Piątek, 26 lutego 2021 r.   Imieniny: Mirosława, Aleksandra
Polskie Radio PiK » Kraj - świat
Spółdzielnia
2013-11-08, 08:41 Polska Agencja Prasowa

76 lat temu po raz pierwszy odbyły się państwowe obchody Święta Niepodległości

11 listopada 1937 r. - 19 lat po zrzuceniu przez Polskę jarzma zaborów - odbyły się pierwsze obchody Święta Niepodległości jako święta państwowego. Ustanowiono je ustawą sejmową z 23 kwietnia 1937 roku, podpisaną przez prezydenta Ignacego Mościckiego.
Data święta upamiętniającego odzyskanie przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów, była w II Rzeczypospolitej sprawą dyskusyjną. W okresie międzywojennym toczono ostre spory o to, które z wydarzeń jesieni 1918 r. uznać należy za symboliczny moment odzyskania przez Polskę niepodległości.

Z punktu widzenia piłsudczyków najważniejszym wydarzeniem było przybycie 10 listopada do Warszawy z magdeburskiej twierdzy Józefa Piłsudskiego. Z kolei lewica przekonywała o znaczeniu utworzonego w Lublinie rządu Ignacego Daszyńskiego.

W okresie międzywojennym to jednak 11 listopada był obchodzony jako nieoficjalne Święto Niepodległości, celebrowane zwłaszcza przez wojskowych. Data ta upamiętniała dzień, w którym Rada Regencyjna przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę wojskową oraz naczelne dowództwo podległych jej wojsk polskich. Także 11 listopada Niemcy podpisały we francuskim Compiegne zawieszenie broni kończące I wojnę światową.

Dzień 11 listopada uchodził w II RP za szczególny - odbywały się rewie wojskowe, msze święte za ojczyznę, ważne uroczystości na szczeblu państwowym. Tego dnia w Belwederze organizowano ceremonie wręczania orderów Virtuti Militari za męstwo okazane w walce o wolną ojczyznę.

Pierwsze obchody Święta Niepodległości, 11 listopada 1919 r., odbywały się w trudnych warunkach - trwały bowiem walki o kształt granic odrodzonej przed rokiem Polski.

Rok później, w związku z drugą rocznicą odzyskania niepodległości, Józef Piłsudski otrzymał buławę marszałkowską.

8 listopada 1926 r. prezes Rady Ministrów Józef Piłsudski wydał okólnik, który ustanawiał dzień 11 listopada dniem wolnym od pracy. "W dniu 11 listopada państwo polskie obchodzić będzie 8 rocznicę zrzucenia jarzma niewoli i uzyskania pełnej, faktycznej niezawisłości. Data powyższa winna pozostać w stałej pamięci społeczeństwa i utrwalić się w umysłach młodego pokolenia, które w zaraniu swego życia powinno odczuwać doniosłość i uroczystość tego pamiętnego dnia" - zapisano w dokumencie.

11 listopada 1926 roku odbyły się pierwsze po zamachu majowym obchody Święta Niepodległości. Na Placu Saskim uroczyście defilowały pododdziały wojskowe, a w katedrze św. Jana mszę świętą odprawił kard. Aleksander Kakowski.

Z okazji 11 listopada 1928 r. stołeczny Plac Saski nazwano Placem Marszałka Józefa Piłsudskiego. Tego roku uroczyście świętowano 10-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości. W stolicy gmachy państwowe udekorowano girlandami i flagami narodowymi, a na Starym Mieście miał miejsce uroczysty pochód żołnierzy odtwarzających historyczne oddziały walczące o wolność Polski.

W 1932 r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego uznało 11 listopada za dzień wolny od nauki, który "powinien być wykorzystywany do celów wychowawczego oddziaływania na młodzież w duchu obywatelsko-państwowym na tle wydarzeń dziejowych z tym dniem związanych".

W Święto Niepodległości 1934 r. ostatni raz defiladę wojskową na Polu Mokotowskim odebrał schorowany marszałek Piłsudski.

Dopiero dwa lata po jego śmierci, w 1937 r., Sejm RP ustanowił państwowe obchody Święta Niepodległości. Ustawa z 23 kwietnia tego roku głosiła, że "Dzień 11 listopada, jako rocznica odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego i jako dzień po wsze czasy związany z wielkim imieniem Józefa Piłsudskiego, zwycięskiego Wodza Narodu w walkach o wolność Ojczyzny - jest uroczystym Świętem Niepodległości".

"Dopiero od 1936 r., zwłaszcza wobec nadciągającego zagrożenia zewnętrznego, liderzy sanacji dostrzegli walory Dnia Niepodległości. Mogli go wkomponować w program uwieczniania osoby Józefa Piłsudskiego, głównie jako twórcy i obrońcy państwa, największego symbolu trwającej Rzeczypospolitej. Okazało się ponadto, że jest szansa, by to święto przewyższało swą rangą inne, w części zawłaszczone przez opozycyjne ugrupowania i środowiska" - tłumaczy decyzję o ustanowieniu w 1937 r. państwowych uroczystości z okazji Święta Niepodległości Adam Dobroński. ("Obchody Święta Niepodległości w II Rzeczpospolitej")

"11 listopada sprzyjał mobilizowaniu wojska (wspólna rocznica niezależnie od dat pułkowych i bitewnych) oraz młodzieży (w kontekście całego roku szkolnego), odwoływaniu się do lojalności wobec państwa poszczególnych narodowości, szukania zbliżenia z państwami zachodnimi" - tłumaczy decyzję o wyborze 11 listopada na symboliczną datę odzyskania przez Polskę niepodległości Dobroński.

Podczas obchodów święta w 1937 r. - oprócz uroczystej parady - w stolicy zorganizowano m.in. zbiórkę funduszy na dozbrojenie armii, a w Parku Wolskim odsłonięto pomnik bohatera powstania listopadowego gen. Józefa Sowińskiego.

Przed wybuchem II wojny światowej oficjalne obchody Święta Niepodległości odbyły się jeszcze tylko raz - 11 listopada 1938 r., w 20. rocznicę odzyskania przez Polskę suwerenności państwowej.

W Warszawie urządzono wówczas uroczystą defiladę wojskową. "Pisano o falujących tłumach, okrzykach wznoszonych na cześć żołnierzy, wspaniałej postawie wszystkich oddziałów, od szyków najmłodszych oficerów poczynając. Cieszył warkot czołgów i samolotów myśliwskich, nastrój wzruszenia wzmacniała orkiestra" - cytuje ówczesne relacje prasy Dobroński.

W latach 1939-1944 oficjalne lub jawne obchodzenie Święta Niepodległości było niemożliwe. W roku 1945 władze komunistyczne świętem państwowym uczyniły dzień 22 lipca, rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN.

W okresie PRL Święto Niepodległości zostało zakazane. Jakiekolwiek próby kultywowania obchodów dnia 11 listopada groziły surowymi represjami ze strony władz. Mimo to, w latach 70. przed Grobem Nieznanego Żołnierza odbywały się patriotyczne manifestacje, które władze uznawały za nielegalne zgromadzenia. Po raz ostatni zostały one rozpędzone przez milicję w 1988 r., w 70. rocznicę odzyskania niepodległości.

Święto Niepodległości 11 listopada przywrócono ustawą sejmową w 1989 roku. Obecnie jest dniem wolnym od pracy, uroczyście świętowanym w całym kraju. Centralne obchody, w których uczestniczą przedstawiciele najwyższych władz państwowych, są organizowane przed Grobem Nieznanego Żołnierza na pl. Piłsudskiego w Warszawie.

Waldemar Kowalski (PAP)

Kraj - świat

2021-02-18, godz. 18:30 Niedzielski: w Polsce zaszczepione jest 5 procent populacji Minister zdrowia Adam Niedzielski, podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia, skazał, że dwa główne ryzyka dla przebiegu akcji szczepień to zmniejszanie do ... » więcej 2021-02-18, godz. 16:15 Piotr Wawrzyk nie będzie Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Procedura wyboru od nowa Senat nie wyraził zgody na powołanie Piotra Wawrzyka na funkcję Rzecznika Praw Obywatelskich. Za jego powołaniem opowiedziało się 48 senatorów, przeciw było 5 ... » więcej 2021-02-18, godz. 11:48 Dworczyk: odsetek osób w Polsce, które otrzymały co najmniej jedną dawkę szczepionki, najwyższy w UE Najnowsze dane wskazują, że znaleźliśmy się na pierwszym miejscu wśród państw UE, jeśli chodzi o odsetek osób, które otrzymały co najmniej jedną dawkę szczepi ... » więcej 2021-02-18, godz. 10:42 Ministerstwo Zdrowia: 9073 nowe zakażenia koronawirusem, w naszym regionie 762 Badania laboratoryjne potwierdziły 9073 nowe zakażenia koronawirusem, najwięcej na Mazowszu - 1633. Zmarły 273 osoby - poinformowało w czwartek Ministerstwo Z ... » więcej 2021-02-17, godz. 15:22 „Wielki Post to podróż powrotna do Boga". Papież Franciszek w Środę Popielcową - Zbawienie nie jest wspinaniem się dla chwały, ale uniżeniem się z miłości - powiedział papież Franciszek podczas mszy w Środę Popielcową w Watykanie. Obchod ... » więcej 2021-02-17, godz. 10:51 Ponad 8,5 tysiąca nowych zakażeń koronawirusem i 279 zgonów - Mamy 8694 nowe i potwierdzone przypadki zakażeń koronawirusem, w tym 582 w kujawsko-pomorskim. W regionie było 13 zgonów - czytamy w dobowym raporcie Minist ... » więcej 2021-02-17, godz. 07:10 Środa Popielcowa rozpoczyna Wielki Post, czyli czas nawrócenia, refleksji nad sobą W Kościele katolickim dziś Środa Popielcowa, początek Wielkiego Postu. W czasie mszy św. dokonuje się obrzędu posypania głów popiołem. - To czytelny znak, prz ... » więcej 2021-02-16, godz. 17:32 Rząd przyjął Strategię na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021-2030 Współczynnik aktywności zawodowej dla osób niepełnosprawnych w wieku produkcyjnym ma wzrosnąć z 28,8 proc. w 2019 r. do 45 proc. w 2030 r. - zakłada przyjęta ... » więcej 2021-02-16, godz. 10:48 Ministerstwo Zdrowia: 5178 nowych zakażeń koronawirusem, 384 na Pomorzu i Kujawach Badania potwierdziły zakażenie koronawirusem u 5178 osób; 196 chorych osób zmarło - poinformowało we wtorek Ministerstwo Zdrowia. Liczba wykrytych od marca za ... » więcej 2021-02-15, godz. 20:01 Zmarł prof. Zdzisław Najder, światowej sławy znawca twórczości Josepha Conrada Prof. Najder był historykiem literatury, działaczem opozycji w okresie PRL, a w latach 1982-87 dyrektorem Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Miał 90 lat. » więcej
1234567