianę nastawienia odnośnie adresatów pomocy społecznej. Jak zaznaczają - 20 lat temu 63 proc. badanych było zdania, że taka pomoc powinna być udzielana tylko najuboższym. W obecnym badaniu uważa tak tylko 34 proc.

"Rosnące poparcie dla szerokiej dostępności pomocy społecznej zapewne po części można łączyć ze zmianą kontekstu i pojawieniem się świadczeń państwowych, przyznawanych niezależnie od sytuacji finansowej (program +Rodzina 500 plus+). Trzeba jednak podkreślić, że jest to trend dłuższy – różnica wskazań między rokiem 2008 a 1998 jest znaczniejsza niż między 2018 a 2008. Przypuszczalnie można to tłumaczyć rosnącym poziomem zamożności państwa, które według badanych może sobie pozwolić na coraz szerzej zakrojone wsparcie jednostek będących w trudnej sytuacji" - napisano w komentarzu.

Z badania wynika ponadto, że 76 proc. osób, które korzystają bądź korzystały z pomocy społecznej opowiada się za szerokim dostępem do wsparcia. Osoby te częściej wskazują też, że pomoc powinna być długotrwała (61 proc.). Często twierdzą również, że pomoc "powinna być oferowana w formie zasiłków finansowych, chociaż większość korzystających z pomocy opowiada się za udzielaniem wsparcia w formie rzeczowej lub usług".

"Mniej więcej jedna trzecia badanych (32 proc.) uważa, że na pomoc społeczną wydaje się ze środków publicznych zbyt mało pieniędzy. Wprawdzie wciąż jest to odpowiedź najczęstsza, jednak odsetek wybierających ją respondentów jest zdecydowanie niższy niż w poprzednich pomiarach. W roku 2008 tego zdania było 57 proc. badanych, a w 2004 – 74 proc. Zwiększył się natomiast odsetek respondentów twierdzących, że na pomoc społeczną wydaje się ze środków publicznych tyle, ile trzeba (do 27 proc. obecnie), oraz odsetek uważających, że na ten cel przeznacza się zbyt dużo pieniędzy (do 15 proc.)" - zauważają autorzy badania.

42 proc. Polaków jest zdania, że z pomocy społecznej korzystają przede wszystkim osoby "naprawdę jej potrzebujące". 9 proc. uważa, że otrzymują ją tylko takie osoby. Jedna czwarta respondentów (26 proc.) twierdzi, że ze wsparcia korzystają w podobnym stopniu ludzie naprawdę potrzebujący, ale również tacy, którzy poradziliby sobie bez niego. 14 proc. badanych uważa, że pomocy społecznej brakuje dla naprawdę potrzebujących, bo korzystają z niej przede wszystkim ci, którzy mogliby się bez niej obyć.

Badanie "Aktualne problemy i wydarzenia" (339) przeprowadzono metodą wywiadów bezpośrednich (face-to-face) wspomaganych komputerowo (CAPI) w dniach 16–23 sierpnia 2018 roku na liczącej 1066 osób reprezentatywnej próbie losowej dorosłych mieszkańców Polski.(PAP)