Przemoc domowa? Dziś jeden telefon na policję zmienia wszystko [rozmowa]

- Nie wolno się bać. Nie wolno też odchodzić z raz obranej drogi. Jeśli chcemy się wyzwolić z rąk oprawcy, to trzeba być konsekwentnym - mówi poseł Anna Kwiecień/fot. Pixabay

- Często spotykamy się z krytyką, że robimy za dużo - że za bardzo jesteśmy represyjni w stosunku do osób dopuszczających się przemocy w rodzinie, ale uważam, że tu absolutnie nie może być litości. Sprawca musi mieć poczucie, że nie jest bezkarny i musi się bać! - mówiła poseł Anna Kwiecień w „Rozmowie dnia” Polskiego Radia PiK.

Magdalena Ogórek: Wczoraj była konferencja prasowa ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego o kolejnych działaniach, które mają zapobiegać przemocy domowej. Specjalnie zwracam na to uwagę, bo pamiętam, jak PO i Lewica grzmiały, że należy coś z tym zrobić, a same nie podejmowały żadnych działań. Wyszło więc tak, że Zjednoczona Prawica wprowadziła wszystko, czego nie udało się wcześniejszym obozom rządzącym, bo już 2 lata temu mieliśmy dużą reformę, której efektem było oddzielenie sprawcy od ofiary. Teraz ministerstwo idzie dalej.
Anna Kwiecień: Przemoc domowa dotyka najsłabszych - bardzo często kobiety, dzieci czy starsze osoby w rodzinie. Z reguły osoba, która stosuje przemoc domową jest silniejsza - albo fizycznie, albo ekonomicznie i wykorzystuje to, by inną osobę z rodziny gnębić, poniżać i uderzać w jej godność. Od lat bardzo wiele w tej sprawie robi Ministerstwo Sprawiedliwości, często spotykamy się wręcz z krytyką, że robimy za dużo - że za bardzo jesteśmy represyjni w stosunku do takich osób, ale uważam, że w tu absolutnie nie może być litości. Sprawca musi mieć poczucie, że nie jest bezkarny i musi się bać! To on musi się bać, a nie ofiara - nie ktoś w rodzinie, kto doznaje przemocy.
Dlatego kieruję ogromne podziękowania dla wszystkich pracowników ministerstwa, dla pana ministra - za to, że wprowadza tego rodzaju rozwiązania do naszego systemu prawnego. Dzięki temu - jestem przekonana, że takie sytuacje będą zdarzały się coraz rzadziej.

Bardzo mi zależało, żeby to wybrzmiało – żeby wszystkie osoby, które nas słuchają w tym momencie wiedziały, że na taką sytuację jest rozwiązanie. Kat zawsze czerpał siłę z tego, że czuł się bezkarny. Uważał, że na przykład bezrobotna kobieta, która w domu czeka z trójką dzieci, ma dużo mniejsze szanse, żeby wyzwolić się z jego represji. Tak nie jest! Należy podkreślić, że jeden telefon na policję w tej chwili zmienia wszystko.
- Nie wolno się bać. Nie wolno też odchodzić z raz obranej drogi. Jeśli chcemy się wyzwolić z rąk oprawcy, to trzeba być konsekwentnym. Do tego zachęcam – dlatego, że bardzo często ofiara zmienia zdanie w obawie, że będzie bezradna, że pozostanie sama z wieloma problemami, że na przykład nie udźwignie problemów ekonomicznych.
Moim zdaniem dzisiaj jest bardzo wiele instytucji, ośrodków, które naprawdę są w stanie pomóc takiej osobie. Trzeba znaleźć w sobie pokłady odwagi, aby zawalczyć o siebie, często też o najbliższych - swoje dzieci. Nie wolno pozwalać, żeby oprawca był bezkarny, niszczył życie tej osobie - zazwyczaj ofiarami są kobiety i dzieci, ale są też sytuacje, że mężczyzna staje się ofiarą przemocy domowej. Apeluję więc, żeby zarówno kobiety, osoby starsze, ale i mężczyźni, którzy doznają przemocy nie obawiali się, nie wstydzili - bo też bardzo często kryje się za tym wstyd przed środowiskiem czy rodziną.
Przemoc domowa często rujnuje życie przede wszystkim dzieci - w ten sposób, że są jej świadkami i z takim chorym kapitałem wchodzą w dorosłe życie, a potem bardzo często - niestety - powielają te złe wzorce. Dla dziecka najlepszym kapitałem jest miłość. Jeżeli dwie osoby nie są w stanie obdarować go miłością, nie potrafią między sobą zbudować zdrowych relacji, to lepiej, żeby dziecko nie oglądało patologicznych sytuacji, lepiej odizolować je od sprawcy przemocy. (...)

POSŁUCHAJ CAŁEJ ROZMOWY DNIA

PRZEMOC DOMOWA - NOWE PRZEPISY
1 grudnia br. Sejm uchwalił – przygotowaną przez Ministerstwo Sprawiedliwości – nowelizację Kodeksu postępowania cywilnego. Dzięki ustawie antyprzemocowej, obowiązującej od 30 listopada 2020 r., sprawca przemocy domowej zagrażający bliskim musi natychmiast opuścić mieszkanie. Do października br. wystawiono niemal 8 tys. nakazów opuszczenia lokalu. Policja i Żandarmeria Wojskowa dostały skuteczne narzędzia mające chronić ofiary przemocy. Od czasu wejścia w życie ustawy antyprzemocowej do końca października br. do miejsc świadczących pomoc pokrzywdzonym zgłosiło się ponad 22 tys. osób dotkniętych przemocą. Ponad 17,5 tys. z nich stanowią kobiety.

Więcej wsparcia dla ofiar przemocy

Nowe przepisy porządkują i ujednolicają dotychczasowe zasady postępowania, uwzględniając normy prawa krajowego i międzynarodowego. Prokurator Agnieszka Welenc podkreśliła, że odnoszą się one nie tylko do postępowania karnego, ale także administracyjnego, cywilnego czy udzielania pomocy.

W toku postępowania osoby pokrzywdzone otrzymają informację o pomocy, jaką mogą uzyskać. Udzielać jej będą między innymi podmioty, które otrzymały na ten cel dotację z Funduszu Sprawiedliwości. Przy ocenie danego czynu ważne będą wiek i stan zdrowia osoby pokrzywdzonej. Istotne będzie również to, czy stosujący przemoc jest recydywistą oraz stan jego zdrowia psychicznego. W przypadku przemocy domowej działania nie będą ograniczać się do przesłuchania sprawcy i jego najbliższych. Zabezpieczane będą różne dowody (m.in. dokumentacja medyczna, informacje o interwencjach policji).

- Temu celowi służy również zamieszczanie na stronach internetowych prokuratur informacji o podmiotach, które świadczą pomoc osobom pokrzywdzonym w zakresie pomocy psychologicznej, poradnictwa prawnego i poradnictwa specjalistycznego lub udzielają ofiarom schronienia. Chodzi o to, aby nie zostawić pokrzywdzonego bez pomocy – stwierdziła prokurator Agnieszka Welenc.

W trosce o małoletnich i niepełnosprawnych

Szczególne przepisy będą obowiązywać, gdy pokrzywdzonym lub świadkiem będzie osoba małoletnia lub z niepełnosprawnościami intelektualnymi. W przypadku małoletnich niezwłocznie zostanie powołany kurator. Z urzędu może zostać również wszczęte postępowanie o ograniczenie – w skrajnych przypadkach także pozbawianie – władzy rodzicielskiej. Miejsce i sposób przesłuchania takich osób powinny być komfortowe dla pokrzywdzonego dziecka. W przesłuchaniu powinien uczestniczyć biegły psycholog, mający specjalizację z psychologii dziecięcej. Jeżeli przesłuchiwana będzie osoba z niepełnosprawnością intelektualną lub osoba ze spektrum autyzmu, towarzyszyć jej może asystent komunikacji.

Nowe narzędzia i zadania prokuratorów

Nowe przepisy zobowiązują też prokuratorów do zdecydowanego reagowania na wszelkie przypadki użycia gróźb lub przemocy wobec pokrzywdzonego oraz świadków. W takiej sytuacji mają oni obowiązek niezwłocznie wyjaśnić ich okoliczności lub – jeśli zachodzą ku temu uzasadnione przesłanki – wszcząć postępowanie karne.

Osoba, która stosuje przemoc domową, będzie musiała natychmiast opuścić mieszkanie. Będzie również nałożony na nią zakaz zbliżania i komunikowania się z ofiarami. Prokuratorzy będę ściśle współpracować z policją i Żandarmerią Wojskową, monitorując sprawców przemocy. Sprawca przemocy może również zostać skierowany na zajęcia korekcyjno-edukacyjne lub leczenie.