Sobota, 19 czerwca 2021 r.   Imieniny: Gerwazego, Protazego
Polskie Radio PiK » Kultura
Zakątek
2020-09-15, 17:23 PAP

Zmarł dyrygent i kompozytor Jan Krenz, autor muzyki m.in. do „Kanału” Wajdy [nagranie archiwalne]

W wieku 94 lat zmarł dyrygent i kompozytor Jan Krenz. Fot. Pixabay
W wieku 94 lat zmarł dyrygent i kompozytor Jan Krenz. Fot. Pixabay
W wieku 94 lat zmarł dyrygent i kompozytor Jan Krenz. Należał do generacji muzyków, która rozpoczynając swą działalność po wojnie, dała fundamenty życiu muzycznemu w naszym kraju. Krenz jest m.in. autorem muzyki do "Kanału" Andrzeja Wajdy, "Eroiki" i "Zezowatego szczęścia" Andrzeja Munka.
– Byłem dzieckiem szczęścia i nie mogę narzekać na los, który mi otwierał przeróżne drzwi do mojej tak zwanej kariery - powiedział w rozmowie z Elżbietą Markowską, byłą dyrektor Programu 2 Polskiego Radia, Krenz.

– Przeżyłem trzy czwarte tego stulecia, i im większy ten bagaż przeszłości, im więcej spojrzenia na wszystkie wydarzenia, dobre i złe, to wszystko razem tworzy refleksje. Trudno tu o jakieś jednoznaczne wnioski, ale ja bym powiedział w przeciwieństwie do wielu ludzi, którzy mówią: o Boże jak bym chciał jeszcze raz być młodym, mówię bez kokieterii, że nie chciałbym być jeszcze raz młodym i czynić te wszystkie błędy, te wszystkie poszukiwania. Mnie się wydaje, że człowiek z perspektywy wielu, wielu lat ma normalne i coraz prawdziwsze spojrzenie na życie - dodał.

Ocenił, że kiedy skończyła się wojna, to jego pokolenie muzyków "powołane było przez los do tworzenia tego wszystkiego, co właściwie zniszczyła wojna i powstanie".

Jan Krenz urodził się 14 lipca 1926 roku. Podczas okupacji kształcił się pod kierunkiem Zbigniewa Drzewieckiego (fortepian) i Kazimierza Sikorskiego (kompozycja). W latach 1945-47 odbył studia muzyczne w klasie dyrygentury u Kazimierza Wiłkomirskiego i w klasie kompozycji u Sikorskiego w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi, uzyskując na ich zakończenie dyplom z odznaczeniem.

Debiutował w Filharmonii w Łodzi 6 stycznia 1946 r. W latach 1947-49 zajmował stanowisko dyrygenta Filharmonii Poznańskiej, w latach 1949-1951 związany był z Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach, gdzie współpracował do z Grzegorzem Fitelbergiem.

Lata 1953-67 to intensywna działalność na czele WOSPR, obejmująca nagrania, koncerty, liczne prawykonania dzieł polskich kompozytorów, stały udział w festiwalach Warszawska Jesień oraz wyjazdy zagraniczne, które uczyniły tę orkiestrę zespołem znanym i cenionym na świecie. W roku 1963 odbyło się triumfalne i najdłuższe w dziejach polskich orkiestr tournée WOSPR (55 koncertów) przez ówczesny Związek Radziecki, Mongolię, Chiny, Japonię aż po Australię i Nową Zelandię.

W latach 60. pełnił funkcję I dyrygenta Orkiestry Denmarks Radio w Kopenhadze, co było wynikiem sukcesów odniesionych w Skandynawii. Lata 1968-73 to współpraca z Teatrem Wielkim w Warszawie i premiery, które zapisały się w historii polskiej opery, m.in. "Otello", "Elektra" i "Borys Godunow".

Był także dyrygentem orkiestry Danmarks Radio w Kopenhadze, współpracował z orkiestrą Yomiuri Nippon Symphony w Tokio oraz prowadził gościnnie takie zespoły, jak Berliner Philharmoniker, Staatskapelle Dresden, Filharmonia Leningradzka, Concertgebouw Orchestra w Amsterdamie.

W 1979 r. podpisał trzyletni kontrakt jako Generalmusikdirektor w Bonn. Powiększył Orchester der Beethovenhalle do 122 muzyków i wystawił m.in. trzyaktową wersję Lulu Berga i Straszny dwór Moniuszki z czołowymi polskimi wykonawcami. Jako kompozytor debiutował w czasie okupacji "Kwartetem smyczkowym" na prywatnym koncercie konspiracyjnym. Uprawiał twórczość kameralną, wokalną i symfoniczną.

W latach 80. – po piętnastoletniej przerwie – znów powrócił do kompozycji ("Missa breve", "Musica da camera", "Epitaphion", "II Symfonia", "Sinfonietta per fiati", "III Symfonia"). Od 1983 do 1985 współpracował z Radiem Holenderskim w Hilversum. Uczestniczył regularnie w Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień", otrzymując dwukrotnie - w 1969 i 1974 - Nagrodę "Orfeusza" za wykonania muzyki polskiej, oraz w festiwalach w Edynburgu, Bergen, Pradze, Montreux, Osace i Wiedniu.

We wrześniu 2005 objął stanowisko dyrektora artystycznego i I dyrygenta Filharmonii Krakowskiej, które piastował do lipca 2008.

Jest autorem muzyki teatralnej i filmowej (m.in. do filmów "Kanał" Andrzeja Wajdy oraz "Eroica" i "Zezowate szczęście" Andrzeja Munka).

Krenz był laureatem wielu nagród, m.in. otrzymał Złoty Krzyż Zasługi (1952), Nagrodę Państwową II stopnia (1955), Nagrodę Muzyczną miasta Katowic (1957), dwukrotnie Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich (1968 i 1996), Nagrodę Państwową I stopnia (1972), Nagrodę "Diamentowa Batuta" z okazji 70-lecia Polskiego Radia (1995), Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" (2005) oraz liczne międzynarodowe nagrody za nagrania płytowe. W 2011 otrzymał nagrodę honorowego Koryfeusza Muzyki Polskiej, przyznawaną przez Instytut Muzyki i Tańca.

W 2018 otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Muzycznej im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi.

Informację o śmierci kompozytora potwierdziła Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach. Jan Krenz urodził się 14 lipca 1926 roku we Włocławku.
Rozmowa archiwalna Ewy Dąbskiej z Janem Krenzem

Kultura

2021-06-19, godz. 12:15 Sztuka i świętość natury - ta wystawa pyta o przetrwanie świata [zdjęcia] Trzydziestu siedmiu artystów z Polski, Niemiec i Litwy prezentuje swoje prace na wystawie X Triennale Sztuki Sacrum. Świętość natury?. Ekspozycja otwarta zost ... » więcej 2021-06-19, godz. 11:30 Państwo Wanda i Leonard Pietraszakowie przekazali Bydgoszczy cenną kolekcję obrazów „Stanisławski i uczniowie' to tytuł wystawy, którą już można oglądać w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy. Ta wspaniała kolekcja prawie 60 obrazów autorstwa Jana S ... » więcej 2021-06-18, godz. 17:23 To będzie koncert idealny na gorący wieczór: „Sen nocy letniej" „Sen Nocy Letniej' - tak Filharmonia Pomorska zatytułowała koncert symfoniczny, który poprowadzi dziś (18.06.) Jose Maria Florencio - obecnie dyrektor muzyczn ... » więcej 2021-06-18, godz. 16:48 Dzieci świata na zdjęciach Elżbiety Dzikowskiej. Plenerowa wystawa w Toruniu Plenerowa wystawa „Dzieci świata' otwarta została przed Książnica Kopernikańską w Toruniu. Autorką prac jest znana podróżniczka Elżbieta Dzikowska. » więcej 2021-06-18, godz. 07:47 Biblioteka to nie tylko wypożyczalnia, to dużo więcej. Tak jest na „Londynku” [zdjęcia, wideo] Filia Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy otwarta. To nowa odsłona filii nr 5 dla dorosłych i dzieci „Londynek - międzykulturowe i mię ... » więcej 2021-06-17, godz. 20:53 Kanał pełen kultury czyli nowy cykl w pięknych okolicznościach przyrody [program na lato] „Kanał Kultura” to projekt społeczny realizowany w ramach Bydgoskiego Budżetu Obywatelskiego. Jest to cykl koncertów plenerowych wzdłuż Kanału Bydgoskiego. » więcej 2021-06-17, godz. 07:45 Stworzą nowe murale i odnowią stare. Dzieje się w Bydgoszczy [zdjęcia] Młodsze dzieci uczestniczyły w warsztatach fotograficznych, starsze rozmawiały o muralach i sztuce ulicznej - skąd wziął się street art i jak go czytać. Wszys ... » więcej 2021-06-16, godz. 19:21 Toruń świętuje. Na afiszu mnóstwo koncertów, warsztatów, animacji [program] Zawody strażaków, mobilne koncerty, rycerskie festyny - w Toruniu już w najbliższą niedzielę (20.06.) zaczyna się Święto Miasta. Będzie okazja nie tylko do ro ... » więcej 2021-06-16, godz. 16:34 Jerzy Maksymiuk dyryguje Capellą Bydgostiensis. W repertuarze muzyka dawna Maestro Jerzy Maksymiuk od kilku dni wraz z Capellą Bydgostiensis przygotowuje środowy (16 czerwca) koncert kameralny. W programie znajdą się kompozycje Telem ... » więcej 2021-06-16, godz. 11:40 Nasze miasto na dużym ekranie, czyli premiera „Miasta" Marcina Sautera 23 czerwca, w bydgoskim Kinie „Orzeł' odbędzie się uroczysta prapremiera debiutu fabularnego Marcina Sautera pt. „Miasto”. W rolach głównych wystąpili: Karoli ... » więcej
1234567