Żonkile w inowrocławskim Lapidarium. Miasto pamięta o ofiarach z warszawskiego getta [zdjęcia]

W Inowrocławiu, przed tamtejszym Lapidarium zbudowanym z żydowskich płyt nagrobnych, które Niemcy, w czasie II wojny światowej wykorzystywali do budowy chodników, odbywa się akcja „Żonkile"/fot. Marcin Glapiak

Przed inowrocławskim Lapidarium zbudowanym z żydowskich płyt nagrobnych, które w czasie II wojny światowej Niemcy wykorzystywali do budowy chodników, odbywa się akcja „Żonkile". Mieszkańcy w symboliczny sposób upamiętniają rocznicę wybuchu Powstania Żydowskiego w Getcie Warszawskim.

- W tradycji żydowskiej, na grobach zmarłych kładzie się kamień, stąd też takie kamienie mamy przygotowane. A z okazji kolejnej rocznicy walk w Getcie Warszawskim przynieśliśmy także żonkile, które na tych płytach nagrobnych można położyć. Zapraszam wszystkich do wykonania takiego symbolicznego gestu...

- Co roku bierzemy udział w akcji „Żonkil", staramy się oddać cześć i pamiętać o powstaniu żydowskim. Od kiedy jest Lapidarium, co roku jestem tutaj z którąś z klas - mówi przedstawicielka Akademii Szkolnictwa As.

Akcje Zorganizowała starostwo powiatowe w Inowrocławiu i Muzeum im. Jana Kasprowicza.

Warto dodać, że kilka dni temu miejsce pamięci uporządkowali skazani z Zakładu Karnego w Inowrocławiu. Osadzeni sprzątali groby i alejki cmentarne. Była to też okazja do zapoznania się z dziejami Inowrocławia.

• Z końcem dziewiętnastego wieku nastąpił rozwój osadnictwa Żydów na terenie Inowrocławia. Ich zasiedlenie zaczęło mieć wpływ na funkcjonowanie naszego miasta, na jego historię, kulturę oraz infrastrukturę.

• Gmina żydowska wybudowała nowy cmentarz, który mieścił się przy obecnej ulicy Marcinkowskiego, tuż obok cmentarza ewangelickiego. Wzniesiono tam budynki, dom pogrzebowy, wozownię oraz kwaterę grabarza. Tradycyjne dla tej kultury obeliski, czy metalowe ogrodzenia z tablicami zapełniły powierzchnię ponad 2 hektarów. Forma, styl oraz charakter, w którym zostały zbudowane, wyróżniały się na tle otwartej przestrzeni cmentarnej.

• Po 1939 roku niemiecki okupant rozpoczął eksterminację Żydów, a także usiłował zatrzeć wszelkie pozostałości życia, kultury oraz tradycji tego narodu. Z polecenia nazistów dokonano doszczętnej dewastacji nekropolii. Pochodzące z grabieży macewy posłużyły najeźdźcom do utwardzania nowo budowanych dróg i chodników, a pozostałe elementy zostały zrównane z ziemią.

• Wraz z rozpoczęciem prac remontowych na skwerze Obrońców Inowrocławia w 2010 roku wydobyto część macew oraz ich pozostałości z terenu budowy. Rok później odzyskano także wiele płyt oraz ich fragmentów z obszaru III Liceum Ogólnokształcącego.
• Przeprowadzone prace archeologiczne pozwoliły zabezpieczyć wszystkie z wyodrębnionych tabliczek, nawet te najdrobniejsze oraz umożliwiły podjęcie dalszych działań.
• Blisko trzy tysiące macew, z czego tysiąc z inskrypcjami i ornamentami, wydobyte zostały przez Powiat Inowrocławski i powiatowe Muzeum, przed III Liceum Ogólnokształcącym w Inowrocławiu. Składowane były przez te lata na terenie administrowanym przez Powiat Inowrocławski przy ul. Mątewskiej 17 i Muzeum im. Jana Kasprowicza.