Tu się nie płacze

Czy muzyka może zabijać? Czy najszlachetniejsza z Muz może nieść śmierć? Dlaczego Beethoven był ulubionym kompozytorem Hitlera? Dlaczego w obozach torturowano i zabijano ludzi w rytmie marsza?

On był bydgoszczaninem, ona lwowianką. On uczył gry na altówce i komponował, ona skończyła konserwatorium i grała na skrzypcach. Nigdy się nie poznali, a mimo to ich losy splotła muzyka w nieludzkim czasie i w nieludzkim miejscu. Ona grała w orkiestrze obozowej w Birkenau, on w lagerkapeli w Auschwitz.

Józef Kropiński i Helena Dunicz-Niwińska to bohaterowie audiodokumentu Żanety Walentyn i Michała Słobodziana pt. „Tu się nie płacze”.

Obydwoje kochali muzykę - tę samą, którą wielu więźniów porównywało do cyklonu B, bo to w jej rytmie musieli maszerować wracając zmęczeni niemal do nieprzytomności z pracy, nierzadko wlokąc na ramionach umierających kolegów.

Muzyka, która towarzyszyła idącym do komór gazowych kilkuletnim przerażonym dzieciom i ich zrozpaczonym rodzicom paradoksalnie ratowała życie grających ją ludzi. Bywało, że muzyk musiał grać nawet wtedy, gdy obok w kolejce do krematorium szła jego żona, matka, jej mąż lub brat. Nie wolno było przerywać, nie wolno było płakać.

Praca nad audiodokumentem trwała niemal rok. Sesje studyjne przy jego tworzeniu trwały czasem wiele godzin. Muzyka powstawała na bieżąco. Ważna dla całości wokaliza nagrywana była w… szafie tak, by osiągnąć maksymalnie czysty dźwięk.

Muzykę do słuchowiska skomponowali Kamil Bździan i Dorota Demidowicz. Wykorzystano w nim także utwory Józefa Kropińskiego. Reżyserem jest Waldemar Modestowicz, realizacją dźwiękową zajął się Maciej Kubera - obaj z Teatru Polskiego Radia.

W rolach głównych występują: Anna Seniuk w roli Heleny Dunicz-Niwińskiej i Przemysław Bluszcz jako Józef Kropiński. W słuchowisku wzięli udział również: Anna Grycewicz, Leon Charewicz, Mateusz Rusin i Przemysław Wyszyński.

Nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” powstawały na terenie obozu Auschwitz, w Teatrze Polskiego Radia, w studiu Polskiego Radia PiK, w bydgoskiej Akademii Muzycznej, a także w przestrzeni miejskiej Bydgoszczy. Wykorzystaliśmy także materiały z naszego radiowego archiwum - o swoich obozowych doświadczeniach opowiedzieli Anna Jachnina, po wojnie przez lata związana z naszą rozgłośnią, znawczyni folkloru i dokumentalistka, a także więzień Auschwitz Leszek Zabielski.
W audiodokumencie „Tu się nie płacze” wykorzystano fragmenty wspomnień Waldemara Kropińskiego oraz fragmenty książek:
  • „Drogi mojego życia. Wspomnienia skrzypaczki z Birkenau” Heleny Dunicz-Niwińskiej. Wydawca Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau. Rok 2015
  • „Gry Oświęcimskie” Szymona Laksa. Wydawca Państwowe Muzeum Oświęcim-Brzezinka. Rok 1988
  • „W cieniu krematorium” Franciszka Stryja. Wydawnictwo Śląsk. Rok 1961
  • „Czy to jest człowiek. Rozejm. Pogrążeni i ocaleni” Primo Leviego. Wydawnictwo Czarne. Rok 2024
  • „U nas w Auschwitzu” opowiadanie Tadeusza Borowskiego. Pierwsze wydanie rok 1947.
Fragmenty wypowiedzi Anny Jachniny i Leszka Zabielskiego pochodzą z archiwum Polskiego Radia Pomorza i Kujaw.

W audiodokumencie „Tu się nie płacze” wykorzystano także fragment kwintetu smyczkowego C-Dur op. 163 Franza Schuberta w wykonaniu Isaaca Sterna, Alexandra Schneidera, Miltona Katimsa, Pablo Casalsa i Paula Tortelier. Wydanie z 1976 roku.

Polskie Radio PiK - 27 stycznia 2026 - „Tu się nie płacze”. Audiodokument Żanety Walentyn i Michała Słobodziana
Cezary Wojtczak, Żaneta Walentyn i Michał Słobodzian przed sesją nagraniową w Teatrze Polskiego Radia Przed nagraniami do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Studio Teatru Polskiego Radia gotowe do nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” Anna Seniuk gotowa do nagrań swoich kwestii do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Żaneta Walentyn w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia, pod czujnym uchem reżysera Waldemara Modestowicza Michał Słobodziań w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Polskiego Radia PiK Nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Polskiego Radia PiK Anna Seniuk w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Cezary Wojtczak, Michał Słobodzian i Żaneta Walentyn zasłuchani w nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia W reżyserce studia Teatru Polskiego Radia w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Michał Słobodziań w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Polskiego Radia PiK Leon Charewicz i Michał Słobodzian w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Michał Słobodziań w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Przemysław Bluszcz, Michał Słobodzian, Żaneta Walentyn i Waldemar Modestowicz w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Przemysław Wyszyński w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Cezary Wojtczak, Żaneta Walentyn i Michał Słobodzian w trakcie sesji nagraniowej w Teatrze Polskiego Radia Żaneta Walenyn w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Waldemar Modestowicz w trakcie nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Nagrania do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” w studiu Teatru Polskiego Radia Od lewej: Waldemar Modestowicz, Michał Słobodzian, Maciej Kubera, Anna Seniuk, Żaneta Walentyn i Cezary Wojtczak w studiu Teatru Polskiego Radia Niektóre z nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” dokonane zostały w trakcie wizyty w Auschwitz Niektóre z nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” dokonane zostały w trakcie wizyty w Auschwitz Niektóre z nagrań do audiodokumentu pt. „Tu się nie płacze” dokonane zostały w trakcie wizyty w Auschwitz
Auschwitz. Fot. Żaneta Walentyn/PR PiK

Auschwitz. Fot. Żaneta Walentyn/PR PiK

Muzyka, która towarzyszyła idącym do komór gazowych kilkuletnim przerażonym dzieciom i ich zrozpaczonym rodzicom paradoksalnie ratowała życie grających ją ludzi. Bywało, że muzyk musiał grać nawet wtedy, gdy obok w kolejce do krematorium szła jego żona, matka, jej mąż lub brat. Nie wolno było przerywać, nie wolno było płakać.

O tym chcemy Państwu opowiedzieć 27 stycznia br. w rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau po godzinie 17:00.
AKTUALNOŚCI RSS PODCAST AUDIO
Ważne: nasze strony wykorzystują pliki cookies.

Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce prywatności

Zamieszczone na stronach internetowych www.radiopik.pl materiały sygnowane skrótem „PAP” stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazą danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie. Chronione są one przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez Polskie Radio Regionalną Rozgłośnię w Bydgoszczy „Polskie Radio Pomorza i Kujaw” S.A. na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek wykorzystywanie przedmiotowych materiałów przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Rozumiem i wchodzę na stronę