Iga Cembrzyńska nie żyje. Zagrała m.in. w kultowej „Hydrozagadce", śpiewała w paryskiej Olympii [nagranie]

Odeszła Iga Cembrzyńska/fot. Piotr Walczak/archiwum

W wieku 87 lat zmarła Iga Cembrzyńska, aktorka, scenarzystka, reżyserka, piosenkarka, kompozytorka - podaje TVP Info. O śmierci wybitnej artystki poinformował publicysta ks. Andrzej Luter.

Iga Cembrzyńska, właśc. Maria Elżbieta Cembrzyńska urodziła się 2 lipca 1939 w Radomiu. Była aktorką, scenarzystką, reżyserką, piosenkarką, kompozytorką i producentką filmową. Była żoną reżysera Andrzeja Kondraciuka i stałą odtwórczynią ról w jego filmach i ich współtwórczynią.

W czasie studiów przyjęła imię Iga, które nawiązuje do Igi Mayr, jej aktorskiej inspiracji. Po swoim pierwszym występie w klubie studenckim „Medyk” przyjęła propozycję współpracy z orkiestrą jazzową Eskulap – chcąc uniknąć konsekwencji ze strony rektora PWST, Jana Kreczmara, który zakazywał studentom pracy zawodowej, śpiewała pod pseudonimem Maria Skalska. Będąc na czwartym roku studiów, na zaproszenie Ludwika Sempolińskiego wystąpiła w programie Profesor i jego uczniowie, w którym zaśpiewała utwór „Peruwianka”. Po udziale w programie otrzymała propozycję nagrań radiowych oraz zagrania Lukrecji w przedstawieniu telewizyjnym „Spazmy modne". Występowała też w spektaklach dyplomowych: „Czuła struna", „Przy drzwiach zamkniętych" i „Ksiądz Marek".

W 1962 ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Dykcję doskonaliła w Instytucie Głuchoniemych w Warszawie. Po studiach debiutowała w Teatrze Telewizji oraz została zaangażowana do Teatru Powszechnego w Warszawie, za kadencji Adama Hanuszkiewicza zagrała m.in. Annę w spektaklu „Dla miłego grosza", Zosię w „Weselu" i Ałłę w „Kolumbach".

W 1964 debiutowała na ekranie rolą księżniczki Eminy w „Rękopisie znalezionym w Saragossie" Wojciecha Hasa, a także odebrała trzecią nagrodę w kategorii „Piosenka kabaretowo-rozrywkowa” za wykonanie utworu „Intymny świat” na 2. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. W 1965 otrzymała z Bohdanem Łazuką drugą nagrodę za wykonanie piosenki „W siną dal” na 3. KFPP w Opolu, a także zagrała żonę Kowalskiego, głównego bohatera filmu Tadeusza Konwickiego „Salto" oraz przez dwa miesiące występowała – na zaproszenie Bruno Coquatrixa – w paryskiej Olympii.

Po zakończeniu kontraktu otrzymała propozycję przedłużenia umowy i zagrania kolejnych koncertów, jednak odmówiła. W 1966 wystąpiła w programie „Divertimento op. 3 Szelesty jesienne" Jeremiego Przybory oraz zaczęła występować w Teatrze Komedia w Warszawie. W latach 1966–1977 była laureatką Srebrnej Maski w plebiscycie „Expressu Wieczornego” na najpopularniejszą aktorkę. W 1967 zagrała Lorę Neuman, główną bohaterkę filmu Jerzego Zarzyckiego „Komedia z pomyłek" (1968), także została aktorką Teatru Ateneum, w którym debiutowała rolą Mariki w spektaklu Leona Kruczkowskiego „Niemcy" w reżyserii Janusza Warmińskiego, a w 1968 zagrała Kobietę w musicalu Agnieszki Osieckiej „Apetyt na czereśnie" w reż. Zdzisława Tobiasza.

W 1970 odmieniła swój wizerunek, który po raz pierwszy zaprezentowała w filmie Andrzeja Kondratiuka „Hydrozagadka" (1970), do którego nakręciła również czołówkę. Na przestrzeni kolejnych lat zagrała w kilku innych, reżyserowanych przez Kondratiuka filmach, m.in.„ Skorpion, panna i łucznik", „Jak to się robi" czy „Pełnia". W 1972 zadebiutowała z recitalem „Cztery dialogi z sumieniem" według tekstów Mariny Cwietajewej, za który odebrała nagrodę specjalną na Spotkaniach Teatrów Jednego Aktora we Wrocławiu.

• W 1979 otrzymała Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury”. W 1980 odeszła z Teatru Ateneum. Za rolę Baby w „Gwiezdnym pyle" (1982) Andrzeja Kondratiuka otrzymała statuetkę Złotego Ekranu od czytelników magazynu „Ekran”.

• W 1989 wydała album pt. „Szkoła tańców salonowych", a w 1999 – płytę pt. „Mój intymny świat" – Koncert w Trójce.

• W latach 90. prowadziła zajęcia wokalne w PWSFTviT w Łodzi, a w 1997 wystąpiła z byłymi uczniami z recitalem Iga Cembrzyńska i jej uczniowie w Teatrze Syrena w Warszawie.
• W 2000 zadebiutowała jako reżyserka, tworząc film dokumentalny „Pamiętnik filmowy Igi C." W kolejnych latach premierę miały jeszcze jej dwa filmy, oba poświęcone kobietom w sporcie: w 2002 ukazał się dokument „48 godzin z życia kobiety" o kick-bokserce Agnieszce Rylik, a w 2003 – „Ikar w spódnicy" o Małgorzacie Margańskiej, mistrzyni świata w szybownictwie akrobatycznym. W 2006 grała w spektaklu „Klimakterium... i już" w Teatrze Rampa.

• 15 marca 2016 ukazała się książka „Mój intymny świat”, wywiad-rzeka z Igą Cembrzyńską, przeprowadzony przez Magdalenę Adaszewską.
• Warto wiedzieć, że artystka miała pewne związki z regionem. Przez krótki czas studiowała filozofię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Pojawiła się także jako Gołde na afiszu prezentowanego w Operze Nova od 1992 roku „Skrzypka na dachu".
• Promowała także podczas bydgoskiego Festiwalu EnergaCamerimage w 2018 film „Jak pies z kotem" będący obrazem jej niezwykle twórczej, choć niełatwej relacji z reżyserem Andrzejem Kondratiukiem.