Cmentarze to nie pomniki. O sowieckich symbolach w regionie

Na cmentarzu w Świeciu nad Wisłą spoczywa 700 czerwonoarmistów. Fot. Marcin Doliński

Po dewastacji pomnika gen. Iwana Czerniachowskiego w Pieniężnie w Warmińsko-Mazurskiem pojawiły się pytania o obecność symboli sowieckich, także na Kujawach i Pomorzu.

Czy miejsca pamięci żołnierzy Armii Czerwonej powinny zniknąć czy wręcz przeciwnie należy o nie dbać?

Na cmentarzu w Świeciu nad Wisłą spoczywa 700 czerwonoarmistów. O stan cmentarza i mogił dba urząd miasta. Policja nie odnotowała dotąd żadnych aktów wandalizmu.

- Cmentarz jest zadbany, niezależnie czy to żołnierze polscy czy czerwonoarmiści ich mogiły powinni być szanowane - twierdzą mieszkańcy.

Podobne miejsca pamięci znajdują się w Ciechocinku, Toruniu i Tucholi.

W nocy z soboty na niedzielę nieznani sprawcy zdewastowali pomnik gen. Iwana Czerniachowskiego w Pieniężnie, odpowiedzialnego za likwidację AK na Wileńszczyźnie. Do incydentu doszło kilkanaście godzin przed planowaną wizytą rosyjskiej delegacji z obwodu kaliningradzkiego.

Sprawę dewastacji pomnika komentował na konferencji prasowej prezes PiS Jarosław Kaczyński. "Pan generał Czerniachowski to jest ten, który wyłapywał i wywoził na wschód żołnierzy Armii Krajowej" - przypomniał. "Utrzymywanie pomników ludzi, którzy byli po prostu zbrodniarzami, obraża Polaków w sposób drastyczny" - dodał.

Dlatego, zdaniem Kaczyńskiego, "trzeba tę sprawę skończyć raz na zawsze, wtedy nie będziemy mieli tego rodzaju problemu jak dewastacja". "Proszę mnie nie zachęcać, bym wyrażał żal z tego powodu, że pomniki zbrodniarzy traktowane są w sposób nieprzyjazny" - powiedział Kaczyński.

Według prezesa PiS pomniki takie jak gen. Czerniachowskiego powinny być przenoszone albo na cmentarze, albo do "jakiegoś muzeum komunizmu".

O pomniku stało się głośno na początku tego roku, gdy rada miejska Pieniężna wyraziła wolę jego rozebrania, co wzbudziło protesty w Rosji. Inicjatywę lokalnego samorządu poparła Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, która zaproponowała stronie rosyjskiej przeniesienie pomnika na teren obwodu kaliningradzkiego. Ambasada Federacji Rosyjskiej w Warszawie uznała tę propozycję za nieuzasadnioną.

W lutym rosyjska ambasada zorganizowała przy pomniku obchody rocznicy śmierci Czerniachowskiego. Przed tą uroczystością grupa Rosjan odnowiła monument i uporządkowała jego otoczenie bez zgody władz Pieniężna.

Wcześniej Rosjanie nie organizowali oficjalnych uroczystości w tym miejscu. Zbudowany na początku lat 70. ubiegłego wieku monument z popiersiem gen. Czerniachowskiego od lat stał praktycznie zapomniany i zarósł krzakami. Pomnik stoi niedaleko miejsca, gdzie radziecki dowódca został śmiertelnie ranny podczas operacji wschodniopruskiej w lutym 1945 r.

W ocenie polskich historyków "wobec Polski i Polaków generał Iwan Daniłowicz Czerniachowski odegrał rolę zdecydowanie negatywną". Jako dowódca 3. Frontu Białoruskiego był odpowiedzialny za realizację operacji wileńskiej. Doprowadził do aresztowania płk. Aleksandra Krzyżanowskiego "Wilka" i rozbrojenia 8 tys. żołnierzy AK, z których wielu zostało zesłanych do łagrów lub przymusowo wcielonych do Armii Czerwonej. Rosjanie uważają go natomiast za jednego z najzdolniejszych radzieckich dowódców i bohatera wojennego.(PAP)