Środa, 19 czerwca 2019 r.   Imieniny: Gerwazego, Protazego
Polskie Radio PiK » Kultura
2019-06-08, 12:25 Polska Agencja Prasowa

Nie żyje Ryszard Bugajski - reżyser, scenarzysta i pisarz

Artysta zmarł w piątek wieczorem w wieku 76 lat w Warszawie. Fot. Archiwum PAP/Rafał Guz
Artysta zmarł w piątek wieczorem w wieku 76 lat w Warszawie. Fot. Archiwum PAP/Rafał Guz
Nie żyje reżyser, scenarzysta i pisarz Ryszard Bugajski, twórca m.in. filmów „Przesłuchanie”, „Generał Nil”, „Układ zamknięty” oraz „Zaćma”. Artysta zmarł w wieku 76 lat w Warszawie.
O śmierci reżysera poinformowała w sobotę PAP jego żona aktorka Maria Mamona.

Ryszard Bugajski urodził się 27 kwietnia 1943 r. w Warszawie. W 1973 r. ukończył studia na Wydziale Reżyserii łódzkiej Filmówki. Nawiązał współpracę z Zespołem Filmowym X Andrzeja Wajdy. W 1979 r. wspólnie z Januszem Dymkiem zrealizował w Zespole Filmowym X dramat „Kobieta i kobieta”. Było to studium psychologiczne zachowań dwóch kobiet na kierowniczych stanowiskach, usiłujących ocalić przyjaźń mimo dążenia przez jedną z nich do kariery za wszelką cenę.

W 1982 r. wyreżyserował „Przesłuchanie” z Krystyną Jandą, Januszem Gajosem i Adamem Ferencym w rolach głównych. Rozgrywająca się w pierwszej połowie lat 50. historia młodej kobiety, która zostaje aresztowana i osadzona w więzieniu, to studium człowieka postawionego w obliczu tyranii stalinizmu. - Mój film jest manifestem człowieka, który chce być wolny, bez względu na cenę, jaką musi zapłacić - mówił Bugajski o „Przesłuchaniu”.

Obraz został określony przez władze komunistyczne jako „najbardziej antykomunistyczny film w historii PRL” i stał się bezpośrednią przyczyną rozwiązania Zespołu X Andrzeja Wajdy. Jego kolaudacja stała się przekazywaną z ust do ust legendą, przeradzając się w seans nienawiści wobec twórców. W 1985 r. Ryszard Bugajski zdecydował się wyemigrować do Kanady, gdzie nakręcił opowiadający o Indianach film „Clearcut”. W Kanadzie reżyserował również odcinki popularnych seriali telewizyjnych „Strefa mroku” oraz „Alfred Hitchcock przedstawia”.

Jak mówił po latach, uznanie „Przesłuchania” przez władze komunistyczne za film niezgodny z faktami, wymierzony w system było przyznaniem się, że „istotą komunizmu są tortury i zbrodnie”. - To oczywiście była osobista satysfakcja dla mnie – wspominał reżyser. Dodał, że w latach 90. „Przesłuchanie” skrytykował także gen. Wojciech Jaruzelski. ”Owszem, film interesujący, ale całkowicie fałszywy” – cytował słowa generała Ryszard Bugajski. Wyjaśnił, że później Jaruzelski przyznał mu osobiście, że obraz bezpieki przedstawiony w filmie był prawdziwy.

Premiera „Przesłuchania” odbyła się w 1989 r. Rok później film stał się wydarzeniem Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes, na którym Krystyna Janda została uhonorowana nagrodą dla najlepszej aktorki.

Do Polski Bugajski wrócił w połowie lat 90. Realizował filmy dokumentalne (np. ”Urban tak i nie”, 1997), spektakle telewizyjne (np. „Okruchy czułości” z 2000 r., „Profesjonalista” z 2004 r., „Śmierć rotmistrza Pileckiego” z 2006 r.) i seriale (np. „Samo życie”). Na swoim koncie ma także m.in. powieści „Przyznaję się do winy” (1985 r.) oraz „Sól i pieprz” (2000 r.), która stanowi kontynuację historii bohaterów filmu „Przesłuchanie”.

W 2009 r. nakręcił film „Generał Nil” o gen. Emilu Fieldorfie, bohaterskim dowódcy Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej, którego po wojnie komuniści nazwali wrogiem narodu polskiego i stracili. Gen. Fieldorfa zagrał Olgierd Łukaszewicz. Obraz został nominowany do Polskiej Nagrody Filmowej Orły w kategorii najlepszy scenariusz.
- Zrobiłem ten film dla ludzi poszukujących wartości, którzy nie są konformistami, którzy dużo myślą o życiu - powiedział PAP reżyser w 2009 r.

Cztery lata później, w 2013 r. na ekrany kin wszedł jego kolejny film „Układ zamknięty”. To oparta na faktach opowieść o trzech przedsiębiorcach, którzy w wyniku zmowy zostali oskarżeni o udział w grupie przestępczej. Film, w którym wystąpili m.in. Janusz Gajos, Kazimierz Kaczor, Wojciech Żołądkowicz i Przemysław Sadowski, został nominowany do Złotych Lwów i Złotego Grona.

W swoim ostatnim filmie „Zaćma” (2016 r.) Ryszard Bugajski przedstawił historię „Krwawej Luny”, czyli sadystycznej funkcjonariuszki UB Julii Brystygierowej, jednej z najbardziej niesławnych postaci powojennej Polski. W roli głównej wystąpiła żona reżysera Maria Mamona, krytyka bardzo wysoko oceniła jej rolę. - Moim celem jest, by zewnętrzne wydarzenia stały się drugorzędne wobec tego, co dzieje się w psychice mojej bohaterki przeżywającej psychiczny kryzys. Stanęła ona na moralnym rozdrożu. Jeżeli chce odkupienia, musi potępić całe swe dotychczasowe życie, przyjąć zupełnie inną hierarchię wartości – mówił Ryszard Bugajski o bohaterce „Zaćmy”.

Reżyser był laureatem wielu nagród i wyróżnień. W 2008 r. odznaczono go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za „wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce”, a także za „osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej”. W tym samym roku otrzymał Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis. W 2013 r. na Solanin Film Festiwal doceniono go nagrodą Mocny Solanin za „odwagę, konsekwencję i determinację przy tworzeniu kina autorskiego”.

Ryszard Bugajski zmarł w piątek wieczorem w Warszawie po długiej chorobie. Miał 76 lat. (PAP)

Kultura

2019-06-19, godz. 06:15 Przeboje Arethy Franklin na inaugurację Festiwalu pod Gwiazdami Krystyna Janda, Julia Pietrucha, Wiktor Zborowski czy Marian Opania - to tylko niektórzy artyści, którzy wystąpią podczas Festiwalu pod Gwiazdami w Toruniu. W ... » więcej 2019-06-18, godz. 15:40 Jak mieszkańcy Torunia walczyli o wolność. Królowie Polscy na wystawie Szesnaście oryginalnych dokumentów XV i XVI wiecznych, pieczęcie, monety oraz portrety władców - w Muzeum Historii Torunia oglądać można nową wystawę zatytuło ... » więcej 2019-06-17, godz. 09:38 Marcin Sauter z kolejną nagrodą. Za film o żonie Bydgoski reżyser został doceniony na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Szanghaju, gdzie odebrał nagrodę za film „Urosłam, kiedy spałaś”. » więcej 2019-06-16, godz. 13:34 Nie znasz kociewskich zabaw? Zajrzyj do muzeum „Kociewskie uciechy” pod tym hasłem odbywa się dziś kolejna odsłona „Żywego Skansenu” w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. » więcej 2019-06-16, godz. 13:15 II Festiwal Muzyka w Willi Blumwego Rozpoczynamy drugą edycję festiwalu Muzyka w Willi Blumwego. Fundacja im. Piotra Orawskiego oraz Polskie Radio PiK dzięki finansowemu wsparciu Miasta Bydgoszc ... » więcej 2019-06-16, godz. 12:40 „Wolność jest w nas - kościół katolicki w PRL” na Wyspie Młyńskiej „Wolność jest w nas - kościół katolicki w PRL” - to tytuł wystawy, której wernisaż odbył się w niedzielę w budynku Zbiorów Archeologicznych na Wyspie Młyńskie ... » więcej 2019-06-16, godz. 11:56 Aż trudno w to uwierzyć! Mamy 1500. notowanie Listy Przebojów Polskiego Radia PiK! Dziś (16.06.2019) nasza Lista Przebojów zagra po raz 1500! Mamy się czym chwalić! Lista wystartowała 18 sierpnia 1990 roku (jeszcze pod szyldem Pomorskiej Roz ... » więcej 2019-06-16, godz. 09:04 KLAPS, czyli konkurs dla młodych, ambitnych filmowców. Kto najlepszy? Młodzież z całej Polski prezentowała swoje filmy na Ogólnopolskim Konkursie Filmów Amatorskich KLAPS w Bydgoszczy. » więcej 2019-06-15, godz. 15:00 Koncert na sześć fortepianów porwał bydgoską publiczność To było wyjątkowe wydarzenie - bo bydgoska publiczność do tej pory nie mogła zobaczyć i usłyszeć 6 pianistów grających na 6 fortepianach. Adam Kośmieja, Mariu ... » więcej 2019-06-15, godz. 10:36 W Biskupinie trwa niesamowite spotkanie z żywą archeologią! Byliśmy tam! [galeria, wideo] Na spotkanie z prehistorią wyruszył nasz reporter, Tomasz Kaźmierski. Przez cały dzień, na antenie Polskiego Radia PiK pojawiały się relacje z najciekawszych ... » więcej
1234567