Z archiwum wakacyjnego przewodnika

Askaukalis w sercu Kujaw! Odkrycie wioski zaczęło się od rzymskiej monety [zdjęcia]

Obejrzeliśmy i przybliżyliśmy historię wioski Askaukalis w sercu Kujaw/fot: Adriana Andrzejewska-Kuras

Odwiedzamy Kruszę Zamkową – wioskę pod Inowrocławiem, która w czasach Cesarstwa Rzymskiego miała znajdować się na szlaku bursztynowym. Pozostałości po Askaukalis – bo tak nazywała się niegdyś miejscowość – są od lat odkrywane przez archeologów podczas badań na polu rodziny Paterów.

W latach 60. XX wieku Julian Pater znalazł tu rzymską monetę. Dziś miejsce pokazuje turystom jego syn. Można zobaczyć pozostałości ceramiki, rekonstrukcję świątyni, a także kamienie, które dawniej pełniły różne funkcje.

– Mój tata, Julian Pater jest zapisany w historii jako odkrywca Askaukalis. Wiem, że są niektóre osoby, które negują, że ta wioska nie mieściła się w Kruszy Zamkowej. Nie jestem archeologiem, ale według tych wszystkich rzeczy, artefaktów, wykopalisk, to mamy bardzo mocną hipotezę, którą postawiła pani profesor Broniewska (prof. Aleksandra Cofta-Broniewska – przyp.), jeżeli na naszym polu znaleziono bardzo duży ogrom zabytków metalowych, jest dziewięć świątyń z okresu rzymskiego. Mało tego na tym samym miejscu były pochówki ludzkie, do tej pory odnalezionych jest 12 osobników. Te osoby są datowane na 4320 lat przed naszą erą. Mam zdjęcie z 2016 roku, pokazane są wykopy i miejsca po świątyni, która funkcjonowała 2000 lat temu. Obok jest widoczny pochówek pieska z okresu rzymskiego, a spod tego psa wychodzi pół uszkodzonej kobiety, która była położona 4000 lat wcześniej, czyli na tym samym miejscu byli ludzie 6500 lat przed nami – opowiadał Krzysztof Pater.

Wszystko się zaczęło od jednej monety, odnalezionej w polu. – Tata znalazł ją w 1962 roku. Przyniósł ją do muzeum w Inowrocławiu wraz z kartką zeszytu, na której była mapka naszego pola. Zaznaczył znakiem X, że 30 metrów od granicy znalazł tę monetę. To zainspirowało panią profesor Broniewską, że tam była ta moneta usytuowana. Przyjechała do Kruszy w 1971 roku. Tata się zgodził, żeby pani profesor chodziła po polu z archeologami i każdy z tych studentów miał za zadanie zbierać wszystkie zabytki. Ich nagromadzenie na powierzchni było duże, to były dziesiątki kilogramów. Od 1973 do 1977 roku zawsze po żniwach pani profesor prowadziła wykopy. Po znalezieniu tych wszystkich zabytków, umiejscowiła osadę Askaukalis. W polu tych wszystkich zabytków wioska znajdowała się właśnie tu.

– Profesor Broniewska w latach 70., gdy przekopała to pole, podjęła taką hipotezę, że Askaukalis powinno się mieścić tutaj. Duga sprawa jest taka, że pani profesor umiejscowiła to nasze stanowisko archeologiczne, czyli Krusza Zamkowa III jako wielokulturowe stanowisko archeologiczne. Mało tego, że 2000 lat temu tędy najprawdopodobniej przebiegał szlak bursztynowy, ale wcześniej na tej osadzie, około 4000 lat tutaj byli ludzie – dodał Pater.

Cała rozmowa Adriany Andrzejewskiej-Kuras z Krzysztofem Paterem do odsłuchania poniżej.

Inne propozycje naszego „Wakacyjnego przewodnika po regionie” znajdują się TUTAJ.