Czwartek, 09 kwietnia 2020 r.   Imieniny: Marii, Dymitra, Heliodora
Polskie Radio PiK » Kultura
2018-11-16, 12:51 Magdalena Gill

60 lat filharmonii. Władze kazały przesunąć gmach, szkodziła ”bielawska kurzawka”

Filharmonia w Bydgoszczy budowana była w latach 1954-58/fot. Zbigniew Kuczewski, materiały filharmonii
Filharmonia w Bydgoszczy budowana była w latach 1954-58/fot. Zbigniew Kuczewski, materiały filharmonii
- Dużo kłopotu sprawiła wówczas Szwalbemu część wpływowej, zwłaszcza recenzenckiej prasy, która zaczęła wykładać rachunek kosztów, jakie zainwestowano w muzykę - opowiada Krystyna Starczak-Kozłowska/fot. Anna Kopeć, materiały filharmonii
- Dużo kłopotu sprawiła wówczas Szwalbemu część wpływowej, zwłaszcza recenzenckiej prasy, która zaczęła wykładać rachunek kosztów, jakie zainwestowano w muzykę - opowiada Krystyna Starczak-Kozłowska/fot. Anna Kopeć, materiały filharmonii
Filharmonia w Bydgoszczy budowana była w latach 1954-58/fot. Zbigniew Kuczewski, materiały filharmonii
Filharmonia w Bydgoszczy budowana była w latach 1954-58/fot. Zbigniew Kuczewski, materiały filharmonii
Filharmonia w Bydgoszczy budowana była w latach 1954-58/fot. Zbigniew Kuczewski, materiały filharmonii
Filharmonia w Bydgoszczy budowana była w latach 1954-58/fot. Zbigniew Kuczewski, materiały filharmonii
- To nie była łatwa budowa. Trzeba było opanować „bielawską kurzawkę”, a potem nagle PRL-owskie władze zażądały, żeby filharmonia stała pod innym kątem, bo za bardzo widać w tle bazylikę – opowiada Krystyna Starczak-Kozłowska, autorka książki o pierwszym dyrektorze filharmonii. Dziś instytucja świętuje 60-lecie gmachu.
Magdalena Gill: To nie była łatwa inwestycja. Pani szczegółowo opisała problemy z tzw. "kurzawką bielawską", obecną na tym terenie.
Krystyna Starczak-Kozłowska: Z tym problemem już wcześniej ogromne boje toczył w międzywojniu ks. prof. Hieronim Feicht, członek Zakonu Misjonarzy, wybitny muzykolog. Mówił Andrzejowi Szwalbemu, że pod budowę bazyliki poszły całe tony, całe pociągi cementu, by opanować "bielawską kurzawkę". W budowie filharmonii zastosowano już trochę nowocześniejsze sposoby, nad czym pracował również inżynier Bogdan Piestrzyński, główny projektant filharmonii w zakresie konstrukcji, który wprowadził taki system dylatacji ław fundamentowych, że udało się kurzawkę opanować, ale też do czasu...
Szwalbe wspominał w rozmowie ze mną, że już po ukończeniu gmachu i oficjalnym oddaniu filharmonii, kurzawka znowu się odezwała. W przerwie jednego z koncertów dyrektor zszedł na dół, a tam w piwnicach woda po kolana – kurzawka się obudziła, stała się nagle aktywna. Trzeba było stosować różne subtelne zabiegi, by ją umiejętnie wydobywać, nie naruszając struktury geologicznej gruntu.

To zresztą nie był jedyny problem przy budowie gmachu?
- Już zaczęto budować, gdy pojawiły się spóźnione żądania władz, które nagle nabrały przekonania, że w takim układzie za bardzo będzie widoczna w tle bazylika. Stąd naciski - przesunąć budowę gmachu na oś ul. Słowackiego, bo to usunie rywalizację z bazyliką. Na szczęście Szwalbe potrafił sobie z władzami poradzić - przekonał PRL-owskich decydentów, że bazylika jest daleko w tle i ostatecznie udało się pozostawić gmach na pierwotnym miejscu - nie w osiowym położeniu, tylko w takim, które znamy - gdzie filharmonia prezentuje się z całą swoją dyskrecją, elegancją i ową magią, która ją cechuje do dziś.

Gdy gmach już powstał, od razu odezwali się dziennikarze, że: „wszystko dla filharmonii, a dla opery - nic”. Czy to nie było dla dyrektora Szwalbego zbyt wiele?
- Rzeczywiście, dużo kłopotu sprawiła wówczas Szwalbemu część wpływowej, zwłaszcza recenzenckiej prasy, która zaczęła wykładać rachunek kosztów, jakie zainwestowano w muzykę. - A co dla teatru, dla opery? - pytano, sugerując, że filharmonia powinna podzielić się swym nowym lokum. Ale Szwalbe od razu przeciwstawił się temu pomysłowi, by w gmachu filharmonii działała również opera, a może i teatr. Uznał, że zgromadzenie kilku instytucji kultury w jednym budynku źle by świadczyło o mieście i jego stosunku do kultury wysokiej (…).

Krystyna Starczak-Kozłowska – pisarka, dziennikarka, publicystka. Autorka książki „Życie na przełomie. Opowieść o Andrzeju Szwalbe”. Przez 17 lat wchodziła w skład redakcji bydgoskiego tygodnika społeczno-kulturalnego „Fakty”. Była założycielką i redaktor naczelną Kwartalnika Artystycznego. Od ponad 20 lat związana jest ze środowiskiem Polonii kanadyjskiej, o której w 2015 roku napisała książkę, pt. „Kanada uskrzydlona polskością”, wydaną pod patronatem Kanadyjsko-Polskiego Instytutu Badawczego w Toronto.

NARÓD SOBIE. 60 LAT FILHARMONII POMORSKIEJ
Filharmonia Pomorska 16 listopada 2018 świętuje 60-lecie swojego gmachu. Z tej okazji instytucja wydaje jubileuszową publikację pt. „Naród sobie”, której współautorką jest dziennikarka Polskiego Radia PiK Magdalena Gill. Fragmenty jej wywiadów prezentujemy także na antenie PR PiK oraz na naszej stronie.

Koncert z okazji 60-lecia gmachu filharmonii odbędzie się 16 listopada o godz. 19.00. Wystąpią: Julia Kociuban - fortepian, Agata Szymczewska - skrzypce, Tomasz Warmijak - tenor, Orkiestra Symfoniczna FP i Chór Opery Nova, pod dyrekcją Antoniego Wita. Repertuar będzie taki sam, jak podczas koncertu inaugurującego nowy gmach, który odbył się 16 listopada 1958 roku. Znajdą się w nim: Uwertura do opery „Halka” Moniuszki, Fantazja polska Paderewskiego, Koncert skrzypcowy A-dur Karłowicza i Harnasie Szymanowskiego.

Inne teksty z cyklu: 60 lat temu temu Bydgoszcz budowała filharmonię
Krystyna Starczak-Kozłowska o budowie gmachu filharmonii

Kultura

2020-04-07, godz. 19:15 Małgorzata Żurańska-Wilkowska: Chciałabym wiedzieć, kiedy wrócimy do normalności Małgorzata Żurańska-Wilkowska - wokalistka, od blisko roku związana również z Zespołem Pieśni i Tańca Ziemia Bydgoska w czasie epidemii koronawirusa, mimo odw ... » więcej 2020-04-07, godz. 13:19 Kompozytor, organista, dyrygent. 30. rocznica śmierci Szczepana Jankowskiego Był organistą-wirtuozem, kompozytorem i dyrygentem. Wśród wielu nagród miał m.in. medal od papieża Pawła VI. 7 kwietnia przypada 30. rocznica śmierci Szczepan ... » więcej 2020-04-05, godz. 07:28 Album genialnego rzeźbiarza - samouka z Włocławka do obejrzenia online 4 kwietnia minęło 12 lat od śmierci Stanisława Zagajewskiego - wybitnego rzeźbiarza-samouka, który przez większą część życia mieszkał i tworzył we Włocławku. ... » więcej 2020-04-04, godz. 09:00 Podjęli wyzwanie i zaśpiewali. Nie można w realu, więc w Internecie [wideo] Kilkanaście osób z Zespołu Pieśni i Tańca Ziemia Bydgoska odpowiedziało na wyzwanie w ramach akcji #folksingingchallenge. Zaśpiewali znaną piosenkę ludową „Cz ... » więcej 2020-04-02, godz. 19:45 Ania Rusowicz w dobie koronawirusa Ania Rusowicz siedząc w domu, zaprasza wszystkich swoich fanów na muzyczny spacer 'Do lasu'. Taki tytuł nosi piosenka z jej kolejnego albumu „Przebudzenie”. I ... » więcej 2020-04-02, godz. 19:00 Oto rektor Akademii Muzycznej w Bydgoszczy - prof. Elżbieta Wtorkowska Profesor Elżbieta Wtorkowska wygrała wybory na rektora Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. W wyborach startowała razem z dr. hab. Mariuszem Klimsiakiem, dziekane ... » więcej 2020-04-02, godz. 11:17 Pisarz jak my siedzi w domu, ale nie bezczynnie! Będzie nowa książka! Co robi pisarz w czasie akcji „Zostań w domu”? Pisze książki. Nie inaczej jest u toruńskiego autora kryminałów Roberta Małeckiego. » więcej 2020-04-01, godz. 06:15 Ile pozostanie z toruńskiego kinoteatru Grunwald? Nie tylko historia Coraz mniej zostało z kinoteatru Grunwald w Toruniu. Od lipca 2019 roku trwa remont obiektu, w którym działać będzie główna scena Kujawsko-Pomorskiego Muzyczn ... » więcej 2020-03-31, godz. 16:55 Paulina Brzozowska i jej „Bezdrogo”. Życie artysty w czasach epidemii Choć obawia się, jak wszyscy, o swoje zdrowie, to jednak wciąż tworzy. Paulina Brzozowska - piosenkarka, wokalistka, absolwentka Akademii Muzycznej w Bydgoszc ... » więcej 2020-03-31, godz. 15:26 Dzięki nim teatr żyje! Nagrody nie tylko dla aktorów z regionu [lista nagrodzonych] Aktorzy, instruktor teatralny, dramaturg, kierownik pracowni krawieckiej i plastycznej, a także pracujący na rzecz kujawsko-pomorskich scen cenieni fachowcy i ... » więcej
1234567