Chcą zapewnić wolność uczelniom. Deklaracja Toruńska podpisana

2023-02-21, 16:21 Monika Kaczyńska/Redakcja

Deklarację Toruńską podpisali przedstawiciele dziewięciu krajów, w tym szefowie resortów edukacji i nauki m.in. Słowacji i Gruzji/fot. Monika Kaczyńska

Przedstawiciele dziewięciu krajów podpisali dokument nazwany Deklaracją Toruńską. Zawiera on zapisy mówiące o zapewnieniu wolności prowadzenia badań naukowych, publikowania ich wyników oraz poddawania wyników krytyce i debacie naukowej.

Podpisanie Deklaracji było kulminacyjnym punktem ostatniego dnia Światowego Kongresu Kopernikańskiego w Toruniu.

– Uczestnicy kongresu, m.in. z Ukrainy, Wielkiej Brytanii czy Czech, mają świadomość, że Mikołaj Kopernik mógł dokonywać rewolucji w nauce, bo tu, w Polsce miał przestrzeń wolności – podkreślił minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek. – Nie ma możliwości uprawiania nauki, nie ma możliwości odkrywania prawdy bez przestrzeni wolności akademickiej, wolności nauki. I tak deklaracja, którą podpisaliśmy w Toruniu, w miejscu urodzin Mikołaja Kopernika, jest świadectwem tego, że we wszystkich tych krajach, o których mówiliśmy, jest pełna świadomość tego, że powinniśmy skupić się na tym, żeby tę przestrzeń wolności akademickiej zapewnić.

Deklarację Toruńską podpisali przedstawiciele dziewięciu krajów, w tym szefowie resortów edukacji i nauki m.in. Słowacji i Gruzji. „Jako ministrowie odpowiedzialni za warunki dla prowadzenia badań naukowych w swoich państwach, w 550. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika, deklarujemy, iż będziemy podejmować wszelkie działania, aby zapewnić wolność prowadzenia badań naukowych oraz swobodę krytyki i debaty naukowej” – napisano w deklaracji.

Jak poinformował pełnomocnik do spraw organizacji Akademii Kopernikańskiej prof. Grzegorz Górski, deklaracja była inicjatywą ministra Czarnka. Miała być istotnym elementem „wychodzącym” ze Światowego Kongresu Kopernikańskiego. Szef resortu ocenił, że we współczesnym świecie zaczyna brakować wolności debaty i krytyki naukowej. Minister Czarnek powiedział po konferencji dziennikarzom, że nie może być tak, że rektorzy na uczelniach będą sprzyjać „kongresom i konferencjom o tematyce lewicowej i liberalnej, a nie będą chcieli w swoich uczelniach konferencji i debat konserwatywnych czy prawicowych”. – Dla wszystkich jest uniwersytet: i tych z lewicy, i tych z prawicy, i tych liberalnych i tych konserwatywnych, bo na tym polega wolność akademicka i o nią będziemy dbać – powiedział.

Zdaniem ministra tzw. pakiet wolności akademickiej przyjęty przez Sejm w 2021 r. „jest tego dowodem”. Zgodnie z nowelizacją, której projekt przygotowało Ministerstwo Edukacji i Nauki, wyrażanie przez nauczycieli akademickich przekonań religijnych, światopoglądowych lub filozoficznych nie będzie stanowiło przewinienia dyscyplinarnego. Regulacja ta nie wyłączy możliwości pociągnięcia nauczyciela akademickiego do odpowiedzialności cywilnej lub karnej, jeżeli będą spełnione przesłanki do jej zastosowania.

Deklarację Toruńską podpisano w czasie Światowego Kongresu Kopernikańskiego w Toruniu zorganizowanego z okazji 550. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika.