Niedziela, 26 stycznia 2020 r.   Imieniny: Tymoteusza, Michała, Tytusa
Polskie Radio PiK » Rozmowa dnia » Rozmowa dnia
2019-01-17, 06:00 Michał Jędryka/Redakcja

Krzysztof Osiński

Krzysztof Osiński Fot. Archiwum
Krzysztof Osiński Fot. Archiwum
PR PiK - Rozmowa Dnia - Krzysztof Osiński
Zakończył się rok jubileuszu odzyskania niepodległości przez Polskę. Bydgoszcz i region wróciły do odrodzonej ojczyzny wiele miesięcy później. Zbliża się 99. rocznica tych wydarzeń. O ich historycznym i politycznym znaczeniu rozmawialiśmy z dr Krzysztofem Osińskim z Instytutu Pamięci Narodowej.


Michał Jędryka: Nie tak dawno - po świętach Bożego Narodzenia - obchodziliśmy 100. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Wybuchło najpierw w Poznaniu, na ziemiach wielkopolskich, do Bydgoszczy jednak nie dotarło. Dlaczego?
Dr Krzysztof Osiński: Walki powstańcze do samej Bydgoszczy nie dotarły ze względu na to, że była silnym garnizonem niemieckim. Tu stacjonowały niemieckie wojska, więc obawiano się, że powstanie może tu zostać stłumione i mogą rozpocząć się represje, które będą bardzo krwawe dla Polaków. Kierowano się rozsądkiem i realną oceną możliwości, na jakie powstańcy mogli sobie pozwolić. Przygotowywano się do walk powstańczych, ale jeśli miałoby nadejść wsparcie z terenu odrodzonego państwa polskiego, to powstanie w Bydgoszczy planowano na maj. Ostatecznie jednak do tego nie doszło, bo wcześniej zawarto rozejm.
Powstanie zakończyło się sukcesem, bo dzięki walkom powstańczym, toczącym się na terenie Wielkopolski, Polakom udało się wydatnie wpłynąć na późniejszy Traktat Wersalski, który kształtował zachodnią granicę odrodzonego państwa polskiego. Dzięki temu państwo polskie miało granice zgodne ze swoimi postulatami, chociaż oczywiście nie do końca satysfakcjonujące, bo chociażby kwestia Gdańska, który był dużym, ważnym portem i oknem na świat odrodzonego państwa polskiego, nie została rozstrzygnięta po naszej myśli. Gdańsk został wolnym miastem, a my musieliśmy budować od podstaw alternatywę w postaci Gdyni.

Traktat Wersalski z czerwca 1919 roku nakazał Niemcom zwrot Pomorza Polsce. Bydgoszcz wraca do Polski pół roku później - w styczniu 1920 roku. Właśnie zbliżamy się do 99. rocznicy tych wydarzeń. Dlaczego to tak długo trwało?
- Ponieważ w międzyczasie prowadzono negocjacje, na jakich zasadach ma się odbywać przekazanie tych terenów z rąk niemieckich w ręce polskie. Negocjacje były trudne, bo było wiele spraw do uregulowania - gospodarcze, kulturalne, administracyjne, polityczne. Musimy pamiętać, że dotyczyło to również ludzi - mieszkańców, Niemców, którzy musieli zadeklarować, czy chcą pozostać na ziemiach Wielkopolski i Pomorza, a więc w obrębie państwa polskiego, zmieniając się ze społeczności dominującej w podległą - na mniejszość narodową. Czy też chcą pozostawić cały dorobek życia i przenieść się na teren państwa niemieckiego. Tego typu kwestie były bardzo trudne do wynegocjowania, więc trwało to wiele miesięcy.
Ostatecznie Traktat Wersalski został ratyfikowany 10 stycznia 1920 r. i zgodnie z zapisami tydzień później Polacy mogli zacząć przejmowanie miast i terenów w swoje ręce. Ten proces rzeczywiście się rozpoczął. 18 stycznia wojska polskie wkraczają do miast pomorskich, 20 stycznia do Bydgoszczy i w kolejnych dniach do następnych. Do początku lutego cały teren symbolicznie i dosłownie zostaje przejęty w polskie ręce. Zostaje powołana polska administracja, oddziały Wojska Polskiego, które mają strzec porządku i Polacy mogą cieszyć się z nowej rzeczywistości. Mogą odrzucić dziedzictwo 148 lat zaboru pruskiego, utraty niepodległości i zniewolenia w postaci zaborów.

Niemcy pogodzili się z nową sytuacją?
- Wielu Niemców było przekonanych, że te rozwiązania są tymczasowe, że w niedługim czasie Niemcy odzyskają Pomorze. Ta retoryka była prowadzona przez cały okres międzywojenny, a zintesyfikowana została w okresie rządów Hitlera, który wręcz na sztandary wyniósł korekty granic państwa niemieckiego i powrót do wielkości Rzeszy Niemieckiej. Dla Polaków groźne były hasła o korytarzu pomorskim, czyli kpienie z granic państwa polskiego i twierdzenie, że Pomorze i Wielkopolska należą się Niemcom, bo rozdzielają tymczasowo państwo niemieckie na dwie części - Prusy i Niemcy właściwe. To nie rokowało dobrze stosunkom polsko-niemieckim w okresie międzywojennym i rzeczywiście było jednym z powodów wybuchu II wojny światowej - konfliktu, który rozlał się później na cały świat (...)

Zobacz także

2020-01-24, godz. 06:00 Tomasz Latos Gościem piątkowej Rozmowy Dnia był poseł PiS Tomasz Latos, z którym rozmawialiśmy o najważniejszych bieżących problemach politycznych i tematach zakończonego ... » więcej 2020-01-23, godz. 06:01 Ryszard Bober Jako jeden z dwóch senatorów PSL zagłosował za specustawą o zwalczaniu ASF autorstwa PiS. Jaka była jego motywacja i czy w polskim parlamencie jest możliwa ws ... » więcej 2020-01-22, godz. 06:00 Iwona Michałek Według „Raportu o biedzie” Stowarzyszenia Wiosna w 2018 roku przybyło 400 tys. Polaków, żyjących w skrajnym ubóstwie. Dziś ponad 2 mln Polaków balansuje na gr ... » więcej 2020-01-21, godz. 06:00 Andrzej Kobiak Gościem Rozmowy Dnia Polskiego Radia PiK był senator Koalicji Obywatelskiej, Andrzej Kobiak. A tematy rozmowy to: odrzucenie ustaw o ustroju sądów, wizyta Kom ... » więcej 2020-01-20, godz. 06:02 prof. Janusz Kutta Gościem Rozmowy Dnia był historyk, prof. Janusz Kutta. O bydgoskim jubileuszu stulecia powrotu do wolnej Polski. Michał Jędryka: 20 stycznia to data symbolicz ... » więcej 2020-01-17, godz. 06:05 Michał Zaleski [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był w piątek prezydent Torunia Michał Zaleski. Rozmawialiśmy o setnej rocznicy przyłączenia Torunia do Wolnej Polski i o obchodach z tym ... » więcej 2020-01-16, godz. 06:00 Kosma Złotowski Gościem "Rozmowy dnia" był w czwartek europoseł Kosma Złotowski, który obecnie przebywa w Strasburgu i z którym rozmawialiśmy m.in. o debacie w Parlamencie Eu ... » więcej 2020-01-15, godz. 06:02 Krzysztof Gawkowski Gościem Rozmowy dnia był poseł Krzysztof Gawkowski, przewodniczący klubu parlamentarnego Lewicy. Rozmawialiśmy o: wyborze Roberta Biedronia na kandydata w wyb ... » więcej 2020-01-14, godz. 06:03 Jarosław Wenderlich [wideo] Gościem Rozmowy Dnia był Jarosław Wenderlich, podsekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Rozmowa między innymi o bydgoskim lotnisku, a także o re ... » więcej 2020-01-13, godz. 06:03 Jan Krzysztof Ardanowski Naszym gościem był minister rolnictwa Jan Krzysztof Ardanowski. Rozmawialiśmy między innymi o programach wsparcia rolnictwa, o szkolnictwie rolniczym i roli t ... » więcej
12345