NIK negatywnie ocenia przygotowanie korespondencyjnych wyborów prezydenta RP
2021-05-13, 11:20 PAP/Redakcja
Prezes najwyższej Izby Kontroli, Marian Banaś./fot. PAP/Paweł Supernak
- Organizowanie i przygotowanie wyborów na podstawie decyzji administracyjnej nie powinno mieć miejsca i było pozbawione podstaw prawnych - oświadczył w czwartek (13.05.) prezes NIK Marian Banaś. Na te zarzuty odpowiada Centrum Informacji Rządu.
Szef NIK zaprezentował w czwartek (13.05.) ustalenia kontroli Izby dotyczące działań wybranych podmiotów w związku z przygotowaniem wyborów powszechnych na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na 10 maja 2020 r., z wykorzystaniem głosowania korespondencyjnego.
Na wstępie konferencji prasowej przedstawiono nagranie z sekwencją zdarzeń dotyczących wyborów.
Z kolei Banaś mówił, że kontrolę przeprowadzono w KPRM, MSWiA, MAP oraz dwóch spółkach Skarbu Państwa - Poczcie Polskiej oraz Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Objęła ona okres od lutego do października 2020 r.
- NIK negatywnie oceniła proces przygotowania wyborów powszechnych na Prezydenta RP zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r. z wykorzystaniem głosowania korespondencyjnego przez wymienione przeze mnie podmioty - oświadczył Banaś.
- W okresie od 16 kwietnia, czyli od momentu podpisania decyzji o wyborach przez pana premiera, do 9 maja jedyną uprawnioną jednostką, organem do organizowania i przygotowania wyborów na Prezydenta RP była Państwowa Komisja Wyborcza. Organizowanie i przygotowanie wyborów na podstawie decyzji administracyjnej nie powinno mieć miejsca i było pozbawione podstaw prawnych - oświadczył Banaś.
Jak dodał, zgodnie z art. 7 konstytucji organy państwowe działają na podstawie prawa i w granicach obowiązującego prawa.
NIK skierowała do prokuratury zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w związku z organizacją wyborów przez zarządy Poczty Polskiej i Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych; będą analizowane stanowiska otrzymane od MAP, MSWiA oraz KPRM - mówił szef NIK Marian Banaś.
Rząd odpowiada
W trakcie konferencji prasowej NIK, Centrum Informacyjne Rządu przekazało, że - tu cytat: „Wszystkie decyzje o rozpoczęciu technicznych przygotowań do głosowania korespondencyjnego w wyborach prezydenckich były zgodne z prawem; premier i szef Kancelarii Premiera stali na straży Konstytucji".
Jak czytamy dalej:„ Ich wszelkie działania miały na celu przeprowadzenie wyborów w konstytucyjnym terminie. Premier nie zarządził nigdy wyborów prezydenckich ani głosowania w trybie korespondencyjnym. Celem podjętych działań było umożliwienie udziału w wyborach grupom uprawnionym, których życie i zdrowie ze względu na pandemię były zagrożone (seniorom, osobom z niepełnosprawnościami), a także przebywającym w izolacji.
Po pierwsze: bezpieczeństwo obywateli
Rok 2020 stał pod znakiem pandemii koronawirusa. W obliczu tak wielkiego światowego kryzysu priorytetem całego rządu było zapewnienie bezpieczeństwa wszystkich obywateli. Dotyczyło to również bezpieczeństwa podczas organizacji konstytucyjnych wyborów prezydenckich. Przed wyborami panowała powszechna opinia, że nie ma możliwości przeprowadzenia głosowania metodą tradycyjną.
Dlatego rząd musiał podjąć decyzje zapewniające ochronę obywateli, przy jednoczesnej realizacji czynnego prawa wyborczego. Prawa, które zapewnia Konstytucja RP. Dzięki stworzeniu faktycznych możliwości głosowania korespondencyjnego – w zakresie, w jakim dopuszczały to obowiązujące wtedy przepisy Kodeksu wyborczego – można było w tym krytycznym dla zdrowia publicznego okresie uniknąć gromadzenia się ludzi (zwłaszcza tych szczególnie narażonych na groźny przebieg COVID-19) w większych skupiskach i na małej przestrzeni. Takie warunki niewątpliwie sprzyjają zakażeniu koronawirusem.
Po drugie: działania podjęte zgodnie z prawem
Rząd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zapewnienia warunków do realizacji wyborów prezydenckich w terminie konstytucyjnym. Marszałek Sejmu, zgodnie z Konstytucją RP, wyznaczył ten termin na 10 maja 2020 roku. Kierując się przede wszystkim bezpieczeństwem obywateli, rząd podjął decyzję, żeby technicznie przygotować możliwość głosowania korespondencyjnego. Prezes Rady Ministrów w swoich decyzjach ani nie zarządził wyborów prezydenckich, ani nie zarządził w nich trybu głosowania korespondencyjnego. W decyzjach tych Premier jedynie nakazał dwóm przedsiębiorcom publicznym – Poczcie Polskiej oraz Wytwórni Papierów Wartościowych – rozpoczęcie techniczno-organizacyjnego przygotowywania się do głosowania korespondencyjnego.
Decyzje te miały umożliwić przeprowadzenie głosowania korespondencyjnego, zgodnie z obowiązującym wówczas Kodeksem wyborczym. W chwili wydania decyzji przez Prezesa Rady Ministrów głosować korespondencyjnie mogły osoby niepełnosprawne, osoby przebywające w izolacji oraz seniorzy, którzy ukończyli 60 lat.
Po trzecie: każda instytucja działała zgodnie ze swoimi kompetencjami
Wydane decyzje nie naruszały ustawowych kompetencji organów wyborczych – Państwowej Komisji Wyborczej oraz Krajowego Biura Wyborczego. Zadania tych instytucji nie obejmują przygotowania do głosowania korespondencyjnego. Kodeks wyborczy jasno wskazuje, że te zadania należą do Poczty Polskiej.
Państwowa Komisja Wyborcza i Krajowe Biuro Wyborcze nie posiadały także kompetencji, aby polecić Poczcie Polskiej rozpoczęcie przygotowań do przeprowadzenia głosowania korespondencyjnego. Takie uprawnienie posiadał Prezes Rady Ministrów. Art. 11 ust. 2 ustawy covidowej dawał premierowi możliwość wydawania decyzji administracyjnych - poleceń przedsiębiorcom w zakresie przeciwdziałania koronawirusowi, w tym także w sprawach dotyczących wyborów w czasie epidemii. "
Raport NIK dotyczy organizacji planowanych na 10 maja ub. roku wyborów prezydenta, w których Polacy, ze względu na pandemię COVID-19, mieli głosować wyłącznie drogą korespondencyjną. Za organizację głosowania - zgodnie z ustawą z 6 kwietnia o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów powszechnych na Prezydenta RP zarządzonych w 2020 r., która weszła w życie 9 maja - odpowiadał minister aktywów państwowych. Wydrukowane zostały m.in. pakiety wyborcze; ich dostarczeniem miała się zająć Poczta Polska.
Wybory jednak nie odbyły się 10 maja. Tego dnia Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła w wydanej uchwale, że "brak było możliwości głosowania na kandydatów" i że fakt ten jest równoważny w skutkach z przewidzianym w art. 293 Kodeksu wyborczego brakiem możliwości głosowania ze względu na brak kandydatów. Ostatecznie wybory odbyły się 28 czerwca.
Zobacz także
Incydenty związane z zakłóceniem ciszy wyborczej
2014-11-30, 17:08Komenda Główna Policji odnotowała dotąd 113 incydentów związanych z naruszeniem ciszy wyborczej - poinformował sędzia Bogusław Dauter z Państwowej Komisji Wyborczej. Czytaj dalej »
Frekwencja w wyborach samorządowych na godz. 12.00 na Kujawach i Pomorzu
2014-11-30, 17:04Po południu Państwowa Komisja Wyborcza podała dane dotyczące frekwencji na godzinę 12:00. W skali kraju wyniosła ona 11,4%. W województwie kujawsko-pomorskim była nieco niższa - 11,24%. Czytaj dalej »
Druga tura wyborów samorządowych w Kujawsko-Pomorskiem
2014-11-30, 09:36W drugiej turze wyborów samorządowych w województwie kujawsko-pomorskim wybranych zostanie 3 prezydentów, 16 burmistrzów i 24 wójtów. Czytaj dalej »
Jarosław Tadych nowym starostą sępoleńskim
2014-11-28, 21:08Radni powiatu sępoleńskiego wybrali starostę. Został nim Jarosław Tadych, na którego oddano 12 głosów przy 5 wstrzymujących. Przewodniczącym Rady Powiatu został Marek Chart. Czytaj dalej »
Ostatnie potyczki kandydatów do fotela prezydenckiego w Inowrocławiu
2014-11-28, 21:01Moją partią jest Inowrocław i inowrocławianie - tak swoją kampanię wyborczą podsumował walczący o reelekcję obecny prezydent miasta Ryszard Brejza. Czytaj dalej »
KW "Mieszkańcy Włocławka" poparł kandydata PO na prezydenta miasta
2014-11-28, 17:05W ostatnim dniu kampanii wyborczej kandydata PO na prezydenta Włocławka Marka Wojtkowskiego poparł Komitet Wyborczy 'Mieszkańcy Włocławka'. Czytaj dalej »
PiS wycofuje poparcie dla kandydata PO na prezydenta Włocławka
2014-11-28, 16:56Tuż przed drugą turą wyborów Prawo i Sprawiedliwość wycofało poparcie dla kandydata na prezydenta Włocławka, posła Marka Wojtkowskiego z Platformy Obywatelskiej. Czytaj dalej »
Zamieszanie wokół ostatniej debaty kandydatów na urząd prezydenta Włocławka
2014-11-28, 15:40Poseł Marek Wojtkowski z Platformy Obywatelskiej i walczący o reelekcję Andrzej Pałucki z SLD mieli się spotkać w piątek o godzinie 11.00 w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej. Do debaty nie doszło. Czytaj dalej »
Włocławska policja szuka sprawców wykroczenia wyborczego
2014-11-28, 15:26Nieznani sprawcy rozrzucili we włocławskim Urzędzie Miasta ulotki nawołujące do głosowania na Marka Wojtkowskiego, kontrkandydata obecnie urzędującego prezydenta, Andrzeja Pałuckiego. Czytaj dalej »
Bruski kontra Dombrowicz- debata prezydencka w Polskim Radiu PiK [wideo, zdjęcia]
2014-11-28, 14:29Tuż przed drugą turą wyborów prezydenta Bydgoszczy w debacie w studiu Polskiego Radia PiK zmierzyli się ubiegający się o ten urząd Rafał Bruski i Konstanty Dombrowicz. Czytaj dalej »