„Celem była gehenna Polaków”. W Toruniu uczczono rocznicę pierwszej wywózki na Sybir [zdjęcia]

Uroczystość pod pomnikiem na terenie VI Liceum Ogólnokształcącym w Toruniu/fot. Michał Zaręba

Torunianie oddali hołd sybirakom. W 84. rocznicę pierwszej wywózki Polaków na Sybir przedstawiciele władz miasta, szkoły i Związku Sybiraków złożyli kwiaty przed pomnikiem przy VI Liceum Ogólnokształcącym w Toruniu.

– Jako czteroletni to niewiele pamiętam [z wywózki – przyp. red.], ale sam pobyt tak – mówi sybirak Stanisław Dubiel. – Wracając, miałem już lat 11, ojciec pracował wtedy na kolei, wycinali tajgę, głodny człowiek był. No i w nocy – wszy, pluskwy – wspomina.

– Nawet Rosjanie nie wiedzieli, co jest celem. Po prostu gehenna Polaków – podkreśla Jan Myrcha, prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Toruniu. – Po prostu wywózka z kraju, przemieszanie ludności, zaludnienie Syberii. To się nigdy nie udało.

– Wojna jest czymś, co powinno zawsze być potępiane, co powinno być odbierane jako zło, które nigdy nie powinno się powtórzyć – zaznacza prezydent Michał Zaleski.

Pierwsza masowa deportacja Polaków na Sybir została przeprowadzona przez NKWD w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku. W głąb Związku Sowieckiego wywieziono wtedy około 140 tys. Polaków. Historycy szacują, że w sumie w czterech wywózkach na Syberię przetransportowano od 300 tysięcy do ponad miliona osób.