Poniedziałek, 25 marca 2019 r.   Imieniny: Marioli, Wieczysława, Ireneusza
Polskie Radio PiK » Rozmowa dnia » Rozmowa dnia
2019-03-14, 06:31 Michał Jędryka

Prof. Tomasz Kawski

Prof. Tomasz Kawski/fot. Magdalena Gill
Prof. Tomasz Kawski/fot. Magdalena Gill
PR PiK - Rozmowa Dnia - Prof. Tomasz Kawski
- Wydarzenia z 1968 roku miały ze strony rządzących charakter antysemicki i ponosił za to odpowiedzialność również generał Wojciech Jaruzelski - mówił w Polskim Radiu PiK prof. Tomasz Kawski, historyk z UKW, który był gościem Rozmowy Dnia.

Michał Jędryka: 51 lat temu, 14 marca 1968 roku Edward Gierek mówił na wiecu robotniczym w Katowicach tak: "owi Zambrowscy, Staszewscy, Słonimscy i spółka, ludzie w rodzaju Kisielewskiego, Jasienicy dowiedli niezbicie, że służą obcym interesom. Brudna piana, która wypłynęła na fali wydarzeń październikowych przed 11 laty, nie została w pełni usunięta z naszego życia". Wydarzenia z 1968 roku chyba w pamięci społecznej są mniej zapamiętane niż 1956 czy 70 rok, bo nie doszło wtedy do zmiany władzy.
Prof. Tomasz Kawski: Skutki wydarzeń z 1968 r. - mimo, że nie były one tak spektakularne jak w 1956 r. - były zauważalne w kolejnych dekadach. Było tak z kilku powodów. Po pierwsze - do głosu zaczęła dochodzić nowa grupa pokoleniowa - ta, która wyrosła bezpośrednio po wojnie, albo urodziła się w czasie wojny, ale do pewnej sprawności intelektualnej zaczęła dochodzić w latach 60.
Kolejnym skutkiem za sprawą tzw. nagonki antysemickiej była masowa emigracja - kolejna fala emigracji z ziem polskich. Wyjechało wtedy kilkanaście, może nawet około 20 tys. osób. Wśród nich było wielu wybitnych przedstawicieli ludzi nauki, kultury i sztuki. Była to ewidentna strata dla potencjału intelektualnego, kulturalnego Polski.
Przy okazji w wymiarze międzynarodowym spowodowało to, że Polska była bardzo krytycznie oceniana ze względu na propagowany odgórnie państwowy antysemityzm, co żywcem przypominało propagandę antyżydowską, prowadzoną w czasach carskich - w latach 80., 90., do wybuchu pierwszej wojny światowej.

Bohaterami tych wydarzeń byli m.in. ludzie, których nazwiska dobrze znamy, którzy odegrali dużą rolę w późniejszej transformacji. Np. Adam Michnik, Jacek Kuroń zostali wtedy wyrzuceni z uniwersytetu.
- Były represje, zresztą później proces kształcenia osób represjonowanych przebiegał różnymi torami. Niezależnie od tego, że wielu z nich nie ukończyło potem żadnych studiów, to jednak były to osoby z poważnym potencjałem intelektualnym, który później w sposób domowy uzupełniały.

O co chodziło tak naprawdę w 1968 roku? Przecież to był czas po wojnie 7-dniowej w Izraelu w 1967. Dlaczego w Polsce takie wydarzenia w 1968?
- Genezy byśmy upatrywali w kilku płaszczyznach. Jedna to płaszczyzna międzynarodowa, a więc wspomniana wojna na Bliskim Wschodzie. Ale to są także wydarzenia Wiosny w Czechosłowacji - to był także element inspirujący społeczeństwo do pokazania swojego niezadowolenia.
Jest taka płaszczyzna czysto wewnętrzna, związana z jednej strony z nie najlepszą sytuacją gospodarczą. Nie był to może dramatyczny kryzys, jak w okresie lat 80., ale mimo wszystko warunki życia w czasach późnego Gomółki były naprawdę trudne . Ta siermiężność w wyglądzie samego przywódcy - pierwszego sekretarza przekładała się na jego podejście do spraw socjalnych, bytowych.
Jednak ta płaszczyzna gospodarcza jest drugo- czy trzeciorzędna, natomiast w ramach wewnętrznych czynników niezwykle istotna jest rywalizacja w ramach tzw. obozu władzy. Funkcjonowały tam różne frakcje i do pewnego momentu w latach 60. pojawiła się grupa skupiona wokół Moczara, która odwołując się do nacjonalistycznych resentymentów gromadziła wokół siebie pewnego rodzaju zaplecze, dążące do potencjalnego przejęcia władzy.

Pamiętam, że kiedy chodziłem do szkoły podstawowej, książka Moczara "Barwy walki" była lekturą obowiązkową. Szkalowano w niej m.in. Narodowe Siły Zbrojne.
- Z drugiej strony Moczar reaktywował, czy odwoływał się do środowiska Armii Krajowej, a więc ta ocena też jest dwutorowa (...).

Zobacz także

2019-03-25, godz. 06:02 Przemysław Przybylski Na czym polega kryzys w polskiej edukacji? Czy podwyżki dla nauczycieli są drogą do rozwiązania tego kryzysu? O to między innymi zapytamy doktora Przemysława ... » więcej 2019-03-22, godz. 06:03 Tomasz Okoński - Na razie czekamy do 15 kwietnia, potem przyjdzie czas na kolejne kroki - tak rzecznik bydgoskiego oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg, Tomasz Okoński - gość R ... » więcej 2019-03-21, godz. 06:00 Paweł Skutecki O postępie prac nad zmianami w Kodeksie rodzinnym. Jedna z propozycji zakłada na przykład karę 2 lat więzienia za uporczywe uniemożliwianie widywania się z dz ... » więcej 2019-03-20, godz. 00:00 Krzysztof Czabański Dlaczego doszło do zmian w Zarządach TVP i PR? Jakie efekty mają przynieść zmiany ? Te m.in. pytania pojawiły się w środowej (20.03) Rozmowie dnia PR PiK, któ ... » więcej 2019-03-19, godz. 06:30 Jerzy Kwieciński Jak daleko jest do końca negocjacji w sprawie unijnych funduszy na lata 2021-2027? Co w praktyce oznacza dla Polski wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejsk ... » więcej 2019-03-18, godz. 06:30 Janusz Zemke - Przystąpienie do Unii Europejskiej było jednym z najważniejszych wydarzeń w dziejach Polski - mówił Janusz Zemke, gość Rozmowy Dnia w Polskim Radiu PiK. Eur ... » więcej 2019-03-15, godz. 06:00 Luiza Chmielewska Jakie prawa mają konsumenci w kontaktach ze sprzedawcami i usługodawcami? Kiedy i jak należy dochodzić swoich praw? O czym trzeba wiedzieć, aby roszczenia był ... » więcej 2019-03-13, godz. 06:00 dr Kamila Sierzputowska Przez ostatnie dwa dni naukowcy z całego kraju debatowali w Bydgoszczy nad międzynarodową pozycją Polski w 20 lat od wstąpienia do NATO. Kierownikiem konferen ... » więcej 2019-03-12, godz. 06:12 Andrzej Wiśniewski - Nawet 10 tysięcy operacji zaćmy uda się wykonać w regionie za dodatkowe pieniądze, które otrzyma kujawsko-pomorski NFZ - poinformował w porannej Rozmowie dn ... » więcej 2019-03-11, godz. 06:00 Kosma Złotowski Deklaracja europejska "Polska sercem Europy" zaprezentowana została na sobotniej konwencji Prawa i Sprawiedliwości w Rzeszowie. Zwraca ona uwagę w pierwszych ... » więcej
12345