MIChA PAN zbuduje sieć naukowo-badawczą w Polsce. Wystartuje w październiku w Toruniu
2026-09-23, 14:36 DW/PAP
Na zdjęciu od lewej: dyrektor MIChA PAN prof. dr hab. Bogusław Buszewski, marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki i prezes PAN prof. dr hab. Marek Konarzewski/fot. PAP/Agnieszka Bielecka
Badaniem zanieczyszczeń środowiska, diagnostyką nowotworów, kontrolą jakości surowców czy metrologią zajmie się nowy Międzynarodowy Instytut Chemii Analitycznej PAN (MIChA). Placówka z centralą w Toruniu oficjalnie rozpoczyna pracę 1 października – poinformował dyrektor jednostki prof. Bogusław Buszewski.
– Chcemy jako międzynarodowy instytut wykorzystywać nowoczesne techniki pomiarowe i metodyki, by z grupy setek tysięcy związków umieć wyizolować pojedynczą substancję i ją oznaczyć – powiedział prof. Buszewski.
Dzięki temu ma powstać centrum doskonałości – ośrodek, który będzie odpowiadał za kontrolę i zapewnienie jakości badanych produktów czy surowców.
- Nowa placówka ma zatrudniać około 50 osób i docelowo działać będzie w strukturze rozproszonej - sieciowej.
- Centrala w Toruniu odpowiadać ma za rozwój technik rozdzielania mieszanin chemicznych (chromatografię i techniki pokrewne), metody przygotowywania próbek czy/i techniki spektralne.
- Poszczególne ośrodki w kraju współpracujące z MIChA specjalizować się będą w poszczególnych dziedzinach chemii analitycznej: np. Gdańsk zajmie się analityką morza, Poznań chemią gospodarczą, kosmetyczną i materiałową, Wrocław chemią rolną, Warszawa metrologią i wzorcowaniem, Lublin fitochemią (chemią roślin), a Łódź analityczną chemią przemysłową.
- Zaplanowana struktura rozproszona umożliwi lepsze wykorzystanie potencjału kadrowego (wybitnych specjalistów z innych ośrodków), a także zasobów aparaturowych (drogiego, specjalistycznego instrumentarium).
Placówka PAN zajmować się ma w dużej mierze badaniami podstawowymi. Władze nowej jednostki planują jednak również wprowadzanie opracowanych rozwiązań do praktyki tj. przemysłu, farmacji, medycyny, itd. W przekazywaniu wyników badań do gospodarki ma uczestniczyć też Kujawsko-Pomorskie Centrum Naukowo-Technologiczne im. prof. Jana Czochralskiego.
Zakres prac naukowców obejmuje ochronę środowiska, w tym szczegółowe badania jakości wody oraz analizę zanieczyszczeń morskich, do których zalicza się pozostałości po broni chemicznej na dnie mórz. Badacze będą analizować również wpływ drobin plastiku (nanoplastików) oraz substancji chemicznych stosowanych w przemyśle (związków perfluorowanych) na mikroorganizmy żyjące w organizmie człowieka (mikrobiom).
W obszarze medycyny instytut skupi się na diagnostyce żywności oraz poszukiwaniu wskaźników biologicznych, które pozwalają na wczesne wykrywanie chorób nowotworowych, m.in. płuc, jelita grubego i prostaty. Prace obejmą także rozwój nanomateriałów i wykorzystanie sztucznej inteligencji do analizy danych chemicznych (chemometria).
– Chemia analityczna to działania na pograniczu biologii, medycyny, ochrony środowiska i nowoczesnych technologii. Dzięki nim możemy odpowiednio zastosować leki w celach terapeutycznych, konsumować bezpieczną żywność czy właściwie podchodzić do zagadnień ekologicznych i przemysłowych – zaznaczył prof. Buszewski. – Chemia analityczna odpowiada na cztery podstawowe kwestie dotyczące badanych próbek: jaka tam jest substancja, ile jej jest, jak to zmierzyć i dlaczego dana substancja się tam znajduje – wymienił dyrektor MIChA PAN.
Jak zaznaczył, nie ma jednej standardowej metody pomiaru składu, a każda procedura musi być dopasowana do konkretnej substancji-analitu. Metody dobiera się tak, aby powstał tzw. finger print, czyli unikalny profil analityczny. Wiąże się to z opracowaniem referencyjnych materiałów odniesienie jako wzorców pomiarowych. Chodzi o wskazywanie, czy dane stężenia danego składnika mieszczą się w normach, a jakie – są groźnym od nich odstępstwem.
Metody analityczne opierają się na czterech głównych grupach narzędzi: technikach separacyjnych (rozdzielania, z których najbardziej rozpowszechniona jest chromatografia), elektrochemicznych, spektralnych i spektroskopowych oraz grawimetrycznych (wagowych). We wszystkich przypadkach najważniejszym parametrem jest sygnał, który dostarcza informacji o badanych związkach, jego kształt, intensywność i forma. Ważne, by umieć zinterpretować procesy i zjawiska otaczającego na świata.
![Budowa przy ul. Św. Trójcy wkrótce się zakończy. Co z Kordeckiego Zbliża się finał [zdjęcia]](public/info/2026/thumb_480_0/2026-08-21_178732015510.jpeg)
![Pożar domu jednorodzinnego w Sicienku. Nocna akcja strażaków [zdjęcia]](public/info/2026/thumb_480_0/2026-08-22_178737722310.jpg)
