Sobota, 28 maja 2022 r.   Imieniny: Jaromira, Justa, Justyny
Polskie Radio PiK » Rozmowa Dnia » Rozmowa Dnia
Plichta
2021-12-27, 06:00 Michał Jędryka

Grzegorz Kucharczyk

Prof. Grzegorz Kucharczyk/fot. Leszek Sosnowski, Wikipedia
Prof. Grzegorz Kucharczyk/fot. Leszek Sosnowski, Wikipedia
PR PiK - Rozmowa Dnia - Grzegorz Kucharczyk
Naszym rozmówcą był prof. Grzegorz Kucharczyk, historyk z Polskiej Akademii Nauk. Rozmawialiśmy o Powstaniu Wielkopolskim i jego konsekwencjach.

Michał Jędryka: Dzisiaj rocznica Powstania Wielkopolskiego. Wybuchło 27 grudnia 1918 roku. Warto przypominać to powstanie?
Prof. Grzegorz Kucharczyk: Oczywiście - przede wszystkim dlatego, że to było wydarzenie bez precedensu w naszej historii, bo mówimy o zwycięskim powstaniu. Zważając na teren objęty działaniami powstańczymi, ale także na rolę, jaką Wielkopolska odegrała dla odradzającej się Rzeczypospolitej - to było to bardzo ważne wydarzenie, które dla odradzającego się państwa polskiego było kolejnym dowodem, że niepodległość wywalczyliśmy przede wszystkim dzięki swojemu wysiłkowi. Oczywiście kropką nad „i” była Bitwa Warszawska w 1920 roku - zresztą wojska dawnej armii wielkopolskiej, które walczyły przeciwko Niemcom, stanowiły zasadniczy element zwycięstwa w 1920 r., bo to były wtedy najlepsze jednostki Wojska Polskiego. Ale właśnie to wcześniejsze, zwycięskie Powstanie Wielkopolskie utrwaliło smak zwycięstwa - nie tylko niepodległości, ale tego, że wywalczyliśmy ją niejako wbrew wszystkim.
Oczywiście ważne były działania polskiej dyplomacji - Romana Dmowskiego w Paryżu, który skutecznie walczył o to, żeby nacisk był w kierunku powstrzymania kontrofensywy niemieckiej, co udało się w lutym 1919 roku wymusić na Niemcach, ale jednak przede wszystkim zbrojny wysiłek społeczeństwa byłego zaboru pruskiego był tutaj decydujący.

Najmniej wiemy, jak do tego powstania doszło?
- Powstanie Wielkopolskie było bardzo systematycznie i i skutecznie przygotowywane. To nie były jakieś porywy nagłego gniewu, choć oczywiście strzały oddawane w kierunku hotelu, w którym mieszkał 26 grudnia Ignacy Jan Paderewski z pewnością wzburzyły Wielkopolan. Wszystko było przygotowywane - od strony wojskowej, ale i politycznej - właściwie już dwa, trzy lata przed wybuchem. W całej Wielkopolsce tworzono konspiracyjne komitety obywatelskie z udziałem przedstawicieli polskich, lokalnych elit politycznych, ziemiaństwa, ale także duchowieństwa. Tworzono drabinkę, której zwieńczeniem była powstała jesienią 1918 roku Naczelna Rada Ludowa w Poznaniu, która zresztą zrzeszała przedstawicieli ruchu polskiego z całej byłej dzielnicy pruskiej. Potem jak wybuchła rewolucja w Niemczech - w listopadzie 1918 roku, to tutaj, także w Poznaniu tworzono komitety rady delegatów robotniczych i żołnierskich, wzorowane na sowieckich. Tworzyli je Niemcy, ale w ich struktury wchodzili Polacy, żeby przejmować je od wewnątrz. W listopadzie 1918 roku na przykład władzę w Poznaniu - w sensie struktury - sprawowali Polacy. To pokazywało, że wszystko było bardzo długofalowo przygotowywane.
Poza tym ważne było szkolenie wojskowe przyszłych żołnierzy - nie tylko służba w armii pruskiej, ale także ruch sokoli i inne organizacje przygotowujące do wychowania wojskowego Polaków. To wszystko jak w soczewce zostało skupione pod koniec grudnia 1918 roku i dało ten wspaniały efekt.

Jakie było stanowisko Niemców? Dopuszczali możliwość, że Wielkopolska będzie należała do odrodzonej Polski?

- Mówiąc dzisiejszym językiem: takiej opcji nie było. Zarówno z perspektywy władz w Berlinie, ale także – jeśli chodzi o Niemców w Wielkopolsce. (...)

Zobacz także

2022-05-13, godz. 06:05 Paweł Skutecki Gościem Rozmowy Dnia był Paweł Skutecki – bydgoski polityk, który kilka miesięcy temu przystąpił do Solidarnej Polski. Dyskutowaliśmy m.in. o perspektywach… » więcej 2022-05-12, godz. 06:45 Krzysztof Gawkowski Gościem Rozmowy Dnia był poseł Krzysztof Gawkowski, szef klubu parlamentarnego Lewicy. Rozmawialiśmy o niedawnym incydencie z udziałem ambasadora Rosji w… » więcej 2022-05-11, godz. 06:05 Waldemar Andzel Gościem „Rozmowy Dnia” był przewodniczący sejmowej komisji ds. służb specjalnych. Tematem wywiadu był między innymi incydent dyplomatyczny z 9 maja… » więcej 2022-05-10, godz. 06:00 Łukasz Schreiber Gościem Rozmowy Dnia był Łukasz Schreiber, szef Komitetu Stałego Rady Ministrów. Dyskutowaliśmy między innymi o inwestycjach drogowych i kosztach wojny… » więcej 2022-05-09, godz. 06:00 Grzegorz Górski Gościem Rozmowy Dnia był profesor Grzegorz Górski – rektor Akademii Jagiellońskiej w Toruniu. Rozmawialiśmy o sytuacji na Ukrainie i relacjach Polski –… » więcej 2022-05-06, godz. 06:00 Mariusz Kałużny Gościem Rozmowy Dnia był poseł Mariusz Kałużny z Solidarnej Polski. Mówiliśmy między innymi o kolejnej rezolucji Parlamentu Europejskiego wzywającej do… » więcej 2022-05-05, godz. 06:45 Piotr Całbecki Gościem „Rozmowy Dnia” był marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki. Tematem wywiadu był między innymi Wojewódzki Szpital Zespolony… » więcej 2022-05-04, godz. 03:15 Piotr Borys Gościem Rozmowy dnia był poseł Piotr Borys z Koalicji Obywatelskiej. Rozmawialiśmy między innymi o tym, czy wojna na Ukrainie spowodowała odbudowanie poczucia… » więcej 2022-05-03, godz. 03:23 prof. Andrzej Nowak Gościem Rozmowy dnia był prof. Andrzej Nowak, historyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawialiśmy o stosunkach polsko-rosyjskich, nie tylko w epoce Konstytucji… » więcej 2022-05-02, godz. 06:00 Zbigniew Girzyński Gościem Rozmowy Dnia był prof. Zbigniew Girzyński, historyk i poseł. Rozmawialiśmy o fladze i innych symbolach narodowych oraz o roli, jaką odegrały w utrzymaniu… » więcej
12345