Uregulowanie kwestii uboju rytualnego zadaniem rządu

Rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz uważa, że do rządu należy zarówno inicjatywa uregulowania kwestii uboju rytualnego jak też przeprowadzenie konsultacji w tej sprawie.

"Konieczność podjęcia odpowiednich prac legislacyjnych w celu kompleksowego uregulowania dokonywania uboju rytualnego w Polsce jest moim zdaniem bezdyskusyjna. Przeprowadzenie natomiast potrzebnych w tej materii działań, w tym konsultacji społecznych ze wszystkimi zainteresowanymi partnerami społecznymi jest obowiązkiem Rady Ministrów" - napisała RPO w piśmie wysłanym do szefa rządu w końcu stycznia, a we wtorek zamieszczonym stronie internetowej rzecznika.

W końcu czerwca zeszłego roku białostocki sąd wystosował pytanie do Trybunału Konstytucyjnego, czy zakaz takiego uboju wynikający z ustawy o ochronie zwierząt jest zgodny z zapisami konstytucji dotyczącymi wolności religijnej. W końcu sierpnia wniosek do TK w tej sprawie skierował Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich. TK nie wyznaczył jeszcze terminu rozstrzygnięcia tych kwestii.

Jak jednak zaznaczyła prof. Lipowicz, "TK nie może zastąpić ustawodawcy w pozytywnym obowiązku tworzenia odpowiedniego prawa zapewniającego ochronę praw obywateli". "To nie rozstrzygnięcie TK w związku z pytaniem prawnym sądu w Białymstoku powinno mieć decydujący wpływ na kształt przepisów dotyczących uboju rytualnego" - dodała.

"Trzeba mieć także na względzie, że sprawa dotycząca uboju rytualnego wzbudza wiele emocji, w tym również w polskim społeczeństwie. Dlatego tak istotne jest, w mojej ocenie, podjęcie próby ustalenia kompromisu zmierzającego do pogodzenia różnych wartości konstytucyjnych" - napisała RPO.

Spór zapoczątkowany został w końcu listopada 2012 r. TK orzekł wtedy, że przepis rozporządzenia ministra rolnictwa z 2004 r., na podstawie którego dokonywany był ubój, był sprzeczny z ustawą o ochronie zwierząt, a przez to z konstytucją. Według TK sprzeczność polegała na fakcie, że ustawa pozwala na uśmiercanie zwierząt kręgowych tylko po uprzednim pozbawieniu ich świadomości, więc rozporządzenie wykroczyło poza materię ustawy.

Problem miała rozwiązać przedstawiona przez rząd nowelizacja przepisów o ochronie zwierząt, która miała dopuścić ubój rytualny na poziomie ustawy. 12 lipca zeszłego roku Sejm odrzucił jednak rządowy projekt. W związku z tym według obecnych przepisów ustawy o ochronie zwierząt taki ubój jest zakazany.

Opierając się na tych przepisach, organizacje, broniące praw zwierząt, składają doniesienia do prokuratury w sprawie przypadków przeprowadzenia uboju rytualnego i składają zażalenia w sądach, jeśli prokuratura odmawia śledztw. Organizacje religijne - żydowska i muzułmańska - wskazują natomiast na zapisy polskiej konstytucji gwarantujące wolność religijną i prawo do kultywowania własnych tradycji oraz przestrzegania wymogów religijnych.

Ponadto, jak przypominają związki religijne, zgodnie z rozporządzeniem Rady UE z 2009 r. w państwach Wspólnoty dopuszczalny jest ubój rytualny przeprowadzany w rzeźniach, chyba że dane państwo powiadomi (notyfikuje) Komisję Europejską o bardziej rygorystycznych przepisach krajowych. Wprawdzie w grudniu 2012 r. polski minister rolnictwa poinformował Komisję Europejską o obowiązywaniu w Polsce zakazu uboju rytualnego, ale - według części prawników - samo pismo ministra nie może być wystarczające, bo nie stanowi źródła prawa. (PAP)