Sobota, 15 sierpnia 2020 r.   Imieniny: Napoleona, Stelii
Polskie Radio PiK » Rozmowa dnia » Rozmowa dnia
2019-06-04, 06:10 Robert Erdmann

Prof. Radosław Sojak

Prof. Radosław Sojak
Prof. Radosław Sojak
PR PiK - Rozmowa Dnia - Prof. Radosław Sojak
Dlaczego rocznica wyborów z 4 czerwca 1989 roku nie łączy? Na ile uprawnione jest poszukiwanie analogii między 1918, a 1989 rokiem? Z tymi m.in. pytaniami zwróciliśmy się do socjologa, prof. Radosława Sojaka z UMK.

Robert Erdmann: Mamy rocznicowy tydzień, bo w niedzielę minęła 40. rocznica pierwszej pielgrzymki do Polski Jana Pawła II, a dzisiaj - 4 czerwca - 30. rocznica prawie wolnych wyborów. Mamy jakiś problem z oceną 4 czerwca 1989 r.?
Radosław Sojak: Mamy, bo jest on niestety cały czas uwikłany w spory polityczne, co do pewnego stopnia wynika z faktu, że aktywnymi uczestnikami życia politycznego w Polsce ciągle są osoby, które były silnie politycznie i emocjonalnie zaangażowane w to, co się wydarzyło w 1989 roku.
Ale tydzień jest rzeczywiście rocznicowy, bo - wbrew pozorom - te dwa wydarzenia się ze sobą wiążą. Nie byłoby pewnie wyborów 4 czerwca i jeszcze kilku innych bardzo ważnych wydarzeń z historii Polski, gdyby nie Karol Wojtyła w Rzymie-Watykanie i gdyby nie jego pielgrzymowanie do ojczyzny.

To wszystko kojarzy mi się jeszcze z odzyskiwaniem niepodległości przed stu laty. Mieliśmy szczęście do wyjątkowych postaci, bo wtedy był Paderewski, który otwierał gabinety wszystkich mocarstw, a w latach 80. mieliśmy Jana Pawła II. Czy z powodu podobieństw nie zmierzamy w kierunku 20-lecia międzywojennego, kiedy bieżąca polityka spowoduje potężną polaryzację i potężny konflikt polityczny?
- Taka teza jest stawiana co jakiś czas w polskim dyskursie publicznym. Wydaje mi się, że jest jednak trochę na wyrost z kilku powodów. O jednym już powiedzieliśmy - fakt, że nasza niepodległość w 1918, czy tak naprawdę w 1920 wykuwała się w czasie wojny czyni olbrzymią różnicę. Druga kwestia (...) - nasza niepodległość w 1918 i nasza niezależność wtedy była nieporównywalnie większa jako państwo i społeczeństwo niż nasza niezależność i niepodległość w roku 1989.

To była wciąż niewola w innej formie?
- To akurat nie jest w żadnym wymiarze ocena ocena roku 1989. Zupełnie nie chodzi mi to, że ktoś nam tę wolność buchnął czy się z kimś dogadał. Chodzi o zupełnie inny układ międzynarodowy i zupełnie inny sposób funkcjonowania gospodarki światowej. Zmieniła się treść wypełniająca pojęcie niepodległości i niezależności państw narodowych, zwłaszcza tej wielkości w tym miejscu na świecie, gdzie leży Polska.
Jest jeszcze jedna dosyć istotna różnica - mam poczucie, że za oczekiwaniem czy podejrzeniem, że odtwarzamy 20-lecie międzywojenne pojawia się niestety milczące, bardzo często przekonanie, że nasze społeczeństwo polskie przesiedziało komunizm w zamrażarce i że to jest to samo społeczeństwo, które tworzyło drugą Rzeczpospolitą, a to daleko posunięta nieprawda. Zniknęły przecież znaczące elementy życia politycznego - na przykład partie polityczne czy obozy światopoglądowe w polskiej polityce. PiS się porównuje do Sanacji, ale w takim razie pojawia się pytanie: „gdzie jest Endecja"? Sanacja utrzymywała się przy władzy po to, żeby nie dopuścić do władzy Endecji.
Historia jest tak złożonym procesem, że podobieństwa zawsze da się znaleźć. (...)

Zobacz także

2020-06-19, godz. 06:45 Joanna Borowiak [wideo] Gościem "Rozmowy dnia" w Polskim Radiu PiK była w piątek poseł Prawa i Sprawiedliwości Joanna Borowiak. Rozmawialiśmy o kampanii wyborczej, prezydenckim proje ... » więcej 2020-06-18, godz. 06:00 Piotr Król [wideo] Gościem Rozmowy dnia był poseł Piotr Król z PiS, wiceprzewodniczący sejmowej komisji infrastruktury. Rozmawialiśmy o obietnicy szybkiej budowy drogi S10, a ta ... » więcej 2020-06-17, godz. 06:50 Robert Biedroń [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był Robert Biedroń. Kandydat na prezydenta odpowiadał na pytania dotyczące przebiegu kampanii, sondaży oraz elementów programu.Marcin Kup ... » więcej 2020-06-16, godz. 06:00 Tadeusz Zwiefka [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był poseł Tadeusz Zwiefka z Koalicji Obywatelskiej. Tematem rozmowy była trwająca kampania wyborcza.Michał Jędryka: W kampanii wyborczej ... » więcej 2020-06-15, godz. 06:42 Zbigniew Girzyński Gościem Rozmowy Dnia był poseł Zbigniew Girzyński, z którym rozmawiamy między innymi o tym, czy prezydencka kampania wyborcza przekształci się w spór cywiliza ... » więcej 2020-06-12, godz. 06:00 Iwona Michałek Gościem Rozmowy Dnia była Iwona Michałek - wiceminister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Parlamentarzystka z regionu mówiła o skali pomocy udzielanej sam ... » więcej 2020-06-11, godz. 06:50 Paweł Machalski Gościem Rozmowy Dnia był dr Paweł Machalski, z którym rozmawialiśmy o społecznych kontekstach święta Bożego Ciała. - Manifestowanie religijności w Polsce w cz ... » więcej 2020-06-10, godz. 06:00 Andrzej Duda [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda, z którym rozmawialiśmy bezpośrednio po jego wizycie w Solcu Kujawskim, między innym ... » więcej 2020-06-09, godz. 06:00 Jan Filip Libicki Magdalena Ogórek rozmawiała dziś z senatorem Janem Filipem Libickim z PSL Koalicji Polskiej. Tematem rozmowy była między innymi szansa Władysława Kosiniaka-Ka ... » więcej 2020-06-08, godz. 06:50 Robert Kwiatkowski [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był poseł Lewicy Robert Kwiatkowski. Tematy spotkania to kampania wyborcza oraz bieżąca sytuacja polityczna.Katarzyna Prętkowska: Milion ... » więcej
34567