Poniedziałek, 21 września 2020 r.   Imieniny: Jonasza, Mateusza, Hipolita
Zderzenie trzech ciężarówek na A1 w Dąbrówce (powiat włocławski). Jeden ranny, autostrada zablokowana
Zderzenie trzech ciężarówek na A1 w Dąbrówce (powiat włocławski). Jeden ranny, autostrada zablokowana
Zderzenie trzech ciężarówek na A1 w Dąbrówce (powiat włocławski). Jeden ranny, autostrada zablokowana
Polskie Radio PiK » Rozmowa dnia » Rozmowa dnia
Ogłoszenie własne nadawcy
2019-03-14, 06:31 Michał Jędryka

Prof. Tomasz Kawski

Prof. Tomasz Kawski/fot. Magdalena Gill
Prof. Tomasz Kawski/fot. Magdalena Gill
PR PiK - Rozmowa Dnia - Prof. Tomasz Kawski
- Wydarzenia z 1968 roku miały ze strony rządzących charakter antysemicki i ponosił za to odpowiedzialność również generał Wojciech Jaruzelski - mówił w Polskim Radiu PiK prof. Tomasz Kawski, historyk z UKW, który był gościem Rozmowy Dnia.

Michał Jędryka: 51 lat temu, 14 marca 1968 roku Edward Gierek mówił na wiecu robotniczym w Katowicach tak: "owi Zambrowscy, Staszewscy, Słonimscy i spółka, ludzie w rodzaju Kisielewskiego, Jasienicy dowiedli niezbicie, że służą obcym interesom. Brudna piana, która wypłynęła na fali wydarzeń październikowych przed 11 laty, nie została w pełni usunięta z naszego życia". Wydarzenia z 1968 roku chyba w pamięci społecznej są mniej zapamiętane niż 1956 czy 70 rok, bo nie doszło wtedy do zmiany władzy.
Prof. Tomasz Kawski: Skutki wydarzeń z 1968 r. - mimo, że nie były one tak spektakularne jak w 1956 r. - były zauważalne w kolejnych dekadach. Było tak z kilku powodów. Po pierwsze - do głosu zaczęła dochodzić nowa grupa pokoleniowa - ta, która wyrosła bezpośrednio po wojnie, albo urodziła się w czasie wojny, ale do pewnej sprawności intelektualnej zaczęła dochodzić w latach 60.
Kolejnym skutkiem za sprawą tzw. nagonki antysemickiej była masowa emigracja - kolejna fala emigracji z ziem polskich. Wyjechało wtedy kilkanaście, może nawet około 20 tys. osób. Wśród nich było wielu wybitnych przedstawicieli ludzi nauki, kultury i sztuki. Była to ewidentna strata dla potencjału intelektualnego, kulturalnego Polski.
Przy okazji w wymiarze międzynarodowym spowodowało to, że Polska była bardzo krytycznie oceniana ze względu na propagowany odgórnie państwowy antysemityzm, co żywcem przypominało propagandę antyżydowską, prowadzoną w czasach carskich - w latach 80., 90., do wybuchu pierwszej wojny światowej.

Bohaterami tych wydarzeń byli m.in. ludzie, których nazwiska dobrze znamy, którzy odegrali dużą rolę w późniejszej transformacji. Np. Adam Michnik, Jacek Kuroń zostali wtedy wyrzuceni z uniwersytetu.
- Były represje, zresztą później proces kształcenia osób represjonowanych przebiegał różnymi torami. Niezależnie od tego, że wielu z nich nie ukończyło potem żadnych studiów, to jednak były to osoby z poważnym potencjałem intelektualnym, który później w sposób domowy uzupełniały.

O co chodziło tak naprawdę w 1968 roku? Przecież to był czas po wojnie 7-dniowej w Izraelu w 1967. Dlaczego w Polsce takie wydarzenia w 1968?
- Genezy byśmy upatrywali w kilku płaszczyznach. Jedna to płaszczyzna międzynarodowa, a więc wspomniana wojna na Bliskim Wschodzie. Ale to są także wydarzenia Wiosny w Czechosłowacji - to był także element inspirujący społeczeństwo do pokazania swojego niezadowolenia.
Jest taka płaszczyzna czysto wewnętrzna, związana z jednej strony z nie najlepszą sytuacją gospodarczą. Nie był to może dramatyczny kryzys, jak w okresie lat 80., ale mimo wszystko warunki życia w czasach późnego Gomółki były naprawdę trudne . Ta siermiężność w wyglądzie samego przywódcy - pierwszego sekretarza przekładała się na jego podejście do spraw socjalnych, bytowych.
Jednak ta płaszczyzna gospodarcza jest drugo- czy trzeciorzędna, natomiast w ramach wewnętrznych czynników niezwykle istotna jest rywalizacja w ramach tzw. obozu władzy. Funkcjonowały tam różne frakcje i do pewnego momentu w latach 60. pojawiła się grupa skupiona wokół Moczara, która odwołując się do nacjonalistycznych resentymentów gromadziła wokół siebie pewnego rodzaju zaplecze, dążące do potencjalnego przejęcia władzy.

Pamiętam, że kiedy chodziłem do szkoły podstawowej, książka Moczara "Barwy walki" była lekturą obowiązkową. Szkalowano w niej m.in. Narodowe Siły Zbrojne.
- Z drugiej strony Moczar reaktywował, czy odwoływał się do środowiska Armii Krajowej, a więc ta ocena też jest dwutorowa (...).

Zobacz także

2020-09-21, godz. 05:45 Radosław Sajna-Kunowsky [wideo] Gościem Rozmowy dnia był profesor Radosław Sajna-Kunowsky politolog i medioznawca z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, a rozmawialiśmy o możliwyc ... » więcej 2020-09-18, godz. 06:05 Jarosław Wenderlich [wideo] Gościem Rozmowy dnia był Jarosław Wenderlich, radny Bydgoszczy i szef klubu radnych PiS, a także wiceminister w Kancelarii Premiera. » więcej 2020-09-17, godz. 06:00 Robert Kwiatkowski Gościem „Rozmowy dnia” w Polskim Radiu PiK był poseł Robert Kwiatkowski z Lewicy. Główny temat to tzw. „piątka dla zwierząt”, nad którą Sejm debatował w środę. » więcej 2020-09-16, godz. 06:00 Kosma Złotowski Rozmawialiśmy z europosłem Kosmą Złotowskim na temat debaty w Parlamencie Europejskim, której tematem była sytuacja w Polsce, ale także sytuacja na Białorusi ... » więcej 2020-09-15, godz. 06:00 Małgorzata Jarosińska-Jedynak W Toruniu trwa Welconomy Forum. O kluczowych kwestiach dotyczących gospodarki dyskutują przedstawiciele rządu, eksperci, naukowcy i przedsiębiorcy. Wśród gośc ... » więcej 2020-09-14, godz. 06:00 Marcin Sypniewski [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był Marcin Sypniewski, wiceprezes partii Wolność, polityk Konfederacji. Rozmawialiśmy o bieżących problemach politycznych.Michał Jędryka: ... » więcej 2020-09-11, godz. 06:00 Anna Gembicka [wideo] Gościem Rozmowy Dnia w Polskim Radiu PiK była Anna Gembicka - wiceminister Funduszy i Polityki Regionalnej. Rozmawialiśmy między innymi o największych wyzwani ... » więcej 2020-09-10, godz. 06:00 Piotr Całbecki Gościem Rozmowy Dnia był marszałek województwa kujawsko-pomorskiego Piotr Całbecki. Rozmawialiśmy o sprawach poruszanych podczas poniedziałkowej sesji Rady Mi ... » więcej 2020-09-09, godz. 06:45 Barbara Socha Magdalena Ogórek rozmawiała z minister Barbarą Sochą, podsekretarzem stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej. Tematem Rozmowy Dnia były m.in. zag ... » więcej 2020-09-08, godz. 06:00 Tomasz Rega [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był Tomasz Rega, szef struktur Prawa i Sprawiedliwości w Bydgoszczy, z którym rozmawialiśmy o poniedziałkowej sesji rady miasta Bydgoszcz ... » więcej
12345