O połowę mniej chorych niż 10 lat temu umiera na zawał w szpitalu

O połowę mniej chorych umiera w Polsce na zawał serca w szpitalu niż jeszcze 10 lat temu – wynika z rejestru ostrych zespołów wieńcowych, prowadzonego przy Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu. Zdaniem lekarzy śmiertelność z powodu chorób serca można jeszcze znacząco ograniczyć.

Rejestr, znany też pod angielskim skrótem PL-ACS, obejmuje przypadki chorych hospitalizowanych z powodu niestabilnej choroby wieńcowej oraz dwóch rodzajów zawału, będących efektem całkowitego lub bardzo mocnego, ale niecałkowitego zamknięcia tętnicy.

Ze zgromadzonych w nim danych wynika, że w ciągu 10 lat tzw. śmiertelność wewnątrzszpitalna spadła w pierwszym przypadku z 1,8 proc. do 0,5 proc., w przypadku groźniejszego zawału z uniesieniem odcinka ST z 10 do 5 proc., zaś zawału bez uniesienia odcinka ST z blisko 8 do 3 proc.

Jak podkreśla śląski wojewódzki konsultant ds. kardiologii prof. Lech Poloński ze Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu, to przede wszystkim efekt upowszechnienia najskuteczniejszej metody leczenia – angioplastyki, czyli mechanicznego udrażniania zatkanych tętnic. Jesteśmy też szybcy – od pojawienia się pacjenta w szpitalu do udrożnienia zatkanej tętnicy mijają średnio 42 minuty.

Jeszcze 10 lat temu o wiele mniej efektywne leczenie zawału za pomocą leków rozpuszczających zakrzep stosowano u 14 proc. chorych, obecnie – u mniej niż 1 proc. Zdaniem prof. Polońskiego choć polska medycyna dokonała ogromnego postępu w leczeniu wewnątrzszpitalnym, to wciąż pozostaje wiele do zrobienia, jeśli chodzi o opiekę nad zawałowcami opuszczającymi szpital.

"Wiemy z rejestru, że 14 proc. chorych po wypisie umiera w ciągu roku, większość z nich w pierwszych miesiącach bezpośrednio po wypisie – w ciągu pierwszych 6 miesięcy umiera 10 proc. Tu mamy ogromnie dużo do zrobienia" – powiedział PAP kardiolog.

Jeden z badaczy rejestru prof. Mariusz Gąsior przytoczył wyniki europejskich badań skuteczności w leczeniu zawału - Polska znalazła się na 3. miejscu pod względem efektywności leczenia w fazie ostrej, czyli wewnątrzszpitalnej. "Jest natomiast duże pole do popisu, gdy pacjent wychodzi ze szpitala, trzeba się nim lepiej zająć w ciągu pierwszych 40-50 dni po zawale" – podkreślił.

Jak poinformował prof. Gąsior, aż 50 proc. chorych z zawałem to chorzy z wielonaczyniową chorobą wieńcową. "Ok. 30 proc. wymaga w ciągu 6 tygodni kolejnych zabiegów rewaskularyzacyjnych, czyli poszerzenia innej tętnicy, a ok. 10 proc. chorych wymaga leczenia kardiochirurgicznego, operacyjnego" – zaznaczył.

Obaj kardiolodzy są zgodni, że aby uratować więcej chorych, konieczne są zmiany systemowe. W Polsce brakuje miejsc rehabilitacji kardiologicznej. Może na nie liczyć, przede wszystkim w sanatoryjnych oddziałach – zaledwie ok. 20 proc. chorych po zawałach i operacjach serca.

"Jesteśmy bardzo w tyle, jeśli chodzi o rehabilitację – rozumianą nie tylko jako gimnastyka, ale też edukacja psychologiczna, dotycząca zdrowego stylu życia. Nie mamy takiego systemu, nikt tego nie robi. Lekarz rodzinny aż tak się na tym nie zna, nie ma na to czasu, do kardiologa trzeba czekać w długiej kolejce" – mówił prof. Poloński. Za optymalne rozwiązanie obaj kardiolodzy uważają rozwój sieci ambulatoryjnej rehabilitacji, gdzie chory przez kilka tygodni, np. przez 4 dni w tygodniu mógłby ćwiczyć i uczyć się zdrowego stylu życia.

"To rozwiązanie tańsze, a skuteczniejsze niż leczenie w sanatorium, gdzie chory koncentruje się nieraz bardziej na cowieczornym dansingu" – podkreślił Lech Poloński.

Jak ocenił, paradoksalnie do kłopotów pacjentów może się przyczyniać postęp medycyny w połączeniu z ich niefrasobliwością. "Chory jest w szpitalu zaledwie 3-4 dni, czuje się bardzo dobrze, bo angioplastyka stawia chorego na nogi błyskawicznie. Nic go nie boli, to szybciutko wraca do papierosów, nadrabia kilogramy i kłopot zaczyna się od nowa. Może jest w tym trochę winy nas, lekarzy, bo zbyt mało czasu poświęcamy chorym podczas pobytu w szpitalu, a uwag rzuconych w przelocie nie biorą sobie do serca" – zastanawiał się kardiolog.

W rejestrze ostrych zespołów wieńcowych, prowadzonych przez naukowców ze Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu, na koniec 2012 r. ujętych było 461 tys. 343 chorych, hospitalizowanych z rozpoznaniem ostrego zespołu wieńcowego. To największy taki rejestr w kraju, obecnie zgłaszana jest do niego ok. połowa wszystkich hospitalizacji z tego powodu. (PAP)