Wtorek, 20 kwietnia 2021 r.   Imieniny: Czesława, Agnieszki, Mariana
Polskie Radio PiK » Kraj - świat
2021-04-08, 16:45 PAP/Redakcja

Dzień Pamięci Holocaustu. Ocaleńcy wspominają bohaterskich Polaków

Dzień Pamięci Holocaustu w Izraelu./fot. PAP/EPA/ABIR SULTAN
Dzień Pamięci Holocaustu w Izraelu./fot. PAP/EPA/ABIR SULTAN
- Ja się staram, żeby moje negatywne wspomnienia za bardzo mnie nie bolały. Mam wiele uczucia i wdzięczności dla Polaków i dla Polski, bo Polacy mnie uratowali - mówi ocalała z Zagłady Halina Friedman. Od środy do czwartku wieczorem w Izraelu obchodzony jest Jom ha-Szoa - Dzień Pamięci Holokaustu.
- To są ciężkie wspomnienia. Jest to dla mnie smutny dzień, dzień wspomnień moich i wspomnień nas wszystkich - sześciu milionów Żydów, którzy zginęli w Holokauście - mówi 88-letnia polska Żydówka, od lat 50. XX w. mieszkająca w Izraelu.

Pochodnie pamięci

Chociaż w trakcie uroczystości nie zabrała głosu, Halina Friedman mówi, że chciałaby przekazać kolejnym pokoleniom, żeby etos pamięci o Holokauście był wieczny, żeby był uświęcany, żeby się nie zapomniało o tych, którzy nie mogą mówić. Podczas uroczystości z okazji Jom ha-Szoa, organizowanej przez Instytut Yad Vashem w Jerozolimie, pani Halina zapaliła jedną z sześciu pochodni - symboli sześciu milionów ofiar Zagłady. Oprócz niej pozostałe pochodnie zapaliło jeszcze pięcioro innych ocalałych.

Podczas ceremonii na Placu Getta Warszawskiego na terenie Yad Vashem w środę wieczorem przemówił prezydent Izraela Reuwen Riwlin i premier Benjamin Netanjahu, a ze strony ocalałych - Roza Bloch.

- To oczywiście są ciężkie przeżycia. My byliśmy w Wawrze pod Warszawą. Jak Niemcy bombardowali Warszawę podczas Powstania Warszawskiego, nie mogliśmy wyjść, żeby nawet coś kupić do jedzenia. Teresa (Koźmińska) się zakradała i dwa, trzy razy w tygodniu przynosiła nam chleb, żebyśmy nie zmarli z głodu - wspomina Halina Friedman.

- Ja już niestety teraz nie mam okazji mówić po polsku, bo wszyscy zmarli - przyznaje seniorka. Jerzy Koźmiński i jego macocha Teresa uratowali jej ojca, ciotkę i wujka, u których się chowała, kuzyna i brata jej mamy (...).

- To jest coś, czego nie da się wyrazić w słowach - podkreśla Halina Friedman. - Z Koźmińskimi kontakt utrzymywał mój wujek i ojciec; sprowadzili nawet Teresę i jej młodszego syna Janusza do Izraela - dodaje.

Piekło getta

Halina Friedman urodziła się w Łodzi w 1933 r., jako jedyne dziecko Wolfa i Anny Herlingów, którzy byli dobrze prosperującymi kupcami. Po zajęciu Polski przez hitlerowskie Niemcy matka Haliny zaszyła w obszyciu jej sukienki znaczną sumę pieniędzy, a rodzina uciekła do Warszawy. Gdy pod koniec 1940 r. getto zostało zamknięte, rodzina została zamknięta w jego środku, gdzie zamieszkała w jednym mieszkaniu z rodziną siostry Anny. Z okna mieszkania Halina widziała leżące na ziemi ciała (...).

W przeddzień Paschy 1943 r. wybuchło powstanie w getcie warszawskim. Do getta kanałami przemycał żywność młody Polak Jerzy Koźmiński, z którym zaprzyjaźniła się matka Haliny (...).

Przez około 18 miesięcy Halina wraz z pozostałymi członkami rodziny ukrywała się w domu Jerzego i jego macochy Teresy Koźmińskiej, późniejszej Ruth (Reni) Linder. Podczas Powstania Warszawskiego latem 1944 r. teren ten był nieustannie bombardowany. Niemcy ewakuowali całą okolicę, w tym rodzinę Teresy. Kobieta czasami wymykała się, aby przynieść żywność mieszkańcom kryjówki, ale Halina i jej rodzina głodowali aż do wyzwolenia miasta przez Armię Czerwoną w styczniu 1945 r. - podaje Yad Vashem. W 1965 r. Jerzy i Teresa zostali uznani za Sprawiedliwych wśród Narodów Świata (...).

Do 1 stycznia 2020 r. tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata odznaczonych zostało łącznie 27 712 bohaterów z całego świata, którzy pomagali Żydom w czasie II wojny światowej, w tym 7112 Polaków, 5851 Holendrów i 4130 Francuzów - podaje Yad Vashem na swej stronie internetowej. Wśród Sprawiedliwych z Polski jest m.in. Władysław Bartoszewski i Irena Sendlerowa (...).

Kraj - świat

2021-04-19, godz. 20:00 78 lat temu, 19 kwietnia 1943 r., w getcie warszawskim wybuchło powstanie Powstanie w getcie było największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej, a także pierwszym powstaniem wielkomiejskim w okupowanej Europie. » więcej 2021-04-19, godz. 18:00 Unijne pieniądze dla regionu. Jest ich sporo, ale może być więcej Kujawsko-pomorski samorząd ma otrzymać 1,475 miliarda euro w nowej perspektywie finansowej na lata 2021-2027. » więcej 2021-04-19, godz. 12:08 Od 10 maja zapisy dla wszystkich chętnych. Do sierpnia wszyscy zaszczepieni - Jesteśmy gotowi na to, by od 10 maja każdy obywatel powyżej 18. roku życia mógł otrzymać e-skierowanie i zapisać się na szczepienie w jednym z ponad 7 tys. ... » więcej 2021-04-19, godz. 10:49 Ponad 7 tys. w kraju, 342 w Kujawsko-Pomorskiem. Liczba zakażeń spada Mamy 7 283 nowych i potwierdzonych przypadków zakażenia koronawirusem w Polsce - informuje Ministerstwo Zdrowia w poniedziałek (19 kwietnia). Zmarło 101 osób. » więcej 2021-04-19, godz. 10:00 Najmłodsi uczniowie do szkół, regionalne luzowanie obostrzeń. Są takie plany - Spadek zakażeń koronawirusem będzie się utrzymywał - ocenił w poniedziałek wiceminister zdrowia Waldemar Kraska. Dodał, że w tym tygodniu rząd będzie rozważ ... » więcej 2021-04-19, godz. 08:56 Zapisy dla 53-latków na szczepienia przeciw COVID-19. Od poniedziałku W poniedziałek ruszyły zapisy na szczepienia przeciw COVID-19 dla 53-latków, którzy na początku roku nie wypełnili formularza zgłoszeniowego na szczepienie. R ... » więcej 2021-04-19, godz. 07:51 Część obostrzeń nadal obowiązuje, ale dzieci już w żłobkach i przedszkolach W poniedziałek, 19 kwietnia dzieci wracają do żłobków i przedszkoli. Pozostałe obostrzenia zostały przedłużone do 25 kwietnia. Hotele pozostaną zamknięte do 3 ... » więcej 2021-04-18, godz. 18:54 Zmarł Stefan Bratkowski, dziennikarz i publicysta Informację o śmierci Stefana Bratkowskiego potwierdzają w mediach społecznościowych inni politycy oraz dziennikarze, wśród nich działacz opozycji demokratyczn ... » więcej 2021-04-18, godz. 16:04 Czechy poinformują sojuszników o podejrzeniach związanych z rosyjskimi agentami Pełniący obowiązki ministra spraw zagranicznych, a zarazem szef MSW, wicepremier Jan Hamaczek postanowił poinformować sojuszników i partnerów z NATO oraz UE o ... » więcej 2021-04-18, godz. 15:11 KGP: ostatniej doby nałożono ponad 4,6 tys. mandatów za brak maseczki Policjanci skierowali też 838 wniosków o ukaranie do sądu, a ponad 2,5 tys. osób pouczyli w związku z nieprzestrzeganiem nakazu zasłaniania ust i nosa maseczk ... » więcej
1234567