Nie mów „dziadek" i nie zwracaj się bezosobowo do osoby starszej! MOPS przeciwko dziadurzeniu

Akcja edukacyjna Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy/fot. bydgoszcz.pl

„Dziadurzeniu mówimy: NIE!" - to nazwa akcji edukacyjnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy, który chce nas oduczyć nieodpowiedniego zwracania się do starszych osób.

- Często osoby starsze dyskryminowane są przez język. Odzywamy się do nich infantylnie, używamy protekcjonalnego tonu - mówi rzeczniczka bydgoskiego MOPS-u Marta Frankowska. - Dziadurzenie jest specyficznym sposobem porozumiewania się z osobami starszymi, w którym zwracamy się do osoby w podeszłym wieku albo bezosobowo - czyli na przykład, gdy chcemy zapytać o samopoczucie mówimy do rozmówcy: „jak się dziś czujemy”, zamiast po prostu: „jak się pan/pani dziś czuje”. Albo stosujemy nieadekwatne do sytuacji zdrobnienia, zmiękczenia – tak, jakbyśmy zwracali się do dziecka. Na przykład: „zjedliśmy dziś obiadek”, zamiast: „czy zjadła pani dziś obiad”.

Dziadurzenie narusza prawo do godności
Jak dodaje szefowa MOPS-u, dziadurzenie narusza jedno z podstawowych praw człowieka - prawo do godności. - Dlatego postanowiliśmy przypomnieć, a może nawet uświadomić mieszkańcom, jak ogromną moc mają słowa, które niejednokrotnie wypowiadamy nawet i bezwiednie - tłumaczy. - Stąd w bydgoskich środkach komunikacji publicznej można zobaczyć plakaty informacyjne, albo otrzymać ulotkę mówiącą o dyskryminacji osób starszych poprzez język. Cel jest słuszny, a mianowicie zmienić świadomość społeczeństwa na temat postrzegania osób w podeszłym wieku.

Starsi ludzie apelują także, aby nie mówić do nich „dziadek", czy „babcia", jeśli nie są naszą rodziną. Od 21 do 27 października plakaty pojawią się na elektronicznych tablicach na przystankach autobusowych i tramwajowych w Bydgoszczy. Będą rozwieszane też m.in. w placówkach ochrony zdrowia.

Kogo dotyka dziadurzenie?
Słowo „dziadurzenie" pojawiło się w wyniku ogłoszonego w 2020 roku konkursu rzecznika praw obywatelskich na polski odpowiednik angielskiego „elderspeak". W języku naukowym to „gerontomowa”. W 2023 roku przeprowadzono w dwóch województwach badania, z których wynika, że 82,3 proc. badanych w wieku 60 plus zetknęło się ze zjawiskiem dziadurzenia, z czego 55 proc. doświadczyło tego zjawiska. Z dziadurzeniem najczęściej spotykają się osoby powyżej 73. roku życia.