Powieść Szczepana Twardocha o wojnie w Ukrainie pt. „Null” zdobyła 30. Nagrodę Literacką „Nike” - ogłoszono w niedzielę w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie.
- To moja najważniejsza książka - powiedział Szczepan Twardoch ze sceny. - To nie jest powieść napisana w jakiejkolwiek sprawie, ona nie ma tezy, o nic nie walczy. Napisałem ją po to, żeby mówić prawdę, bo po to jest literatura - dodał i przyznał, że wierzy w Ukrainę i wspiera ją, ale, jak uważa, „literatura to co innego" i działa poza doraźnymi wydarzeniami.
Tym razem jurorzy i odbiorcy byli zgodni - książka Twardocha, opublikowana w 2025 roku przez Marginesy, zwyciężyła też w plebiscycie Nike Czytelników „Gazety Wyborczej".
Przewodniczący jury Nagrody Literackiej „Nike” 2026: Szczepan Twardoch stworzył język tej wojny
Jak napisał w laudacji przewodniczący jury Witold Bereś: - Żyjemy w wielkim lęku i ta książka potrafi zmieniać nas i uczyć, gdzie popełniamy błędy. (...) Nagroda nie wynika z kontekstu, to świetna literatura, to język pozbawiony politycznej poprawności, który stworzony został na potrzeby opisania tej wojny.
Jak przypomniał Witold Bereś, bohater powieści, noszący pseudonim Koń, jest polskim ochotnikiem walczącym w Ukrainie. - Jego biografia jest skomplikowana, tak jak biografie milionów Polaków, nagle odnajdujących kości dziadka czy to w mundurze Wehrmachtu, czy w izraelskim kibucu, czy to niemogących ich odnaleźć, bo leżą przysypane kurzem podłości na Wołyniu. Ale bohater książki jedzie na ten front nie dlatego, że rozwiązał wszystkie własne problemy. Nie dlatego, że szuka odpowiedzi na pytanie, kim jest. Przede wszystkim Szczepan Twardoch stworzył język tej wojny. To jest język brutalny, fizyczny, zabrudzony błotem i krwią. (...) Ta opowieść była nam potrzebna, również w kontekście narastającej w Polsce atmosfery przemocy, by nie powiedzieć: w kontekście atmosfery pogromowej. Bo dziś w Polsce narasta niechęć do Ukraińców - mówił.
Przewodniczący jury zaznaczył, że „Null” Szczepana Twardocha to nie jest polityczna ulotka przeciwko niechęci do Ukraińców. - Dobra literatura nie ma nam nakazywać, kogo powinniśmy lubić. Ma zrobić coś trudniejszego – ma nie pozwolić nam odwrócić wzroku od drugiego człowieka, nawet jeśli jego pamięć rani naszą pamięć lub nie jest bohaterem z naszej bajki. A „Null" to bardzo dobra literatura - dodał Witold Bereś.
Szczepan Twardoch laureatem Nagrody Literackiej „Nike” 2026
Szczepan Twardoch to autor kilkunastu powieści i zbiorów opowiadań, m.in.: „Morfina" (2012), „Drach" (2014), „Król" (2016), „Królestwo" (2018), „Pokora" (2020), „Chołod" (2022). Jego książki sprzedały się w ponadmilionowym nakładzie. Od końca 2022 r. jest zaangażowany w pomoc dla Zbrojnych Sił Ukrainy, zebrał dotąd w publicznych zbiórkach 2 mln złotych i osobiście dostarcza zakupione drony, samochody i osprzęt wojskowy na front. Za działalność na rzecz ukraińskiego wojska w 2024 r. wyróżniony nagrodą Stand with Ukraine.
Laureat „Nike” otrzymał 100 tys. złotych i statuetkę autorstwa Gustawa Zemły.
