Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy

Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy utworzono w 1990 r. Zajmuje powierzchnię 27,7 tys. ha na pograniczu województw: kujawsko-pomorskiego, warmińsko-mazurskiego i mazowieckiego. W jego skład wchodzą tereny gmin: Bartniczka (dawniej Grążawy), Brzozie, Górzno, Lidzbark Welski, Lubowidz i Świedziebnia. Administracyjny podział terenów Parku jest w dużej mierze odbiciem przebiegających granic makro i mikroregionów: morfologicznych, hydrograficznych, przyrodniczych, geobotanicznych i florystycznych.

Rzeźba terenu obszarów Parku ukształtowana została przez lodowiec ostatniego zlodowacenia, który tu osiągnął swój punkt zwrotny, dzięki można obserwować tak zróżnicowane formy geomorfologiczne charakterystyczne dla krajobrazu młodoglacjalnego: od kemów, drumlinów i ozów przez pagórki i wzgórza morenowe, wysoczyzny morenowe, rynny subglacjalne i zagłębienia wytopiskowe, aż po zajmujące południową cześć Parku równiny sandrowe. Te formy na przemian wklęsłe i wypukłe – nadają krajobrazowi charakter miejscami zbliżony do podgórskiego.

Dwie rzeki Brynica i Górzanka przecinające obszar Parku z południa na północ zasilane są wodami z licznych źródlisk. Stosunkowo nieliczne jeziora zachwycają swym naturalnym pięknem wynikającym z położenia w głębokich dolinach lub wśród mieszanych lasów.

Administracją lasów na terenie Parku zajmują się trzy nadleśnictwa: Brodnica, Lidzbark i Skrwilno.

Poprzecinane niewielkimi enklawami łąk i pól oraz dolinami rzecznymi lasy zachowały zbliżony do naturalnego charakter pod względem składu drzewostanów i runa leśnego.

W północnej części Parku, gdzie wysoczyznę morenową pokrywają żyzne gleby brunatnoziemne rosną lasy liściaste - grądy i mieszane, natomiast na południu, gdzie piaszczysty sandr dostarcza mniej składników pokarmowych przeważają bory sosnowe. W zagłębieniach terenu i dolinach rzecznych wykształciły się gleby bagienne i pobagienne z charakterystyczną dla nich formacją lasów: olsami i łęgami.

Dla zachowania do celów naukowo-badawczych gleb leśnych o mało zmienionym przez człowieka charakterze utworzono na terenie obrębu Ruda w Nadleśnictwie Brodnica wzorcową powierzchnię glebową, której zadaniem jest ochrona tych gleb przed zmianami powodowanymi działalnością człowieka.

Przyrodę Parku cechuje wielka różnorodność: ponad 950 gatunków roślin naczyniowych, wśród nich wiele objętych ochrona gatunkową, zagrożonych wyginięciem jak np. rosiczka okrągłolistna, pluskwica europejska, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, podejźrzon rutolistny, widłaki, storczyki, konietlica syberyjska i wiele innych. Prowadzone na terenie parku badania stwierdziły dużą różnorodność mchów oraz porostów, wśród których stwierdzono rzadko występującą – będącą „certyfikatem czystości powietrza” – brodaczkę pospolitą.

Wśród spotkanych na terenie Parku roślin dwa gatunki rzadko spotykane w naszym regionie występują tutaj szczególnie obficie stanowiąc swego rodzaju „wizytówkę” Parku - są to czosnek niedźwiedzi i kłoć wiechowata.

Rozmaitość występujących siedlisk sprzyja rozwojowi grzybów, w tym również owocnikowych, które każdej jesieni stanowią ulubione trofea turystów-grzybiarzy.

Równie bogata jest fauna Parku. Licznie występują tu łosie, jelenie, sarny, dziki, bobry, wydry a spośród ptaków: bielik, orlik krzykliwy, bocian czarny, bąk, derkacz, kania czarna i ruda, żuraw, błotniak stawowy, łąkowy i zbożowy i wiele innych. Przez teren Parku przebiega zachodnia granica obszaru występowania orzechówki i jarząbka. W sumie w Parku stwierdzono występowanie ponad 250 gatunków kręgowców.

Różnorodność siedlisk i gatunków występujących na terenie Parku chroniona jest również innymi formami ochrony przyrody. Utworzono 7 rezerwatów przyrody: „Jar Brynicy", „Szumny Zdrój", „Klonowo”, „Ostrowy nad Brynicą”, „Czarny Bryńsk”, „Mszar Płociczno” i „Jar Brynicy II" oraz 2 specjalne obszary ochrony siedlisk Natura 2000: "Ostoja Lidzbarska", "Mszar Płociczno"

Wiele drzew uznano za pomniki przyrody. Najbardziej znany jest "Dąb Rzeczypospolitej", szacowany na około 500 lat, o obwodzie 641cm i wysokości 35m.

Niezaprzeczalny walor Parku stanowi zabytkowa zabudowa Górzno, zabytki regionalnego budownictwa, średniowieczne grodziska oraz porozrzucane wśród lasów i wsi przydrożne kapliczki i krzyże.

Oprócz ochrony dziedzictwa przyrodniczego do priorytetów działalności Parku należy edukacja ekologiczna. Sieć ścieżek przyrodniczo-dydaktycznych oraz profesjonalne opracowania metodyczne w połączeniu z fachową kadrą pracowników i współpracowników Parku, a także zaplecze w postaci dobrze wyposażonej sali edukacyjnej w siedzibie Parku, pozwala na prowadzenie interesujących lekcji przyrody przez cały rok.

Strona parku: www.parki.kujawsko-pomorskie.pl/glpk