Ekspozycja będzie prezentowana od 17 września 2026 roku do 23 maja 2027 roku w Gmachu Głównym Muzeum przy ul. Gdańskiej 4.
Wystawa po raz pierwszy ukazuje kolekcję etnograficzną Muzeum jako spójną opowieść o ludziach, miejscach i tradycjach regionu. Zwiedzający zobaczą nie tylko obiekty sztuki ludowej i nieprofesjonalnej, rzeźby, malarstwo, tkaniny, wyposażenie dawnych gospodarstw domowych czy narzędzia tradycyjnych rzemiosł, lecz także archiwalne fotografie, materiały dokumentacyjne oraz efekty wieloletnich badań terenowych prowadzonych przez bydgoskich muzealników i etnografów.
Szczególne miejsce na wystawie zajmują osoby, które przez lata współtworzyły historię Działu Etnografii. Wśród nich znajduje się Wanda Szkulmowska, wybitna badaczka, dokumentalistka i popularyzatorka kultury ludowej Kujaw i Pomorza, której działalność miała ogromny wpływ na rozwój muzealnej kolekcji oraz ochronę regionalnego dziedzictwa kulturowego.
– Ta wystawa opowiada o żywej kulturze regionu i o odpowiedzialności za jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Chcemy pokazać nie tylko najcenniejsze obiekty naszej kolekcji, ale również ludzi, którzy je odnajdywali, dokumentowali i ratowali od zapomnienia. – mówi Alicja Leks, kierowniczka Działu Etnografii Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy.
Jubileuszowej ekspozycji towarzyszy publikacja „Etno/Bydgoszcz. Kolekcja etnograficzna MOB”, pierwsze kompleksowe opracowanie historii Działu Etnografii oraz rozwoju muzealnej kolekcji. Wydawnictwo ma charakter naukowo-popularyzatorski i prezentuje historię tworzenia zbiorów, działalność badawczą i edukacyjną działu, sylwetki osób związanych z jego rozwojem oraz katalog wybranych obiektów.
Projekt ma na celu popularyzację dziedzictwa kulturowego Kujaw, Pałuk, Kociewia, Ziemi Chełmińskiej, Ziemi Dobrzyńskiej, Borów Tucholskich i Kaszub oraz zwrócenie uwagi na znaczenie badań terenowych i dokumentacji w ochronie zarówno materialnego, jak i niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
– To projekt ważny nie tylko dla naszego Muzeum, ale również dla całego województwa kujawsko-pomorskiego, ponieważ buduje świadomość kulturową kolejnych pokoleń i przypomina, że tradycja pozostaje żywą częścią współczesnej tożsamości – podkreśla dr Anna Kornelia Jędrzejewska, dyrektorka Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy. - Wskazujemy na rolę Bydgoszczy, jako ważnego miejsca badań, dokumentowania i prezentowania folkloru oraz tradycji rzemieślniczych. Dostrzegamy także potrzebę stworzenia stałej ekspozycji pokazującej związki między naszym miastem, a poszczególnymi regionami etnograficznymi. Obecnie z inicjatywy Muzeum podjęto działania mające na celu wpisanie praktyk związanych z bydgoskim szyperstwem na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.
Integralną częścią projektu są również działania edukacyjne i popularyzatorskie. W czasie trwania wystawy odbędą się warsztaty prowadzone z udziałem twórców ludowych, spotkania oraz wydarzenia umożliwiające bezpośredni kontakt z tradycyjnymi technikami rzemiosła i współczesnymi depozytariuszami kultury ludowej. Są one świadectwem tego jak jest ona żywa i obecna również współcześnie.
