Wielki Piątek: czas wielkiej żałoby, modlitwy, postu i wyciszenia

Ukrzyżowanie, obraz na złocie Jacobella Alberegno (1375-1397)/źr. Wikipedia

Kościół katolicki obchodzi dziś (02.04.) Wielki Piątek - dzień śmierci Jezusa Chrystusa na Krzyżu. Jest to jedyny dzień w roku, w którym nie odprawia się mszy świętej i zarazem czas najgłębszej żałoby.

Ukrzyżowanie miało miejsce na szczycie góry zwanej Golgotą, położonej nieopodal Jerozolimy, gdzie zwyczajowo dokonywano egzekucji na skazańcach. Informacje o ukrzyżowaniu zawarte są w czterech Ewangeliach. Wszyscy ewangeliści podają bardzo szczegółowe okoliczności tego wydarzenia. Jezus Chrystus, którego chrześcijanie uważają za Syna Bożego oraz Mesjasza, został aresztowany, osądzony i skazany przez Poncjusza Piłata na śmierć przez ukrzyżowanie. Ostatnie 12 godzin życia Chrystusa, poprzedzające jego śmierć na krzyżu, określane jako Pasja, są bardzo wnikliwie opisane w Ewangelii.

Okres ten nazywany jest męką Pańską, a jego ramy czasowe zakreślają dwa wydarzenia – nocne pojmanie Jezusa w ogrodzie Getsemani oraz śmierć na krzyżu na jerozolimskim wzgórzu, zwanym Golgotą. Jest to wydarzenie historyczne – potwierdzone również w wielu źródłach nie-chrześcijańskich.

Wracając do współczesnych obchodów.

- Wielki Piątek w czasach Jezusa Chrystusa, był to dzień kiedy rozpoczynano świętowanie Paschy. Był to też dzień świąteczny, wyjątkowy. Natomiast my tutaj koncentrujemy się na tej jedynej Ofierze, którą Chrystus złożył na Krzyżu, będąc zarazem i Kapłanem i tak zwaną "Żertwą Ofiarną". Zarówno był Kapłanem, który ofiaruje, jak i był Tym - Co zostało Ofiarowane. Kto został Ofiarowany. On nie złożył w Ofierze baranka, kozła ani wołu, tylko złożył w Ofierze Samego Siebie - wyjaśnia redaktor naczelny tygodnika „Idziemy” ksiądz Henryk Zieliński.

Krzyż w centrum uwagi

- Adorujemy Krzyż. Po prostu, zginamy kolana przed tajemnicą Krzyża, oddając cześć Temu, który złożył Swoje Życie za Zbawienie każdego z nas. To jest tajemnica Wielkiego Piątku. Potem przyjmujemy Komunię Świętą, ale z darów ofiarnych zakonsekrowanych poprzedniego dnia, w Wielki Czwartek. Mając świadomość, ze te dary, ta możliwość spożywania Ciała Jezusa Chrystusa jest Owocem Męki Ofiary, którą Złożył na Krzyżu - dodaje ksiądz Henryk Zieliński.

W tym dniu używa się czerwonych szat liturgicznych symbolizujących miłość zwyciężającą na krzyżu. W tym dniu nie używa się instrumentów muzycznych, ani dzwonków. Nie ma także pieśni na wejście. Na początku celebrans przez chwilę leży krzyżem przed ołtarzem. W tym czasie wierni klęczą. Dalej następuje Liturgia Słowa Bożego – w jej skład wchodzą dwa czytania, psalm (bez organów) oraz opis Męki Pańskiej z Ewangelii św. Jana. Po kazaniu następuje Adoracja Krzyża, podczas której kapłani, służba liturgiczna i wierni całują rany Jezusa na krzyżu. Po niej następuje Komunia święta, a po jej zakończeniu modlitwa nad ludem (bez błogosławieństwa i rozesłania). Na zakończenie liturgii Jezus pod postacią eucharystyczną zostaje przeniesiony do specjalnie przygotowanej kaplicy adoracji (zwanej tradycyjnie Grobem Pańskim), gdzie zaczyna się adoracja.

Wielki Piątek w Kościele katolickim to dzień postu ilościowego: trzy posiłki, w tym tylko jeden do syta, i jakościowego: nie je się tego dnia pokarmów mięsnych.

Transmisje liturgii

W Programie 1. Polskiego Radia będzie można słuchać mszy świętych oraz nabożeństw Triduum Paschalnego. Będą one transmitowane z Bazyliki Świętego Krzyża w Warszawie.
Transmisja z Watykanu - Droga Krzyżowa z udziałem papieża Franciszka będzie emitowana w telewizyjnej jedynce o godz. 20:55. Droga Krzyżowa ponownie odbędzie się na placu świętego Piotra. Z powodu pandemii przeniesiono ją z Koloseum. Rozważania przygotowane zostały przez skautów z Umbrii oraz dzieci i młodzież z jednej z rzymskich parafii.